Geldverslindende heisessies

Armand Girbes
Prof. dr. Armand Girbes is intensivist-klinisch farmacoloog en hoofd afdeling ICV VUmc Lees alle artikelen van Armand Girbes

Met de toenemende bemoeienis van accountancybedrijven zoals KPMG, BCG en PWC met de organisatie van de gezondheidszorg, en allerhande leiderschapstrainingen (leadership in hun jargon) zijn zogenaamde heisessies gemeengoed geworden. Hele troepen artsen, medisch specialisten en (leidinggevende) verpleegkundigen trekken gedurende twee of meer dagen ‘de hei op’ en worden gestationeerd in een hotel of conferentieoord om kringgesprekken te voeren onder leiding van zelf-geproclameerde goeroes op het gebied van organisaties.

Naast kringgesprekken kunnen er andere diepgaande gesprekken plaatsvinden over onze ‘raison d’être’, de essentie van vak en ons ‘bedrijf’, sensitivity trainingen, gezamenlijk vliegeren, honden trainen en u als lezer kent vast nog wel meer uitzinnige voorbeelden. Een (ex-)voetbaltrainer of bergbeklimmer als spreker is ook heel populair en bij bureaus kun je ze allemaal zó inhuren voor nog een extra praatje, wel voor veel geld.

Nu is de idee erachter – meer focus op zachte vaardigheden, meer oog voor teamvorming – natuurlijk prima, maar de uitvoering is volgens mij op boterzachte bewijzen gestoeld. Nog sterker: ik denk dat er geen enkel stevig wetenschappelijk bewijs is voor het nut van dergelijke sessies of – in hun terminologie – ‘value for money’, zeker niet afgezet tegenover alternatieve methoden.

Mensen zonder ook maar enige eigen ervaring in de gezondheidszorg vertellen ons dat, willen we goed samenwerken, wij ‘een purpose’ moeten hebben

Ziekenhuizen betalen kapitalen aan veelal in streepjespak en mantelpakjes gestoken heren en dames, die meestal geen enkele eigen ervaring hebben in de gezondheidszorg. Vaak zijn ze ook helemaal niet op de hoogte van wat zo kenmerkend is voor medewerkers in de gezondheidszorg: intrinsieke motivatie.

Ziekenhuisdirecties doen vooral een beroep op dergelijke bedrijven – die daar hele afdelingen voor hebben – in geval van problemen en fusies. Dat is lekker veilig en controlerende instanties zien het als een vorm van daadkracht die gewaardeerd wordt. De bedragen die daarvoor neergeteld worden zijn enorm.

Zo kan het gebeuren dat mensen zonder ook maar enige eigen ervaring in de gezondheidszorg, ons gaan vertellen dat, willen we goed samenwerken, wij ‘een purpose’ moeten hebben, Een gemeenschappelijk ‘purpose’. Het is één van de kenmerken van dergelijke zichzelf tot expert proclamerende lieden dat ze te onpas Amerikaanse woorden gebruiken. Immers, al deze wijsheid is in Amerika begonnen.Het bedrijf dat ook de samenwerking Air France en KLM begeleidde, ging mij en anderen uitleggen dat het zo moeilijk ging met die samenwerking omdat ze niet dezelfde ‘purpose’ hadden. Als tweetalige kenner (ik benoem mijzelf hierbij tot expert op dit gebied) van zowel de Nederlandse als Franse gebruiken en ‘cultuur’, weet ik nog wel honderd andere redenen waarom het mis kan gaan. En volgens mij is de purpose van een vliegtuigmaatschappij niet zo moeilijk te benoemen.

Helemaal verbijsterd was ik toen door de zelfgeproclameerde leiderschapsexpert serieus uitgelegd werd dat Always geen maandverband bleek te zijn maar een manier om vrouwen zelfvertrouwen te geven, zoals uitgelegd werd in het getoonde filmpje dat mij deed denken aan een knappe reclame. Dat is nog eens een purpose van een bedrijf dat maandverband maakt. “On nous prend pour des cons”, zei mijn schoonvader altijd bij dergelijke zaken.

