Mariolina Bruno en Ilias Attaye

Mariolina Bruno en Ilias Attaye

Hoe het óók kan: lessen uit de onderzoekswereld

Als we jonge artsen willen behouden voor de zorg, dan moeten we ze meer flexibiliteit en autonomie bieden. Wat dit betreft kan de kliniek veel leren van de onderzoekswereld, betuigen Mariolina Bruno en Ilias Attaye, AIOS Interne Geneeskunde.

Uit de Nationale A(N)IOS-enquête Gezond en Veilig Werken 2024 van De Jonge Specialist blijkt dat jonge artsen trots zijn op hun vak, maar dat ruim drie kwart toch niet opnieuw voor geneeskunde zou kiezen. Belangrijkste reden: gebrek aan flexibiliteit, autonomie en mogelijkheden om zichzelf te zijn. Willen wij jonge artsen voor de zorg behouden, dan is het dus cruciaal hierin te investeren. Inspiratie is te vinden in de onderzoekscultuur.

Wie zich tussen kliniek en onderzoek beweegt, merkt al snel hoe anders die werelden zijn. De kliniek is strak georganiseerd en vol urgentie. In de onderzoekswereld heerst juist ruimte: twijfel mag, reflectie wordt aangemoedigd en autonomie is vanzelfsprekend. Daar kan de kliniek veel van leren. We doen een paar suggesties.

1. Geef ruimte aan nieuwe ideeën

In de onderzoekswereld is het normaal om vragen te stellen. Juist daar ontstaan nieuwe inzichten. In de kliniek is dat lastiger. We hebben het allemaal druk: visites, poli’s, administratie. Alles moet snel-snel. Voor rustig overleg is nauwelijks tijd. Laat staan dat we met elkaar kunnen sparren over nieuwe ideeën of manieren van werken. Dat gebrek aan tijd en diepgang knaagt aan het werkplezier, en uiteindelijk ook aan de kwaliteit van zorg.Wat helpt: plan korte momenten van reflectie, bijvoorbeeld aan het einde van een drukke week. Nodig arts-assistenten actief uit om hun ideeën of observaties te delen. Zo ervaren zij meer eigenaarschap, en vaak komen daar verrassend goede suggesties uit. Ruimte geven aan jonge stemmen zorgt bovendien voor meer motivatie én betere zorg.

2. Waardeer verschillen

In onderzoeksteams werken mensen met allerlei achtergronden, stijlen en manieren van denken. Verschillen worden daar niet weggemoffeld, maar juist gezien als iets dat nieuwe perspectieven brengt. In de kliniek ligt dat vaak anders. Daar houden wij van ‘professioneel gedrag’, maar dat betekent soms dat iedereen zich aan dezelfde ongeschreven regels moet houden. Op sommige afdelingen hoor je blijkbaar nette schoenen te dragen, sneakers zijn ‘te informeel’. Zulke kleine dingen kunnen ervoor zorgen dat mensen zich minder vrij voelen om zichzelf te zijn.

Wat helpt: autonomie gaat niet alleen over werktijden, maar ook over authenticiteit. Wie zichzelf kan zijn, voelt zich meer betrokken en blijft langer met plezier werken. Organiseer bijvoorbeeld een maandelijkse lunch waarin collega’s iets delen over hun cultuur, gewoonten of levensstijl. Zo leer je elkaar echt kennen, en groeit respect vanzelf.

3. Maak flexibiliteit de norm

In de onderzoekswereld bepaal je vaak grotendeels zelf hoe je dag eruitziet. In de kliniek is dat wel anders: het rooster ligt vast, de agenda zit vol en je hobbelt van de ene naar de andere taak. Toch verlangen veel jonge artsen naar iets meer zeggenschap over hun dag. Niet om minder te werken, maar om beter te kunnen combineren: kliniek, onderwijs, onderzoek, en gewoon… het leven. Want hoewel de meeste aiossen (79%) tevreden zijn met hun opleiding, denkt bijna een kwart weleens aanstoppen omdat werk en privé niet in balans zijn.

Wat helpt: laat flexibiliteit niet iets uitzonderlijks zijn, maar iets normaals. Kijk waar start- of eindtijden wat ruimer kunnen, plan ruimte in voor onderwijs of onderzoek, en praat regelmatig met elkaar over werkdruk. Het hoeft echt niet perfect te zijn, maar een beetje meer ruimte maakt al een groot verschil. Zo houd je mensen duurzaam gemotiveerd en betrokken.

4. Zorg voor een veilige werkomgeving

In goede onderzoeksteams is het vanzelfsprekend te zeggen dat je iets niet weet of ergens onzeker over bent. Je leert samen, zonder oordeel. In de kliniek ligt dat gevoeliger. De hiërarchie is sterker, en het kan spannend zijn om je kwetsbaar op te stellen. Uit de DJS-enquête blijkt dat een derde van de aiossen ongewenst gedrag ervaart. Twee op de vijf voelt zich weleens onheus bejegend. Dat is zorgelijk. Sociale veiligheid is onmisbaar, voor onszelf én voor de patiënt.

Wat helpt: maak het makkelijker om elkaar aan te spreken. Zorg voor laagdrempelige supervisie, buddy-systemen en open gesprekken over hoe het écht gaat. En vergeet niet dat mensen verschillend zijn in hoe ze hulp vragen – wat voor de één vanzelfsprekend is, kan voor de ander een drempel zijn. Kleine veranderingen in toon en aandacht kunnen al veel doen voor het vertrouwen en de sfeer binnen een team.

Door de openheid en autonomie uit de onderzoekswereld mee te nemen naar de kliniek, kunnen we een werkplek creëren waar mensen zich gehoord en gesteund voelen. De zorg is tenslotte een afspiegeling van onze samenleving. Echte inclusie betekent dat iedereen zichzelf kan zijn – in denken, doen en in wie we zijn. Dat maakt het werk leuker, de teams sterker en de zorg beter. Zo houden we talent niet alleen binnen, maar ook betrokken.

Delen