Nu even doorpakken graag

Armand Girbes
Prof. dr. Armand Girbes is intensivist-klinisch farmacoloog en hoofd afdeling ICV VUmc Lees alle artikelen van Armand Girbes

Iedere Nederlander is nu doordrongen van het feit dat er een grote crisis aan de gang is die vraagt om snel schakelen en handelen. Willen wij passend en snel zaken kunnen regelen waar in het verleden, in rustiger tijden, het een en ander is misgegaan, dan moeten we niet langs dezelfde trage stroperige wegen dit nu denken te kunnen regelen.

Omdat mijn primaire vak intensive care geneeskunde is, zal ik focussen op de intensive care, wetende dat voor heel veel gebieden van de gezondheidszorg, inclusief de verpleeghuizen, hetzelfde mutatis mutandis geldt.

In Nederland zijn tussen de 1100 en 1200 IC-bedden en minister de Jonge heeft nu besloten dat het aantal IC-bedden fors omhoog moet. Als we enige realiteitszin aanhouden, zouden we met heel veel inspanning een poging kunnen wagen om 50 procent meer operationele IC-bedden klaar te hebben voor de volgende golf van COVID-19, met behoud van een minimaal wenselijke kwaliteit van zorg en patiëntveiligheid. Er zijn sowieso meer IC-bedden nodig nu er een nieuwe ziekte bij gekomen is die ook IC-zorg vereist.

Het is niet zo raar dat we meer IC-bedden nodig hebben, en in de afgelopen tijd is de vergelijking met Duitsland vaak gemaakt, waar vier keer zoveel IC-bedden per hoofd van de bevolking zijn als in Nederland. Nu ken ik de situatie een beetje in Duitsland en ik zou niet ieder Duits IC-bed willen beschouwen als een IC-bed volgens de standaard zoals we die toepassen in Nederland. Maar voor het opschalen helpt het wel als je veel meer vet op de botten hebt.Een vergelijking met België ligt meer voor de hand, en met een bewonersaantal van ruim 11 miljoen, veel minder dan Nederland, heeft België 50 procent meer IC-bedden.

In de afgelopen jaren kregen we de handen niet op elkaar in Nederland om meer capaciteit te creëren. Enerzijds een strategische keuze – van wie precies weet ik niet – en anderzijds ook een gevolg van het gevoerde beleid dat ertoe leidde dat het werken op een IC onvoldoende aantrekkelijk was, waarbij de IC binnen de gezondheidszorg geen uitzondering is.

Zonder betere arbeidsvoorwaarden voor de werknemers waar het werkelijk om draait, wordt het niets met het snel opschalen van de IC-bedden

Nu we zien om welke werknemers het werkelijk draait in de zorg voor de patiënt, de zorgprofessionals aan het bed, waaronder primair de verpleegkundigen, komt de vraag op waarom zich dat niet vertaalt in de salarisschalen van deze verpleegkundigen. Ook werpt de crisis een helder licht op de overtolligheid van sommige andere functies.

Natuurlijk zijn ook goede professionals/managers nodig om het zo gemakkelijk als mogelijk te maken voor de zorgprofessionals om aan het bed hun taken goed te kunnen verrichten. Daarover geen misverstand. Maar met de huidige crisis komt meer dan ooit naar boven wat precies het primaire proces is, welke functies daarvoor van belang zijn, welke functies het primaire proces het meeste ondersteunen en tenslotte hoe we sommige functielagen in de organisatie met bijbehorende bemoeizucht zouden kunnen reduceren.

In de afgelopen weken heb ik samen met enkele anderen veel tijd besteed aan een plan om meer IC-bedden te creëren. Heel ingewikkeld is het niet. Ofschoon er ook meer artsen en medisch specialisten (intensivisten) beschikbaar moeten komen voor de IC, is het aantal verpleegkundigen de bottleneck. De opleiding tot IC-verpleegkundige duurt een kleine 5-6 jaar dus daarmee gaan we dit niet heel snel regelen. Het wil dus alleen als de spanwijdte van de IC-verpleegkundige in termen van aantal patiënten waar hij/zij verantwoordelijk voor is, toeneemt met hulp van minder gespecialiseerde krachten en we afzwaaiers kunnen verleiden terug te komen en parttimers méér te werken. We zullen verpleegkundigen met “bijna-IC-vaardigheden” kort bij moeten scholen om tijdens pieken van Covid-19 op een IC te werken.

