"Die worsteling herken ik uit mijn eigen praktijk" 

Liesbeth van Londen (Den Haag, 1959) is psychiater en directeur van Transparant – Centrum voor geestelijke gezondheidszorg in Leiden. Haar favoriete pil: De voorlezer van de Duitse schrijver Bernhard Schlink.

“Afgelopen zomer kon ik in het vliegtuig de verfilming van De voorlezer van Bernhard Schlink zien, maar dat heb ik opzettelijk niet gedaan”, zegt de Leidse psychiater Liesbeth van Londen. “Dat boek heeft zo’n diepe indruk op me gemaakt, dat ik mijn leeservaring niet wilde overschrijven met beelden van een regisseur die misschien de plot of de karakters heeft veranderd.”

De voorlezer beschrijft de tragische liefdesgeschiedenis van de 15-jarige Michael en de 36-jarige Hanna en de afloop daarvan vele jaren later, met als achtergrond de Holocaustmisdaden tegen de Joden.

“Het boek raakte me in de eerste plaats door de taal, het is prachtig geschreven. Daar komt bij dat de karakters geloofwaardig zijn, wat in de ogen van een psychiater vaak niet zo is in romans. De karakters van Michael en Hanna kloppen in al hun complexiteit. Schlink weet het kwaad een menselijk gezicht te geven. Het is knap hoe hij je als lezer laat ontdekken wat een vreselijke vrouw Hanna is, terwijl je ook kunt begrijpen dat Michael van haar blijft houden, ondanks alle gruwelijkheden die hij over haar te weten komt. Als hij haar veroordeelt, zou hij ook zijn liefde voor haar veroordelen en dat dilemma kan hij niet oplossen. Als jurist weet hij alles van goed en kwaad en waarheidsvinding, maar die kennis helpt hem hier niet.”

Indrukwekkend vindt Van Londen hoe Schlink beschrijft hoe de relatie met Hanna Michaels gevoelsleven heeft beschadigd. “Hij is na hun intense verhouding niet meer in staat een relatie aan te gaan met een vrouw van zijn eigen leeftijd en kan niet goed voor zijn kind zorgen. Hij trekt zich terug in de wetenschap omdat hij niet kan werken als advocaat, officier van justitie of rechter. Door zijn ervaringen met Hanna is hij gaan beseffen dat de werkelijkheid niet zo eendimensionaal is als het recht.”

Herkenbaar vindt Van Londen hoe Schlink  begrijpelijk maakt dat Hanna’s gedrag is beïnvloed door een geheim dat ze meedraagt. “Haar schaamte gaat zo ver dat ze bereid is een langere celstraf te accepteren. Die worsteling herken ik uit mijn praktijk, waar ik soms patiënten behandel die grote offers brengen omdat ze hun schaamte-gevoelens niet kunnen overwinnen." [Frank van Kolfschooten]