Een buitengewoon interessante patiënt, van wie je steeds meer wilt weten 

Taco van Lent (Enschede, 1959) is psychiater en directeur Jeugd bij GGNet in Oost-Nederland. Ook biedt hij vanuit zijn bureau Lenteson advies, coaching en nascholing aan (medische) professionals en organisaties. Zijn favoriete pil: Aantekeningen uit het ondergrondse van Fjodor Dostojevski.

Laat nu net zijn meest geliefde boek onvindbaar zijn in de boekenkast. “Uitgeleend en nooit meer teruggekregen waarschijnlijk”, zegt psychiater Taco van Lent. “Ik zie het nog voor me, met vouwtjes en krassen op het omslag.” Daarom heeft hij het boek voor de gelegenheid opnieuw gekocht. Ook dat vereiste nog wat zoekwerk, want de novelle van Fjodor Dostojevski die hij dertig jaar geleden leerde kennen onder de titel Herinneringen uit het ondergrondse blijkt nu Aantekeningen uit het ondergrondse te heten.

 

“Ik heb het boek herlezen om te begrijpen waarom het aan het begin van mijn studie geneeskunde zo’n indruk op me maakte en vroeg me af hoe ik het nu zou vinden. Nog steeds fantastisch dus. Alleen al de openingszinnen die de hoofdpersoon, een teruggetrokken levende oud-ambtenaar, over zichzelf schrijft: ‘Ik ben een zieke man... ik ben een boze man. Een onsympathieke man.’ En in de rest van het boek maakt hij duidelijk dat die zelftypering volkomen klopt.”

 

Van Lent voelt zich steeds op een ander been gezet door de bijzondere manier waarop de hoofdpersoon zich tot de lezer richt. “Hij zegt bijvoorbeeld dat hij iets maar beter niet kan opschrijven, maar doet het vervolgens toch. Om jou als lezer te pesten, zegt hij er dan bij. Of hij vertelt een fantasieverhaal, alleen maar om je voor de gek te houden. Zo laat hij je verdwalen in de kronkels in zijn hoofd. Het is een buitengewoon interessante patiënt, van wie je steeds meer wilt weten.”

 

Het boek past dus bij zijn vak, hoewel Van Lent destijds nog geen idee had dat hij psychiater zou worden. “Maar ik begrijp wel dat het me in die periode al zo aansprak. Dat komt door de existentiële kwesties die Dostojevski aansnijdt; het gegeven dat de mens niet logisch in elkaar zit en dat niet-rationeel, onverstandig of verslavingsgedrag altijd op gespannen voet staan met de rationele kanten van de mens.”

 

De hoofdpersoon geeft af op de wereld van zijn tijd en als angry young man vond Van Lent dat herkenbaar. “Geloof in het heil van de wetenschap is voor domme mensen, de wereldgeschiedenis bewijst dat destructieve krachten altijd overwinnen, zegt hij. Die nihilistische kant vind ik vooral komisch en spreekt me totaal niet meer aan. Daarvoor sta ik nu te positief in het leven.”