Er zijn nu zelfs al grote ziekenhuizen waar medewerkers van afdelingen verplicht hun dag beginnen met het in een kring staan en wat over jezelf vertellen, natuurlijk op advies van zo’n bedrijf dat alles over leadership en samenwerking weet, zo hoorde ik recent van enigszins gefrustreerde collega die niet bij naam genoemd wil worden.

Ik zou ziekenhuizen willen oproepen om nog maar zeer beperkt de diensten in te huren van dergelijke bedrijven en het geld op een directe wijze in de eigen medewerkers (ten faveure van de patiënten) te steken. Er zal dan ook veel geld overblijven, zo voorspel ik, voor betere bestemmingen. Stimuleer vooral dat de gezondheidswerkers samen praten over wat hen zo bindt: hun vak. En dat ze samen trainen door middel van simulatietrainingen (CRM, crisis resource management), zoals wij al meer dan 10 jaar doen op de intensive care.

Stimuleer vooral dat de gezondheidswerkers samen praten over wat hen zo bindt: hun vak

Sinds enige tijd organiseren wij ‘Masterclasses’ voor verpleegkundigen waarbij we met drie medisch specialisten interactief ingaan op een verdieping van het vak met twaalt tot vijftien verpleegkundigen. Gedurende twee dagen verkeren wij, in onze eigen tijd, gezamenlijk in een mooi oord: we spreken de hele dag over de inhoud van ons vak, dat ons ook zo verbindt. Maar tijdens de pauzes, de lunch, het diner, de strandwandeling, de borrel en het ontbijt komen op een ongedwongen wijze zo veel ‘zachte onderwerpen’ aan bod. En we leren elkaar op een andere wijze kennen, wat zeker in het Nederlandse model zo goed werkt.

En wat het kost? Een fractie van het inhuren van een paar dagdelen van een ‘goeroe’. En ook veel minder dan een advertentie in een groot dagblad. Ziekenhuisdirecties, hier moeten we geld in steken. Dat is mijn oproep. O ja, wat betreft al die dure leiderschapscursussen: leiderschap is vooral een karaktereigenschap. Denkt u nou echt dat Merkel, Thatcher, Macron, Obama, De Gaulle en Brandt een leiderschapscursus bij KPMG of McKinsey hebben gehad? Ja ja, ik hoor het wel, verder ontwikkelen en perfectioneren kan wel. Dat klopt.

6 Reacties Reageer zelf

  1. E.Kriek
    Geplaatst op 16 april 2018 om 21:23 | Permalink

    Alleen professionals kunnen dus een heibrand teweeg brengen.
    Niet per se een negatief fenomeen.

  2. Catherine de Jong Catherine de Jong
    Geplaatst op 17 april 2018 om 09:02 | Permalink

    Iedereen kan zichzelf coach of therapeut noemen en een bedrijfje beginnen. En waar is de kwaliteits controle in die sector? De medische sector wordt bedolven onder regeltjes en kwaliteitscontroles, en als we op kosten van de baas een verbetercursus moeten volgen zijn we overgeleverd aan een stel amateurs met veel fantasie en mooie praatjes, of nog erger: aan alternatieve zweefgeesten die zich de rol van coach of therapeut aanmeten.
    Alle managers die de gezondheidszorg hebben geïnfecteerd met deze onzin het ziekenhuis uit. En wel nu!

  3. Joep Scholten
    Geplaatst op 17 april 2018 om 11:32 | Permalink

    Bij totaal zo’n 7 verschillende farmaceutische bedrijven was ik werkzaam, dus krijg je automatisch ook te maken met die zogenaamde ‘heidesessies’.

    Bij één bedrijf had ik daar mooie ervaringen mee. De hele buitendienst ging op pad naar een zelfgekozen plek en verzorgde daar zijn eigen programma. Je leerde daar voordrachten houden, kritisch nadenken over de benadering van het bedrijf en natuurlijk je eigen manier. Iedereen deed mee. Dus van pas aangenomen artsenbezoeker tot directeur.
    Het hele beeld veranderde toen we onderdeel werden van een Benelux constructie. Plotseling voelden directieleden zich hors-categorie, keken alleen maar toe en daardoor bloedde het positieve effect razendsnel dood.

    Bij een ander bedrijf leek een leidinggevende het een leuk idee om Emile Ratelband in te huren. Gelukkig ging dat op het laatste moment niet door.