In het algemeen genomen kunnen grotere verantwoordelijkheid voor wie dat wil en meer mogelijkheden voor verdieping, belangrijke motivatoren zijn om voor dit werk te kiezen. Maar ook primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden zijn van groot belang.

Grote steden zijn daarbij extra in het nadeel omdat bijvoorbeeld in Amsterdam, waar ik werk, verpleegkundigen geen huis vlakbij hun werk kunnen betalen. In München, Parijs en London bestaat dat probleem ook en daarom zijn er extra toelages wegens de dure locaties, Ort Zulage noemen de Duitsers het. In Parijs kunnen verpleegkundigen voor een zacht prijsje een huis huren dat eigendom is van de Parijse keten van ziekenhuizen (APHP) en genieten ze privileges voor toegang tot culturele faciliteiten en vrijetijdsbesteding.

Wanneer we verpleegkundigen na een crashcursus meer verantwoordelijkheid geven, biedt dat een mooie gelegenheid om de beloning aan te passen. Welnu, hier loop je tegen een muur van regeltjes op die natuurlijk niet gemaakt zijn voor tijden van crisis, maar wel opmerkelijk toegeschreven zijn op de beloning van de eerdergenoemde tussenlagen. Verleidelijk is het dan om je te beroepen op het aantasten van het ‘loongebouw’, zoals dat zo mooi heet, maar als we geen flexibiliteit tonen om het voor de op dit moment meest kostbare werknemers, werknemers van wie we nu ook heel veel vragen, goed te regelen, dan wordt het niets met het snel opschalen van de IC-bedden. Flexibel en out-of-the-box denken is – nu het nodig is – daarom het loongebouw snel aan te passen aan de nieuwe realiteit.

Wellicht is dit moment ook een kans om de juiste waardering voor het primaire proces te herdefiniëren.

10 Reacties Reageer zelf

  1. Achille Wardenier
    Geplaatst op 20 mei 2020 om 17:39 | Permalink

    Dit is de nagel op de kop slaan, maar jammer genoeg zijn degenen die dit moeten realiseren ook degenen die er geen belang bij hebben, omdat ze dan minder nodig zijn.
    Ik heb er dus een hard hoofd in.

  2. Jean janssen
    Geplaatst op 20 mei 2020 om 19:11 | Permalink

    Klopt als een bus
    Maar helaas gaat dit niet gebeuren. Er wordt nu al geroepen dat het geld op is

  3. Jan Meerdinkveldboom
    Geplaatst op 20 mei 2020 om 20:42 | Permalink

    Juist, helemaal mee eens! Je kunt genoeg bedden hebben en heel veel fantastische specialisten, zonder gemotiveerde, deskundige en bekwame verpleegkundigen die naar hun capaciteiten gewaardeerd én beloond worden, kan het nooit wat worden.

  4. JolandaM
    Geplaatst op 20 mei 2020 om 21:40 | Permalink

    Helemaal mee eens… helaas zijn in de coulissen allerlei beleidsmakers al lang bezig scenario’s te verzinnen… helaas zonder de mensen van de werkvloer erbij te betrekken
    Dit wordt nog n hekel punt.. en als t misloopt-en die kans is heeel heel groot- voorzie ik een ic landschap waar nog meer Ic verpleegkundigen uit vertrekken en geen nieuwe kracht voor te krijgen is

  5. Remco den Hartog
    Geplaatst op 20 mei 2020 om 23:37 | Permalink

    -Maak van de verpleegkundige opleiding een “inservice”-variant (hbo/mbo, kan allebei).
    -Start zo nodig meerdere malen per jaar met een opleiding
    -Maak het voor oudere zij-instromers gemakkelijk/aantrekkelijk om voor de zorg te kiezen. Meteen een salaris en geen studie-schuld zou kunnen helpen.
    -Maak van een dergelijke opleiding een variant op maat; Somatiek, psychiatrie, etc.
    -Mogelijkheid voor het volgen van een minor in het interesse-gebied van de student (bijv. acute/intensieve zorg)
    -Doorstroom van MBO naar HBO door aanvullende modules ipv een volledige opleiding te moeten doorlopen.
    -Maak van een vervolgopleiding als een IC e.d. een erkende HBO bachelor, zodat je vanaf je MBO verpleegkundige een HBO-bachelor IC verpleegkundige kunt worden, zonder eerst een HBO-V te de doen om een erkende HBO verpleegkundige te worden.
    -Betaal een student vanaf dag 1 een salaris voor zijn/haar opleiding als leerling-verpleegkundige.
    -Regel een personeelsflat met “studenten-woningen/kamers”.
    -Aanvullend nog een lease-autootje/fiets/ov abonnement, anders gaat men na de opleiding deze arbeidsvoorwaarden (terecht) elders opeisen (detacheringsbureau)
    -Misschien opleiden in dienst van “de zorg bv nederland” i.p.v. iedere instelling voor zich (a la politie / defensie)
    -Zorg dat sector-breed de aantallen die aangegeven worden door het capaciteitsorgaan ook minimaal worden gehaald:
    https://capaciteitsorgaan.nl/app/uploads/2018/11/20181024_FZO_DEF-Capaciteitsplan_2018_2021-vs3-EDIT.pdf

