“Doctor Doctor…” 

Zingende dokters, verleidelijke zusters, rappende tandartsen, kleurrijke apothekers en verdachte chirurgen: in de recente geschiedenis van de populaire muziek vind je ze allemaal. Kwakzalvers, beunhazen en titelfrauders – zeker weten. Maar wat geeft ‘t? Als hun muzíek maar klopt…

 

Tekst Bram van Schaik

 

Mijn favoriete dokter heet Dr. Ska. Wekelijks ben ik op zijn spreekuur te vinden – ik kijk er naar uit en ga er opgewekt vandaan. Maar ja, deze dokter verstrekt dan ook zonder terughoudendheid en met gulle hand de beste medicatie die een mens zich kan wensen: goeie muziek.

 

Dr. Ska is geen arts maar diskjockey. Bij kabelstation Kink FM trakteert hij zijn luisteraars elke woensdag op Jamaicaanse klanken als ska en reggae. Zijn voornaam is Hans, maar dat is niet opvallend genoeg dus doopte de programmadirecteur van Veronica, waar Kink FM onder valt, hem maar om.

 

Peter Tosh eert Bush Doctor – een collega van Elton Johns Medicine Man?

Zo gemakkelijk gaat dat in die branche: want Dr. Ska is niet de enige en evenmin de eerste in de muziekwereld die zich van de ene op andere dag straffeloos een titel of rang aanmeet of krijgt opgeplakt waarvoor anderen jarenlang moeten ploeteren. De een noemt zich ‘admiral’ (Freebee), een ander ‘reverend’ (Horton Heat) en weer een ander ‘professor’ (Longhair). Maar wil je op je luisteraars écht indruk maken, dan is er een nog veel betere optie…

 

Al in de jaren vijftig van de vorige eeuw kreeg bluesman Isaiah Ross haarfijn door dat hij als Dr. Isaiah Ross meer kans zou maken. In de jaren zestig kreeg hij navolging van Dr. John – maar diens ‘achternaam’, The Night Tripper, doet meteen vermoeden dat luisteraars/patiënten zich bij hem in het meer alternatieve circuit begeven.

 

En daar bleef het niet bij. De lijst van muzikanten die ons de afgelopen decennia naar hun dokterspraktijk wilden lokken, is schier eindeloos. Denk bijvoorbeeld aan Dr. Alimantado. Aan Dr. Hook (en diens ‘Medicine Show’). Aan Dr and the Medics, en aan Dr. Demento. Aan Dr. Elmo. Uiteraard aan Dr. Dre. En aan de bijzondere casus van Dr. Alban, in 1957 in Nigeria geboren als Alban Nwapa, die eerst in Zweden als tandarts afstudeerde voordat hij als rapper furore ging maken.

 

Waar veel mensen hun bezoekjes aan de dokter privé houden, hangen artiesten ze graag aan de grote klok, zoals The Who in hun nummer Doctor Doctor uit 1967. Jaren later wanhoopt Bono van U2 ‘Tell me what to do, I got heartbreak in my pocket’ in een nummer dat eveneens Doctor Doctor heet. Ook vakgenoten als Bert Jansch, Thompson Twins en UFO denken dat ze met de aanhef Doctor Doctor op voorhand meer kans maken.

 

Goed voorbeeld doet volgen, redeneren de meisjes van K3 met hun Dokter Dokter. Beenie Man, Cheap Trick, Doobie Brothers en INXS, om maar enkele te noemen, houden het simpel bij Doctor.

 

In Nederland kiest de roemruchte ‘beatband’ The Outsiders dezelfde strategie, met het nummer Doctor op een langspeelplaat uit 1967, ruim voordat Bonnie St. Claire samen met Ron Brandsteder met Dr. Bernhard op de proppen komt en de Frank Boeijen Groep ons maant: Doe Wat De Dokter Zegt.

 

The Rolling Stones, die door hun carrière heen meer dan eens doktersadvies nodig hadden, zingen in 1968 Dear Doctor, waarbij we ons achteraf mogen afvragen of ze daarmee misschien dezelfde geneesheer bedoelen als de door The Beatles een jaar eerder bezongen Doctor Robert (‘If you’re down he’ll pick you up’): de New Yorkse arts die zo royaal met ‘vitaminepreparaten’ (lees: amfetaminen) strooide.

