e-Health: digitale kwakzalverij?

Opinie
Artsenauto.nl biedt journalisten, bestuurders en professionals uit de zorg een podium om hun visie op de medische wereld onder de aandacht te brengen of commentaar te leveren op actuele ontwikkelingen in de zorg. Lees alle artikelen van Opinie
JacovanDuivenboden

Jaco van Duivenboden is Senior adviseur eHealth bij Nictiz en houdt zich bezig met toekomstige ontwikkelingen rond zorg & ICT, innovatie en eHealth.

James L. Madara, de baas van de grootste Amerikaanse artsenorganisatie, liet onlangs in een speech tijdens de jaarvergadering van de American Medical Association weten dat hij eHealth ziet als de  moderne equivalent van ‘snake oil’, ofwel digitale kwakzalverij. Dit geluid kan makkelijk worden bestempeld als conservatief, maar het stelt wel iets aan de orde. We hebben enorm hoge verwachtingen van eHealth en technologie in de zorg, maar nauwelijks inzicht in de kwaliteit daarvan.

Klassieke onderzoeksmethoden, zoals de RCT (randomized controlled trial), blijken niet geschikt om eHealth-toepassingen mee te beoordelen. Bijvoorbeeld omdat tegen de tijd dat het onderzoek is voltooid, een toepassing alweer dusdanig is veranderd dat de onderzoeksresultaten achterhaald zijn. Bovendien hebben sommige eHealth-toepassingen zo veel impact op hoe zorg wordt geleverd, dat het complex wordt om wetenschappelijk te beoordelen of het effect komt door de toepassing of door de organisatorische verandering (of beide).

Effectiviteit, risico en privacy

Kwaliteit bij eHealth draait om effectiviteit, risico en privacy. Met name effectiviteitsonderzoek (werkt het?) is beperkt voorhanden. En welk soort eHealth nemen we onder de loep? Het maakt veel uit wat voor apparaat of toepassing je beoordeelt. Voorstelbaar is dat eHealth-toepassingen die meer risico’s introduceren, ook uitgebreider worden onderzocht op effectiviteit. En wie stelt de vraag naar kwaliteit? Deze kan voor elke partij in ons stelsel anders worden ingevuld. Een arts beoordeelt kwaliteit anders dan een patiënt, of dan een zorgverzekeraar.

Gegeven die complexiteit is het niet verwonderlijk dat er geen duidelijk beeld is van hoe het met de kwaliteit van eHealth staat. Er gebeurt veel op dat vlak. In de wetenschappelijke wereld wordt gezocht naar onderzoeksmethoden die beter passen bij eHealth. Daarnaast zijn er diverse initiatieven die overzicht geven. Denk bijvoorbeeld aan de GGD Appstore, de recent vernieuwde website Digitale Zorg Gids en online hulpstempel, het overzicht van gevalideerde e-mental health-toepassingen voor psychische klachten van het Trimbos Instituut. De KNMG publiceerde eerder dit jaar een handreiking voor de beoordeling van medische apps die behulpzaam kan zijn.

Om te bepalen of een medische app of toepassing veilig en effectief is, is het controleren van meerdere bronnen nodig. Soms zijn er geen andere mogelijkheden dan afgaan op de ervaringen van anderen. En als er grote risico’s zijn bij het gebruik van een toepassing is uitgebreid onderzoek vereist. Voor het overige kan gezond verstand, net als bij het beoordelen van Amerikaanse ‘snake oil’, geen kwaad.

Deze zomer publiceert Nictiz samen met Zorginstituut Nederland een white paper over de evaluatie van kwaliteit bij eHealth.

2 Reacties Reageer zelf

  1. Wim Jongejan
    Geplaatst op 4 juli 2016 om 17:34 | Permalink

    En nu moet er nu opeens overgestapt worden van evidence-based practice naar practice-based evidence omdat de vooruitgang door eHealth anders afgeremd wordt? Omdat de impact van eHealth te complex is om te beoordelen of het door de innovatie komt of door organisatorische veranderingen? Indien dit gezegd zou worden over nieuwe medicatie zou iedereen zeggen dat de spreker onzin verkoopt. Het verhaal over kwaliteit in dit blog is ook apart.
    Uiteraard is de perceptie van kwaliteit door arts, patiënt en zorgverzekeraar verschillend. De arts beoordeelt kwaliteit anders dan andere genoemden, maar is als enige van de drie onderhevig aan toezicht door de IGZ en aan het tuchtrecht. De arts wordt op die manier gehouden kwalitatief goede zorg te leveren. Als professional zal hij kwaliteit goed geborgd willen zien en niet de waan van de dag willen volgen.

  2. Jaco van Duivenboden
    Geplaatst op 5 juli 2016 om 11:46 | Permalink

    Geachte heer Jongejan, dank voor uw reactie. Uw slotzin geeft aan waar het om gaat: kwaliteit moet geborgd zijn. Hoe ziet u dat borgen van kwaliteit bij voorkeur gebeuren? Heeft u daar ideeën over?