Menselijke computers 

Bram Vermeer is wetenschapsjournalist en gespecialiseerd in innovatie. Naast zijn maandelijkse column verzorgt hij in het tijdschrift ook de vragenrubriek.

‘Ja.’ ‘Internet.’ ‘In-ter-net.’ ‘Nul twintig, acht-zes-acht-zeven-nul-drie-twee.’ ‘Nee.’ Wachten. Nog een keer alles herhalen. Herkent u dit soort telefoongesprekken? Vreselijk die stemherkenning. Vroeger moest je een toets indrukken voor een optie, steeds vaker herkent de computer zelf wat je zegt. Dat is althans de bedoeling, het lukt lang niet altijd. Toen ik laatst een piepende stem had, kwam ik niet door de spraakherkenning heen. En in Duitsland moest ik ooit een autochtoon inschakelen, omdat de telefooncomputer mijn buitenlandse accent niet verstond. En dat na vier jaar cursussen Duits.

Computers lijken nog lang niet op mensen. De grote computergeleerde Alan Turing bedacht 60 jaar geleden een antwoord op de vraag: ‘kunnen computers denken?’. Als je in een gewone conversatie het verschil niet merkt tussen een mens en een computer, dan kunnen computers denken, zo stelde hij.

De telefonische servicelijnen doorstaan die test nog niet helemaal. Maar de vooruitgang gaat snel. Eerder dit jaar speelde Watson, een computer van IBM, in Jeopardy, een populaire kennisquiz in de VS. De computer won van de beste menselijke kandidaten ooit. Dat was een hele prestatie, want de vragen in de quiz zijn lastig te interpreteren. De computer had honderden miljoenen pagina’s uit Wikipedia en kranten ‘aan boord’. Het geheim van de overwinning was rekenkracht en slimme zoekstrategieën in al die informatie.

Naarmate computers sneller worden, kunnen ze fouten vermijden en lijken ze meer op mensen. Hoe zal het over vijf jaar zijn, als computers tienmaal zo veel kunnen als nu? Stemherkenning, automatisch vertalen en pratende computers staan allemaal vlak voor de doorbraak. Nog een beetje meer kracht en iets slimmere software, en het is er. Dan verstaat de telefoondienst ook een Amerikaans of Turks accent. En de pc leest de binnengekomen mail voor. Ondertussen kunnen we nog eventjes genieten van een stil kantoor, met alleen het geluid van toetsenborden.