“Wat nu sciencefiction is, is dat morgen niet meer” 

Toine Pieters (Heerlen, 1960) is hoogleraar in de geschiedenis van de farmacie bij het departement farmaceutische wetenschappen van de Universiteit Utrecht en senior onderzoeker bij de afdeling metamedica van het VUmc. Zijn favoriete pil: Remaking Eden - Cloning and Beyond in a Brave New World van Lee Silver (vertaald als Sleutelen aan de schepping).

 

Tekst Frank van Kolfschooten

 

“Alleen al de titel vind ik fantastisch, Remaking Eden. Met andere woorden: onze zorg voor het nageslacht, gesymboliseerd door Adam en Eva, gaat op een revolutionaire wijze veranderen”, zegt Toine Pieters vol bewondering over het boek van Lee Silver. Deze Amerikaanse moleculair bioloog veroorzaakte in 1997 opschudding met provocerende voorspellingen over ontwikkelingen in de voortplantingstechnologie. Hij schreef onder meer dat de geboorte van de eerste kloonbaby slechts een kwestie van tijd was (een voorspelling die nog niet is uitgekomen).

 

“Een Duitser had dit boek niet kunnen schrijven zonder verketterd te worden als neonazi. Silver is joods en kon moeilijk van sympathieën met de nazistische eugenetica worden verdacht. Toch kwam hij onder vuur te liggen, niet alleen in religieuze kring, maar ook in linkse en rechtse hoek. Er was moed voor nodig om dit boek te publiceren, maar Silver vond het debat hierover belangrijk en zette daarom scherp in”, zegt Pieters, hoogleraar in de geschiedenis van de farmacie in Utrecht. “Hij stelt dat ouders altijd het beste willen voor hun nageslacht en bereid zijn om daar ver in te gaan. Als de technische mogelijkheden bestaan, zullen ze daar gebruik van willen maken, ook tegen betaling van veel geld. Of dat ethisch verantwoord is, is een andere kwestie. Daarom kunnen politici niet vroeg genoeg worden gewezen op wat ooit technisch mogelijk zal zijn.”

 

Volgens Pieters is Silvers boodschap dat wij door technologische vernieuwing steeds tegen grenzen zullen blijven aanlopen. “Wat nu sciencefiction is, is dat morgen niet meer. Omdat je nooit weet welke risico’s nieuwe voortplantingstechnieken met zich meebrengen, is het belangrijk om te debatteren over de veiligheidswaarborgen die je moet inbouwen bij de introductie daarvan. De razendsnelle ontwikkelingen van de afgelopen tien jaar hebben Silvers gelijk bewezen. Prenataal overleg over postnatale risico’s is steeds belangrijker geworden binnen ziekenhuizen.”

 

Silvers boek was een grote inspiratiebron voor Supergenen en turbosporters, het boek dat Pieters dit jaar publiceerde samen met Sietse van der Hoek. “Daarin gaan we in op de mogelijkheden om sporters beter te laten presteren met behulp van genetische en andere technologie, wat vergelijkbare ethische vraagstukken oplevert. Denk aan de hardloper Pistorius, die twee benen mist maar op kunstbenen onwaarschijnlijk hard kan lopen. Moeten zulke sporters kunnen deelnemen aan de Olympische Spelen of is dat vals spel?”