Aannemers de dupe? 

Ketenzorg is een door iedereen erkende belangrijke stap naar betere kwaliteit. Maar die gaat meer kosten dan minister Klink verwacht, aldus VvAA bestuursvoorzitter Jan van den Bergh. 

 

Medici, paramedici en verpleegkundigen zijn bij de patiëntenzorg steeds meer op elkaar aangewezen, maar in de praktijk laat de onderlinge coördinatie nogal eens te wensen over. Ketenzorg moet hier verandering in brengen, met zorg die structureel multidisciplinair is georganiseerd en waarbij patiënten centraal staan en actief worden benaderd. Vooralsnog is ketenzorg vooral gericht op patiëntencategorieën met specifieke aandoeningen. En hoewel sommigen, vooral huisartsen, vrezen dat de zorg hiermee te veel word opgeknipt ten koste van de generalistische benadering, staat het ketenzorgconcept hiermee toch stevig overeind.

 

De terughoudendheid van huisartsen is begrijpelijk, maar niet helemáál terecht

Voor minister Klink is dit terecht speerpuntbeleid. Met name bij chronische ziekten als diabetes, COPD en hartfalen en bij cardiovasculair risicomanagement, wil hij dat de behandeling daarvan vanuit de eerste lijn in ketenzorg wordt georganiseerd, en wordt verrekend in keten-DBC’s. Voor de uitvoering worden ‘aannemers’ gezocht die contracten afsluiten met alle betrokken zorgverleners. Klink rekent hierbij vooral op de huisartsen, maar die stellen zich merkbaar terughoudend op. Zij erkennen de belofte van meer kwaliteit, maar zetten vraagtekens bij de manier waarop de ondernemersrisico’s bij hen worden neergelegd.

 

En die aarzeling is begrijpelijk. De minister gaat ervan uit dat ketenzorg kostenbesparingen zal opleveren, door efficiencyprikkels en door verplaatsing van de zorg van de tweede naar de eerste lijn. Maar of de ingeboekte bezuinigingen van bijna 400 miljoen euro echt haalbaar zijn, is zeer de vraag; en de huisartsen zien aankomen dat de rekening hiervoor uiteindelijk bij hen zal worden neergelegd.

 

De combinatie van actieve benadering van patiënten met chronische aandoeningen en prestatieprikkels door functionele bekostiging, zal bovendien een aanzuigende werking hebben. Om in mijn eigen vakgebied longziekten te blijven: meer aandacht voor COPD en de opsporing daarvan zal tot meer behandeling leiden. Zo blijkt uit een onderzoek in de poliklinische longartsenpraktijk in Alkmaar, dat een groot deel van de ernstigste COPD-patiënten niet bekend is in de tweede lijn. Duidelijk is dat een actieve benadering van patiënten hier verandering in zal brengen. Ook bleek bij veel poliklinische COPD-patiënten sprake van ernstige co-morbiditeit (vaak cardiovasculair), en het is onwaarschijnlijk die patiënten zich zomaar naar de eerste lijn laten schuiven. Bij de andere chronische ziekten zijn vergelijkbare effecten te verwachten.

 

Los van de vraag of de efficiencyprikkels tot het gewenste resultaat leiden, zijn kostenoverschrijdingen bij de invoering van ketenzorg dus bijna voorspelbaar, door druk op het volume en uitblijven van de verwachtte verschuiving naar de eerste lijn. Ook het Centraal Planbureau komt tot deze constateringen. En in de zorg word de rekening van niet-behaalde kostenbesparingen als regel in tariefkortingen neergelegd bij de uitvoerders. Medisch specialisten hebben hier intussen al ervaringen mee bij de introductie van DBC’s.

 

Ketenzorg is een door iedereen erkende belangrijke stap naar betere kwaliteit. Maar die gaat meer kosten dan de minister verwacht, en de rekening zal bij de aannemers worden neergelegd. De terughoudendheid van de huisartsen is dus begrijpelijk, maar misschien niet helemáál terecht. Want juist bij aanwijsbaar betere kwaliteit van zorg, zullen zij zich – gesteund door tevreden patiënten – sterk kunnen maken voor een uitbreiding van het budget.

 

En ook dát is ondernemen! De introductie van marktwerking ten spijt, werkt het zo nu eenmaal in het complexe knijp-en-piepsysteem van de gebudgetteerde gezondheidszorg.