Zuid-Marokko 

Een reis vanuit Marrakech over de Hoge Atlas naar de Sahara brengt je zó naar de sfeer van duizend-en-een-nacht. Van de soeks waar het krioelt van de mensen tot in de verlaten woestijn waar je moederziel alleen overnacht in een privékamp. Fotograaf Thijs Heslenfeld verkende voor Arts & Auto deze bestemming, die al lang hoog op zijn verlanglijstje stond.

Tekst en fotografie Thijs Heslenfeld

Praktisch Marokko is 20 keer zo groot als Nederland en er wonen 26 miljoen mensen. Beste reistijd in voor- en najaar. De zomer is heet en droog. Voordeel is dat hotelprijzen dan wel lager liggen en er minder toeristen zijn. Het prijspeil is aangenaam laag, zelfs in Marrakech. Dat geldt in mindere mate voor de hotels in de top van het aanbod. Zelf autorijden kan prima. Het verkeer in Marrakech is hectisch en ongereguleerd, daarbuiten rijden de meeste Marokkanen heel beheerst. Er zijn veel radarcontroles, maar in de regel waarschuwen tegenliggers u ruim van tevoren. De grotere verkeerswegen zijn tweebaans maar goed onderhouden en u vindt gemakkelijk de weg. Frans is de voertaal voor toeristen; Engels is veel minder gangbaar. Eten: vooral tajines, couscous en kefta, vaak begeleid door prima salades. Heerlijke koffie! Omdat er in Marrakech zo veel mooie spullen te koop zijn, kan het verstandig zijn met zo weinig mogelijk gewicht naar Marokko te vliegen. Munt: dirham, ongeveer 10 dirham tegen 1 euro. Zie ook www.visitmorocco.com.

De Place Djemaa El Fna in Marrakech is een unieke plek. Wat overdag nog gewoon een groot plein is met wat markthandel, verandert tegen de schemering in een lawaaierige heksenketel vol geluiden, geuren en kleuren. Eetstalletjes, slangenbezweerders, bedelaars, waarzeggers, muzikanten, vrouwen die hennatatoeages schilderen, noem het maar op. Een uurtje op dit plein is een duizelingwekkende ervaring. Mensen hangen ongevraagd slangen om mijn nek, en ook zit er opeens een aapje op mijn schouder. Iedereen wil aandacht, of geld, of allebei, er is geroep en gesticuleer…

 

Een wandeling door de naastgelegen soeks is ook al zo’n duizend-en-een-nachtervaring. Voor de toerist is het soms wat onwennig maar het recept is toch vooral ontspannen blijven, veel handen schudden en op schouders slaan, en je vooral niet laten intimideren door alle hectiek. En als je iets koopt, of je gaat met een slang of aap op de foto: spreek vooral éérst een prijs af. Zelf de regie houden: daar gaat het om. En dat valt niet mee in een omgeving waar iedereen probeert de rollen om te draaien.

 

Oases van rust

In Marrakech is de ‘riad’ helemaal in als hotel. Tientallen van deze grote oude herenhuizen met binnentuin zijn omgetoverd tot smaakvolle hotels. Het Hollandse echtpaar Cees van den Berg en Marijke Stroosnijder heeft twee van dergelijke hotels: de Riad Azzar en de recentelijk geopende Riad Siwan. Het zijn fantastische plekken; oases van rust in de hectische stad. Het ene moment schuifel je in een mensenmassa door de smalle steegjes, twee minuten later zit je thee te drinken op een rustige binnenplaats, omgeven door geurige bloemen en een adembenemend mooie inrichting.

Bij deze aparte sfeer hoort ook dat er vrijwel nooit televisie op de kamers is. En als er al een zwembad is, is het meestal een kleine ‘plunge pool’. In een riad geniet je van de rust en de schoonheid op een manier die geen enkel ‘gewoon’ hotel kan bieden. De meeste riads hebben niet meer dan 6 of 7 kamers, allemaal met hun eigen ontwerp en inrichting – geen twee kamers zijn hetzelfde. Je zou het kunnen vergelijken met wat we tegenwoordig boutique hotels noemen, maar dat klinkt al gestileerder dan dit. Want de riads zijn echt en puur, liggen bijna altijd op de meest fantastische plekken en worden gerund door mensen die er hun hart en ziel in gestoken hebben.

 

Kasteelachtige omgeving

Vanuit Marrakech is het maar een uurtje rijden naar de uitlopers van de Hoge Atlas; de besneeuwde bergtoppen zie je vanuit de stad al liggen. Vanuit de hectiek van de stad beland je in een volstrekt andere wereld. In een eindeloze ruimte van steile bergen en diep uitgesneden dalen liggen eenvoudige boerendorpjes waar de klok al eeuwen stil lijkt te staan; veel mensen wonen hier nog zonder elektriciteit of stromend water.

