Uitdaging voor specialisten 

Tien jaar na nu zal waarschijnlijk blijken dat selectieve zorginkoop voor medisch specialisten en ziekenhuizen ingrijpende gevolgen heeft gehad. Het ziekenhuislandschap zal er beslist anders uitzien dan nu. Beter voor de patiënt, dat wel degelijk. Maar of ú dan nog steeds in hetzelfde ziekenhuis werkt, is maar zeer de vraag.

 

Tekst Frank van Wijck 

 

Medisch specialisten die hun werk goed doen, die transparant zijn over de uitkomsten van hun interventies en die hun patiënten goed bejegenen, hebben niets te vrezen. Voorzitter Willem van der Ham van de Orde van Medisch Specialisten is heel duidelijk op dit punt. En gelijk heeft hij natuurlijk. Niemand verwacht van de gemiddelde medisch specialist dat die de beste van allemaal is. Dat zou ook een onredelijke verwachting zijn, want uitschieters naar boven en beneden bestaan alleen bij de gratie van het bestaan van een middenmoot. En die is nu eenmaal altijd het grootst.

 

Transparant maken

Tot zover selectieve zorginkoop en de rol van de medisch specialist? Over tot de orde van de dag? Nee, want voor medisch specialisten veranderen wel degelijk dingen. Ze moeten niet alleen minimaal tot de middenmoot behoren, ze moeten ook zéggen dat ze dit doen, en ze moeten het aantonen.

 

Transparantie is in de zorg het modewoord van nu, en dat is niet voor niets. Zorgverzekeraars kunnen alleen selectief inkopen op basis van een afgewogen mix tussen prijs en kwaliteit als beide inzichtelijk zijn. En dat geldt voor medisch specialisten niet anders dan voor de overige vier beroepsgroepen die al eerder in deze artikelenserie aan bod kwamen.

 

Wat moet een medisch specialist doen om zijn werk transparant te maken? In principe lijkt dit heel simpel. Hij moet laten weten in welke discipline hij gespecialiseerd is; hoeveel diagnostiek en behandelingen hij op jaarbasis binnen die discipline doet; en in hoeveel procent van de gevallen hij de juiste diagnose heeft gesteld dan wel een behandeling heeft uitgevoerd waarvan de patiënt beter is geworden.

 

Niet zo simpel

Maar zo simpel is het in werkelijkheid niet. Definieer bijvoorbeeld maar eens wat ‘beter’ betekent. Dit hoeft lang niet altijd te betekenen dat iemand na afloop van de behandeling verlost is van de ziekte. Een kankerpatiënt die niet meer te genezen is maar die dankzij behandeling drie maanden levensverlenging krijgt, wordt wel degelijk beter van die behandeling. In ieder geval in die zin dat hij drie maanden extra tijd krijgt om afscheid te nemen van het leven en van zijn geliefden.

 

Maar om die behandeling te kunnen uitvoeren, heeft een specialist waarschijnlijk hulp uit andere disciplines nodig. Een radioloog en een radiotherapeut bijvoorbeeld, maar misschien ook wel een logopedist of een diëtist. Het werk goed doen, zit dus niet in één medisch specialist alleen. Die medisch specialist heeft anderen nodig, een multidisciplinair team, om het goed te kunnen doen.

 

Daar komt nog bij dat ‘goed’ in de ene setting een heel andere betekenis kan hebben dan elders. Aan een afdeling oncologie in een perifeer ziekenhuis worden andere eisen gesteld dan aan eenzelfde afdeling in een academisch centrum. De medisch specialist die oncologische verrichtingen doet in een academisch centrum, zal hogere complicatie- en mortaliteitscijfers hebben dan zijn collega in de periferie. Maar betekent dit dat hij minder goed functioneert? Natuurlijk niet.