    Heel zinvol waren de nascholingen voor huisartsen dat mijn laatste bedrijf organiseerde. Ik vond een cursus genaamd ‘en de dokter zelf?’
    Daarin werd nadrukkelijk gekeken naar en gediscussieerd over wat (nare) ervaringen in de praktijk voor invloed hebben op de arts als mens. Beïnvloed het je handelen als arts en hoe daar zo goed mogelijk een draai aan geven?

    Graag sluit ik me aan bij de vorige schrijfster. Het is verdomde moeilijk om die gekte helemaal voor te zijn. Daarom pleit ik voor een herziening van de personen die in de raad van toezicht zitten. Weiger ze, de carrièrebeluste meelopers uit het ons-kent-ons circuit en kies voor de eigengereide dwarsdenkers. Die laatste zullen geen moeite hebben tegen zo’n (hopelijk tijdelijk niet toerekeningsvatbare) voorzitter van de Raad van Bestuur te zeggen:
    ‘Mooi zo’n heidesessie, maar dan wel betalen uit je eigen portemonnee.’

  4. Franske Keuter
    Geplaatst op 18 april 2018 om 09:03 | Permalink

    heel goed opgeschreven Armand! Ben het erg met je eens! Het zou goed zijn om vak bijeenkomsten te gaan organiseren met het oog op de zorg van morgen: transmuraal elkaar beter leren kennen, de zorgmogelijkheden in de community verkennen etc om straks het bedden tekort aan te kunnen, ehealth beter in te zetten en de kort verblijfmogelijkheden beter te benutten. Dat vereist hele andere competenties van de zorgprofessionals intra en extramuraal: andere technieken, het perioperatieve vak beter invullen enz.Lijkt me niet veel te hoeven kosten alleen wel “purpose”, ambitie en die intrinsieke motivatie!

  5. Eric Cremers
    Geplaatst op 18 april 2018 om 12:48 | Permalink

    Erg eenzijdig, lijkt me, om alleen een vakinhoudelijk programma te organiseren. Zeker heel nuttig maar er is in mijn ogen wel degelijk iets te zeggen voor sessies met een ‘zachte’ insteek, werken in een team, persoonlijke ontwikkeling binnen en buiten het werk. Daar heb je overigens geen dure hotels en goeroes voor nodig. Wij doen al jaren jaarlijks een heidag met de maatschap, niks inhoudelijks maar toch heel nuttig. Hoe zitten we erbij, hoe doen we het samen, waar willen we samen naartoe. Heel goed om elkaar op een ander level te spreken met iemand die dit proces goed kan begeleiden. Wij huren hier geen astronauten of topsporters voor in maar een goeie teamcoach.

  6. Bert-JanvanderMieden
    Geplaatst op 19 april 2018 om 18:02 | Permalink

    Belangwekkend. Verspilling van tijd, geld en van motivatie komt ook in andere sectoren voor. Na werkzaam te zijn geweest in de psychiatrie en het bedrijfsleven startte ik in 1992 met Pyramide, met o.a. als doel dit soort praktijken te voorkomen. Dat neemt niet weg dat buiten de organisatie met elkaar aan de gang te gaan, niet uiterst zinvol kan zijn. Waar het om gaat is of de interventies van derden een onderscheidende bijdrage leveren aan het realiseren van de verlangens en doelstellingen van de opdrachtgever. Die garantie durf ik nog steeds te geven.

    Tevens is er in elke sector, ook in de zorgsector, een gebrek aan perspectiefvol leiderschap o.b.v. persoonlijk leiderschap. Door weldenkende leiders en managers wordt dat ook niet ontkend.

    Ook de zorgsector ligt in toenemende mate onder een vergrootglas. De snelheid waarin veranderingen plaatsvinden vragen om meer inzicht, verdieping en begrip, flexibiliteit en veranderingsvermogen. Dit vraagt o.a. om afstemmen van de individuele en collectieve verwachtingen en wensen.

    Pyramide heeft daarvoor een aantal gewaardeerde diensten: Het Pyramide-Spreekuur / De PyramideRegieLijn / De trajecten OrganisatieRegisseur en LevensRegisseur. Voor info: bjpvandermieden@pyramide.nl