 

Punkband Gaza Strippers is wars van geheimzinnige verwijzingen, en getuigt zonder gêne From The Desk Of Dr. Freepill. Ook Chet Baker and The Lighthouse All-Stars hebben niks te verbergen, als ze hun hoop vestigen op Witch Doctor. Little Feat wendt zich vol overtuiging tot een Rock And Roll Doctor, en reggaegrootheid Peter Tosh laat weten Bush Doctor hoog te hebben zitten – wellicht een collega van de Medicine Man die Elton John consulteert.

 

Ook Robert Palmer, in 2003 plotseling aan een hartaanval overleden, had veel waardering voor zijn arts - maar dat lag dan ook meer op het persoonlijke vlak: ‘Doctor, doctor, give me the news, I’ve Got a Bad Case of Lovin’ You.’ Gelukkig zijn er ook artiesten als Robbie Williams, die simpelweg tevreden zijn met hun arts: Good Doctor.

 

Muzikanten zijn net gewone mensen, dus na de dokter komt al snel ook de zuster in beeld. Soms vertolkt door een ‘dokter’ zelf, zoals Nurse door Dr. Scissors, of samen bezongen zoals in Doctor & Nurse van Bobby Conn. Zusters treden verder voor het voetlicht in onder meer War Nurse van Bruce Springsteen, Happy Nurse van The Sugarcubes, Big Nurse van Sleeper, Wet Nurse van Lump, Good Nurse van de Constantines, Nurse Rozetta van Alice Cooper en Nurse Standby van The Bolides.

 

Ook Nederlandse artiesten laten zich niet onbetuigd. The Scene doet Zuster en Rob de Nijs Dag Zuster Ursula, en dan is er Sjakie Schram die in zijn Zuster Oh Zuster de zuster het liefst in haar duster ziet. Daarmee vergeleken is Nachtzuster van Doe Maar van een totaal ander kaliber, maar dé ode aan de zuster is toch Night Nurse (‘Cause there’s no prescription for me, she’s the one, the only remedy’) van reggaezanger Gregory Isaacs.

 

Een enkeling heeft een speciaal oog voor de personele verhoudingen binnen de praktijk, maar in geval van Dr. Luther’s Assistant (Elvis Costello) is het de vraag of die dokter wel zo gelukkig moet zijn met zo’n hulpje: ‘He’ll get on top of you when you lower your resistance.’

 

Over dat laatste kan ook Peter de Koning meepraten: diens weerstand is meteen gebroken zodra hij in de stoel gaat liggen – want ’t Is Altijd Lente In De Ogen Van De Tandartsassistente. Vergeleken met deze zeldzame verschijning van diens assistente, komt de tandarts zelf regelmatiger aan bod. We kennen de trance-artiest John the Dentist, de rapgroep Green Dentists en de rockband The Dentists¸ en wie een traumatische ervaring met een tandarts op artistieke manier wil verwerken, begint gewoon een bandje met de naam My Favourite Dentist Is Dead!

 

Dat laatste staat weer haaks op de ervaringen van de Ray Mason Band, want die jubelt juist I’ve Got A Good Dentist. Blake plaatst het vak in een wat breder perspectief: Doctors, Dentists & Architects.

 

The Rolling Stones zongen ooit over Cocaine On A Dentist’s Chair. Herman Brood daarentegen verkondigt eind jaren zeventig niets van welke medicatie ook te moeten hebben: Dope Sucks immers. Later kwam hij daar van terug, en een openlijke interesse in en voorliefde voor allerhande medicijnen, legaal en illegaal, is te vinden onder muzikanten van alle tijden.

 

‘And though she’s not really ill, there’s a little yellow pill’, rijmen The Rolling Stones in 1965 in hun Mother’s Little Helper. Maar ook anderen mogen vanaf vinyl en podium graag kwistig met medicatie strooien. Bo Diddley houdt het daarbij bij simpelweg Pills, net als The New York Dolls en R.E.M., terwijl Fischer Z het houdt bij Pretty Paracetamol.

