Mirjam Schotman

Mirjam Schotman

Uroloog

De verwachtingen van het lichaam

Mirjam Schotman pleit als ervaren uroloog voor het niet-weten in de spreekkamer. Want het lichaam is geen op zichzelf staand apparaat dat altijd kan opgelapt of gerepareerd wanneer wenselijk, zoals in deze tijd van ‘jong & fris blijven’ soms de gedachte lijkt.

Een verwijzing van de huisarts voor testosteron suppletie… de zoveelste deze week. Deze keer voor een slecht slapende patiënt van 56, met licht overgewicht. Hij is kalend, moe en zijn spierballen willen niet meer.
In het vakblad voor urologen zie ik steeds meer (gesponsorde?) informatie over het ‘aging male syndrome’: de ouder wordende man, veelal snurkend afgebeeld op de bank met zijn bril scheef over zijn neus. De oplossing? Testosteron suppletie.

Of is dit niets anders dan emancipatie? Want ouder wordende vrouwen (in de overgang) slikken en smeren immers ook ‘en masse’ hormonen ter verbetering van hun welzijn. Want iedereen wil jong en fris blijven, getuigt ook het volgende voorbeeld.

Fitness-goeroe

Een jonge mooie vrouw komt op mijn poli met een pokerface (botox) en omgekrulde lippen (fillers) omdat ze zo vaak moet plassen. Ze draagt een grote bidon met zich mee en zet deze op tafel. Bij navraag blijkt ze >3 liter water per dag te drinken “om het lichaam te zuiveren”, in navolging van een fitness-goeroe op social media. Diezelfde goeroe prijst trouwens ook supplementen aan en verstrekt zonder kennis dieetadviezen ter optimalisatie van het ‘heilige’ lichaam.

Fit zijn een keuze

Fit, jong en gezond zijn wordt zo een keuze. De consequentie is, dat oud en ongezond zijn óók een keuze lijkt te worden. Waar een oude, ervaren geest nog als ‘wijs’ kan worden beschouwd, ziet men het oude, ervaren lichaam snel als vies, niet sexy en oninteressant.

‘Met de keuze om fit, jong en gezond te blijven, word oud en ongezond zijn óók een keuze’

En nu even over schoonheid. Hebt u ook het idee dat alle (reality-)TV-sterren er hetzelfde uitzien? Ontmoet u nog weleens kinderen met scheve tanden? Gevoed door onze online beeldcultuur lijken we ons allemaal te conformeren aan een steeds smallere definitie van mooi. Dit heeft effect op ons (zelf)beeld van hoe een man en een vrouw eruit zouden moeten zien. Hij: sterk, met spieren en een kaaklijn. Zij: amandelvormige ogen, volle lippen, curves.

Tarzan en Jane. Als u me niet erg gelooft: kijk eens mee met pubers in uw omgeving als ze online zitten.

De dokter repareert wel

Het lichaam lijkt maakbaar, controleerbaar en bestuurbaar. Wie hier geen controle neemt, heeft dit aan zichzelf te danken. Dit perspectief op het lichaam wekt in de spreekkamer onrealistische verwachtingen. De dokter heeft immers nog veel meer mogelijkheden om dat (kapotte) lichaam weer te repareren?

Overigens vrees ik dat wij dit idee van het maakbare lichaam als zorgverleners zelf gevoed hebben. Met heroïsche verhalen over geniale chirurgen die met geavanceerde robots afgerukte armen weer aan kunnen naaien en hightech zelfsturende nanobot-pillen die met targettherapie de kanker in het lichaam kunnen aanvallen.

Het niet-weten

Wat als het echt mis is? Blaaskanker door roken, incontinentie door overgewicht… En er is geen directe oplossing? Hoe moet een patiënt zich dan tot dat kapotte lichaam verhouden? Ik mis de ruimte voor onzekerheid, voor het niet-weten in de spreekkamer. Want zo goed snap ik (ook als ervaren uroloog) het lichaam niet. Eigenlijk zou ik liever zeggen: zo goed snap ik de mens niet.

Die tweedeling van lichaam en geest die Descartes ooit populair maakte schiet zo vaak enorm tekort. Bij die patiënt die met complicaties op de afdeling ligt na een nierkankerbehandeling en precies blijft leven tot haar kleinzoon uit Australië langs is geweest. Bij mijn realisatie dat het succes van mijn operatie van dat kapotte lichaam vaak maar voor een klein deel afhangt van mijn vaardigheden als chirurg/reparateur. Bij de metafoor van kanker als vijand waar we tegen moeten ‘strijden’.

Tegen die patiënt van 56 jaar die moe is en licht overgewicht heeft maar geen spierballen zou ik zo graag de ruimte willen om te spreken over zijn verwachtingen van mij en over zijn eigen lichaam. Over dat het lichaam GEEN kapot apparaat is, niet los staat van het denken (de geest), sterfelijk is. Ruimte om meer bescheiden te zijn over wat wij eigenlijk weten en kunnen als dokters.

Op vrijdag 30 oktober organiseert de Vereniging voor Filosofie en Geneeskunde in Amersfoort een congres over ‘het goede lichaam’. >> Meer informatie

Delen