  6. Wilma Moed
    Geplaatst op 21 mei 2020 om 01:17 | Permalink

    Helaas zal de verpleegkundige die een grote rol vervulde in de ketenzorg rondom corona, na de crisis snel vergeten zijn en weer gedegenereerd tot billenwasser. Ooit zei mgr de Jong: haal de zoom uit de mantel en de hele mantel rafelt. Dit zou men in de gezondheidszorg in Nederland goed moeten onthouden

  7. Rmjn Lenaerts
    Geplaatst op 21 mei 2020 om 10:26 | Permalink

    Helemaal mee eens…Kan niemand van VVAA de minister een brief schrijven…?
    Riet Lenaerts (oud verpleegkundige)

  8. Floris Groenendaal
    Geplaatst op 21 mei 2020 om 10:53 | Permalink

    Mooi geformuleerd. Helaas is bovengeschetst probleem al heel lang (meer dan 30 jaar) aan de orde binnen de neonatale intensive care, ondanks de uitbreiding van neonatale IC bedden ca. 20 jaar geleden. Door een tekort aan NICU verpleegkundigen zijn bedden chronisch gesloten, waardoor zwangeren met complexe problematiek of doodzieke pasgeborenen nog dagelijks het hele land door vervoerd moeten worden. De vergelijking met Covid-19 patienten is duidelijk, maar voor ons kinderartsen-neonatologen nog steeds een dagelijks probleem. Een uitdaging blijft goede verpleegkundigen te werven en te behouden.

  9. m. clarijs
    Geplaatst op 23 mei 2020 om 10:54 | Permalink

    Helemaal mee eens. Zoals gezegd, een IC-verpleegkundige heeft zo’n 5,5 jaar studie achter de rug (vergelijk bijv. Pabo: 4 jaar), en is dus eigenlijk HBO-post geschoold. Een passend (dus hoger dan nu) salaris is niet meer dan normaal. Zeker ook vanwege het niet zeer royale aantal vakantiedagen, de onregelmatige diensten (dag, avond, nacht, weekend, feestdagen). Hopelijk pakt men nu door!

  10. Peter van Zeeland
    Geplaatst op 24 mei 2020 om 14:30 | Permalink

    Boter op het hoofd? In mijn bijna halve eeuw IC ervaring is het toch iedere keer wéér hetzelfde .. van FWG 45 naar 50 naar 55 (55 is niet slecht..), maar het werk werd er niet minder om en het aantal collega’s niet meer .. Ga nu niet janken dat wij zo onmisbaar zijn, artsen kregen hulpjes in de vorm van NP/VS (werden weer omgeschoold tot AP, konden ze meer medische taken doen..) (dat waren allemaal goede collega’s die door artsen weggekaapt zijn, intussen al zo’n 2000 in de acute zorg ..). Ik zag het aantal Intensivisten en Fellows meer dan verdubbelen of verdrievoudigen en overdag liepen er vaak meer artsen dan vrplk rond .. De verpleegkundige norm werd alleen gehaald tijdens inspectie, geeft toch te denken .. MOH/artsen en de gehele medische staf hebben een hele dikke vinger in het beleid, ook in het aantal IC bedden en bijbehorend personeelssterkte. Roepen dat wij meer salaris zouden moeten krijgen zijn goedkope praatjes. Het zou de medici strelen indien zij hun daadwerkelijke invloed inzetten, dat had al ver vóór de crisis moeten gebeuren .. Tenslotte hebben wij het mede aan hen te danken dat er nu een chronisch tekort is, zowel aan bedden als aan goed opgeleid personeel ..

Plaats een reactie

Uw e-mailadres zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*
*