Na de spectaculaire Tizi-n-Tichka pas (2260 m) gaat het weer naar beneden en maken de hoge bergen plaats voor glooiende heuvels. In de vruchtbare, groene valleien liggen kleine dorpjes en versterkte forten of kashba’s, gebouwd van dezelfde aarde waar ze op staan en daardoor prachtig passend in het landschap. Niet ver van de hoofdweg bezoeken we de wereldberoemde ksar van Ait Ben Haddou, bestaande uit een prachtige verzameling kashba’s – een soort lokale variant op de Mont Saint Michel. Het indrukwekkende complex dateert vermoedelijk uit 757 en wordt nog steeds bewoond. Deze ksar staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco en trekt tienduizenden toeristen.

Weer verder wordt het landschap vlakker, met soms nog een dorp of een kleine stad met een leuke markt. Het valt me op dat ondanks het extreem hete klimaat hier nog zo veel mensen wonen. De begroeiing wordt allengs minder en in de verte gloeien de eerste rode zandheuvels van de Sahara. Maar eerst passeren we Ouarzazate, een moderne stad met brede boulevards die zijn bestaan grotendeels te danken heeft aan de aanwezigheid van enkele reusachtige filmstudio’s. Woestijnklassiekers als Lawrence of Arabia, Jewel of the Nile, The Living Daylights en Gladiator werden voor een belangrijk deel hier gedraaid.

Iets verder oostelijk ligt Skoura, een oase met een uitgestrekte palmentuin. Tegen zonsondergang levert het een spectaculair uitzicht op; de brede vallei met duizenden palmbomen, hier en daar afgewisseld met de torens van een oude kashba. Ik overnacht in de Kasbah Ait Ben Moro. Een overnachting in deze kasteelachtige omgeving is een hotelervaring die je niet gauw vergeet. De Spaanse eigenaren hebben het hotel een smaakvolle combinatie van eenvoud en chic meegegeven, de sfeer is vergelijkbaar met die in de riads.

Nog verder oostelijk komt de Sahara voelbaar in de buurt. Hier en daar staat nog een berbertent in de vlakte, waar nomaden met hun kuddes geiten, schapen of kamelen leven. Ik ontmoet er een grootmoeder met haar dochter en pasgeboren kleinkind. Een tent met een gasstelletje, wat dekens en een jerrycan water, dat is het wel zo ongeveer. Het is bijzonder om te zien hoe deze mensen hier met zo weinig weten te overleven.

 

Hemelbed in de woestijn

Bij het stadje Merzouga, op 600 km van Marrakech, verlaten we het asfalt. Een berber in blauw gewaad rijdt me in een 4WD naar mijn onderkomen voor de nacht: een klein tentenkamp midden in de woestijn, niet ver van de grens met Algerije. Mooi en van alle gemakken voorzien. Een hemelbed met klamboe, een douche met warm en koud water én een prima driegangenmaaltijd. Vooral het idee dat je hier moederziel alleen onder die enorme sterrenhemel tussen eindeloze woestijnduinen verblijft, maakt het bijzonder.

Bij het kampvuur van mijn eigen privékampje laat ik de afgelopen dagen in gedachten nog eens voorbij glijden. Marokko is absoluut een bijzondere bestemming. Zó dicht bij huis maar voor je gevoel toch zó ontzettend ver weg – dat ken ik van geen enkel ander land. De Middeleeuwen op een paar uur vliegen, zo voelt het. Een verblijf in riads en kashba’s past naadloos bij die ervaring.

En dan is er nog Marrakech. De soeks, het grote plein, de musea en paleizen, maar ook de moderne stad ernaast en de mooie golfbanen eromheen. Deze stad móet je een keer gezien hebben. Al is het maar één keer in je leven.

 

Education for All

De Nederlanders Cees en Marijke besloten enkele jaren geleden iets terug te doen voor Marokko, toen hun eerste hotel in Marrakech een succes werd. Samen met enkele andere ondernemers richtten ze de organisatie Education for All op.

De organisatie runt nu twee meisjeshuizen ver buiten de stad, die onderdak bieden aan elk 36 meisjes van families die zeer afgelegen in de bergen wonen, op plekken waar geen scholen zijn. De meisjes in de huizen van EFA krijgen kost en inwoning en bezoeken de middelbare school in het dorp. De tehuizen worden gerund door een betaalde kok en huismoeder; alle andere medewerkers zijn vrijwilligers. Dat betekent dat alle giften rechtstreeks ten goede komen aan het goede doel. Voor meer info zie www.educationforallmorocco.org.

Op de kaart

Grotere kaart weergeven