 

De populaire rockgroep Placebo bewijst dat er ook neppers rondlopen in de wilde wereld van Sister Morphine (opnieuw een Stones-song) en Heavy Medication (Chrome Locust). Een minder prettige farmaceutische ervaring bezingen Bon Jovi in Bad Medicine en The Jam in The Bitterest Pill (I Ever Had To Swallow).

 

Of een middel al dan niet alleen op recept verkrijgbaar moet zijn, is onderwerp van verschil van inzicht: waar Bobby Womack zingt over My Prescription stellen de Housewives On Prozac doodleuk No Prescription Required. The Rolling Stones, zij weer, memoren in You Can’t Always Get What You Want: ‘I went down to the Chelsea drugstore to get your prescription filled.’ Misschien troffen ze daar wel de toen nog jonge John Hiatt, die nadien op de proppen komt met Sharon’s Got A Drugstore.

 

Moonlight Graham ziet tijdens apotheekbezoek zelfs het Lícht, getuige zijn Drugstore Evangelist. Grote kans trouwens dat gospelgroep Plumb hier mede de hand in heeft – die zingen tenslotte over Drugstore Jesus. En religieus of niet: dat je bij de apotheek in hogere sferen kunt geraken, ontdekt ook Jimi Tenor in zijn Hypnotic Drugstore. Gelukkig zorgt Shawn Mafia met zijn Drugstore Romeo voor een aards tegenwicht.

 

Dr. Feelgoods advies: nooit de dokter lastigvallen “if you can’t afford the bills”!

Denk je dat je alles hebt gehad, blijkt dat de artiest ook voor een echte ingreep de hand niet omdraait. Een enkeling doet dit heel openlijk, zoals The Surgeons, Surgeon General en Scotty Hard’s Radical Reconstructive Surgery. Anderen verpakken het al dan niet subtiel in een song. Adam and the Ants pleiten al in de jaren tachtig voor Plastic Surgery, ruim twee decennia later daarin gevolgd door Chicks On Speed. De band Discount Plastic Surgery fopt zijn patiënten met Placebo. The Velvet Underground zet een dame te kijk in Lady Godiva’s Operation, het Tsjechische -123 Min. opteert voor Soul Surgery, terwijl we voor Open Surgery bij Man Alive kunnen aankloppen.

 

Dit laatste altijd nog liever dan een ingreep door Haemorrhage, want deze death-metal band kent maar één methode: Surgery For The Death. Ook Das Oath, een half Nederlandse half Amerikaanse punkband, is niet aan te bevelen – tenzij je Donald, Mickey of Pluto heet, want alleen dan ben je een geschikte kandidaat voor Disney Surgery.

 

Punkband The Ramones hakt graag met de botte bijl, want als Psychotherapy geen soelaas biedt volgt een Brain Drain of, in geval van ontspoorde jeugd: Teenage Lobotomy. Na al dat opereren is het tijd voor relativeren, en daarvoor hebben we gelukkig Weird Al’ Yankovic, die Like A Virgin van Madonna kunstig ombouwt tot Like a Surgeon.

 

Zo’n ‘surgeon’ werkt meestal vanuit een ziekenhuis of kliniek, en ook daar komen we er genoeg van tegen. Richard Pryor, Tangerine Dream en The Modern Lovers zagen zelf een Hospital van binnen, The Coughs een Animal Hospital en de al genoemde John Hiatt een Doll Hospital, terwijl Jeffrey Taylor ons specifiek naar een Berlin Hospital voert. Pharmacy bezingt The Clinic, Cheer Accident zelfs God’s Clinic, en als een bandje Above The Law heet wekt het amper bevreemding als je die aantreft in Pimp Clinic.

 

Tot slot de misschien wel belángrijkste boodschap uit de medische regionen van de (pop)muziek. Die wordt onnavolgbaar verwoord door de Engelse pubrock-formatie Dr. Feelgood op hun album Malpractice, in het nummer You Shouldn’t Call The Doctor If You Can’t Afford The Bills.

 

Bram van Schaik is journalist en muziekliefhebber, en verzorgt voor artsenauto.nl de MuziekKliniek.