 

Meedoen aan inkoopgesprekken

‘Het goed doen’ is dus de uitkomst van een complex samenspel. En dat maakt communiceren erover een stuk moeilijker dan alleen maar aantonen dat je zelf werkt volgens de standaarden van je eigen beroepsgroep en vriendelijk bent tegen je patiënten. Dit compliceert het proces van selectieve zorginkoop, omdat hierbij met meerdere factoren tegelijk rekening moet worden gehouden.

 

Voor de medisch specialist betekent dit dat hij een proactieve rol moet spelen in het inkoopproces tussen zijn ziekenhuis en de zorgverzekeraars. Hij moet er oneerbiedig gezegd met zijn neus bovenop zitten. Aanwezig zijn bij de inkoopgesprekken tussen het bestuur en de zorgverzekeraars dus. En de zorgverzekeraars uitnodigen om te komen praten binnen de maatschappen, zodat de maatschappen kunnen vertellen wat ze doen en welke kwaliteit ze daarbij leveren. De medisch specialisten van Tergooiziekenhuizen, die eerder dit jaar een zorginkoopdag organiseerden voor de zorgverzekeraars, begrepen dit heel goed.

 

Patiënten leren kennen

Maar misschien nog belangrijker voor de medisch specialisten is dat ze hun patiënten leren kennen. Niet één op één in de behandelkamer, maar de grootste gemene deler van hun patiëntengroep. Dus doet de oncoloog er goed aan informatiebijeenkomsten te beleggen met de kankerpatiëntenverenigingen. En de internist met de diabetesvereniging, de reumatoloog met de reumapatiëntenvereniging en de cardioloog met de vereniging van hartpatiënten in zijn adherentiegebied. Gewoon die mensen uitnodigen, voor de groep gaan staan en vragen: wat wilt u van mij, welke verwachtingen hebt u van me?”

 

Het belang van dit laatste is niet te onderschatten. Want zoals de liefde van de man door de maag gaat, gaat de liefde van de zorgverzekeraar door de patiënt. Als de patiënt(envereniging) tegen de zorgverzekeraar zegt dat u een goeie dokter bent, reken dan maar dat die zorgverzekeraar u zal willen contracteren. Die begrijpt immers heel goed dat het de dokter is voor wie de patiënt naar het ziekenhuis komt, en niet de receptiemedewerker of het hoofd inkoop.

 

Hard werken

Het credo ‘wie het goed doet, heeft niets te vrezen, vereist dus meer inspanning van de medisch specialist dan je op het eerste gezicht zou vermoeden. Het wordt hard werken. En dan nog met een onzekere uitkomst, want ook wie zijn best doet kan wel degelijk met onverwachte gevolgen geconfronteerd worden.

Zorgverzekeraars willen niet meer klakkeloos met alle zorgaanbieders in alle ziekenhuizen zaken doen, zo veel is duidelijk. Ze gaan selectiever contracteren, de eerste voorbeelden daarvan zien we in de praktijk al. Ze kunnen linksom of rechtsom gaan. Ze kunnen de patiënt beïnvloeden door te zeggen dat ziekenhuis A in hun omgeving het beste is, en door daar aan toe te voegen dat hij zijn eigen risico mag houden als hij ook daadwerkelijk met zijn kwaal naar dat ziekenhuis gaat. Of ze kunnen tegen een ziekenhuis zeggen dat ze dit niet meer willen contracteren voor complexe verrichtingen als dat ziekenhuis hiervoor niet aan bepaalde eisen voldoet.

 

In beide gevallen is het gevolg dat de patiëntenstroom een bepaalde kant op gedirigeerd wordt. En als die stroom voor een aantal behandelingen aan uw ziekenhuis voorbijgaat, dan wordt de basis van uw ziekenhuis smaller. De financiële mogelijkheden voor uw ziekenhuis om te investeren in nieuwe technologieën en medewerkers die uw werk ten goede komen, nemen dan af. En daarmee ook uw kansen om volgend jaar weer gecontracteerd te worden.

 

Selectieve zorginkoop is dus in relatie tot medisch specialisten bepaald niet zo simpel als het misschien op het eerste gezicht lijkt. De specialisten gaan een uitdagende toekomst tegemoet.