Pieter Barnhoorn, Mirjam Kroon, Danka Stuijver en Annet Sollie
huisartsen
Huisartsen: ‘Huisarts met ‘ander pad’ dreigt registratie te verliezen’
Een tijd in het buitenland gewerkt? Huisartsenzorg verleend aan bijzondere of kwetsbare patiëntengroepen? Door ziekte langdurig uitgeschakeld geweest? Of aan het afbouwen richting pensioen? Dan loop je als huisarts het risico je registratie kwijt te raken. Zo verliest de zorg broodnodige collega’s, betogen vier huisartsen.

Stel, je bewandelt als huisarts – uit vrije wil of noodgedwongen – een ander pad dan de meeste collega’s. Dan kan het zomaar gebeuren dat je niet langer voldoet aan de herregistratie-eisen. Eisen die, terwijl de zorg in rap tempo verandert, al decennialang hetzelfde zijn. Eisen die niet meer passen bij de manier waarop veel zorgprofessionals anno 2026 hun leven en werk inrichten. Eisen die er in het ergste geval toe leiden dat bevlogen huisartsen hun registratie verliezen. Niet omdat ze slechte huisartsen zijn, maar omdat ze niet voldoen aan de regels.
Het gevolg: in een tijd van toenemende personeelstekorten in de zorg worden kundige en ervaren huisartsen onnodig aan de kant gezet. Collega’s die vaak dolgraag willen en kunnen werken, maar die dat niet langer mogen. Die vastlopen in bureaucratische processen die niet meer aansluiten bij de praktijk van vandaag. Dat is niet alleen een maatschappelijk, maar ook een persoonlijk drama.
Extra zuur
Wat het extra zuur maakt, is dat wij artsen de registratie-eisen mede zélf bepalen en handhaven. Het College Geneeskundig Specialismen (CGS) – het regelgevende orgaan van de KNMG – is verantwoordelijk voor de herregistratie. Voor de invulling van de eisen op het gebied van huisartsgeneeskunde vraagt het CGS input van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Bij wijzigingen van de eisen moet de minister van VWS instemmen. De Registratiecommissie Geneeskundig Specialismen (RGS) voert de regels uit.
Minstens 16 uur per week in reguliere praktijk
De kern van de huidige herregistratie-eisen voor huisartsen is dat iemand in de laatste vijf jaar gemiddeld tenminste 16 uur per week in een reguliere praktijk moet hebben gewerkt. Verleent een huisarts medische zorg op een andere plek, dan tellen die uren mee volgens de ‘8+8-regel’.
Dat betekent dat de arts ook aan de registratie-eisen voldoet als die gemiddeld 8 uur per week in een reguliere huisartspraktijk werkt én daarnaast 8 uur per week algemeen medische zorg biedt aan bijzondere patiëntengroepen. Denk aan psychiatrische patiënten, verstandelijk gehandicapten, militairen, gedetineerden, ouderen in een Wlz-instelling of dak- en thuislozen. Let wel: het is dus níet toegestaan om je als huisarts langdurig en uitsluitend op deze patiëntengroepen te richten.
‘Registratie-eisen passen niet meer bij hoe zorgprofessionals hun werk en leven inrichten’
Daarnaast gelden aanvullende eisen op het gebied van diensten, nascholing en het evalueren van het eigen functioneren. Dit laatste omvat onder meer intervisie en een uitgebreid programma van 360-graden feedback. Via anonieme vragenlijsten geven patiënten, collega’s en andere betrokkenen feedback. De huisarts ontvangt hiervan een rapportage die vervolgens verplicht moet worden besproken met een onafhankelijke gespreksleider.
Kwaliteitseisen
Natuurlijk is behoud van kennis en ervaring essentieel. Daar horen ook kwaliteitseisen bij. Maar kennis en ervaring vergaar je niet alleen door bijvoorbeeld een minimum aantal uur te werken in een reguliere praktijk. En die waarborg je niet door kundige professionals hun registratie te ontnemen. Veel huisartsen die dit overkomt, blijven namelijk in andere rollen in de zorg werken, veelal onder supervisie. Maar dan zonder scholingsplicht, dienstverplichting en verplichte intercollegiale toetsing. Want met het verlies van de registratie verdwijnt ook dat uit beeld. En intussen zijn we wéér een huisarts kwijt.
Wie raakt dit?
Dit probleem raakt zogezegd verschillende groepen collega’s. We zetten ze op een rij.
1. Huisartsen buiten de reguliere praktijk
Huisartsen werken niet alleen in ‘gewone’ praktijken, maar ook op plekken waar zorg schaars en complex is. Denk aan gevangenissen, instellingen voor mensen met een beperking, verpleeghuizen, asielzoekerscentra, revalidatiecentra en ggz-instellingen. Dat doen ze veelal vanuit een intrinsieke motivatie, vaak onder allesbehalve ideale omstandigheden, met weinig middelen, taalbarrières of beperkte toegang tot ziekenhuiszorg. Voor hun kwetsbare patiëntengroepen maken deze vaste huisartsen aantoonbaar verschil: betere zorg, minder ziekenhuisopnames, lagere kosten.
Bij herregistratie volgt voor collega’s echter vaak een koude douche. De uren die ze aan dit soort werk besteden, tellen namelijk niet volledig mee. Bovendien moeten ze, vanwege de 8+8-regel ook deels aan de slag in een reguliere praktijk. Het resultaat is voorspelbaar: tijdelijke contracten en veel personele wisselingen. Daarmee komen kernwaarden van de huisartsenzorg zoals continuïteit en persoonsgerichte zorg juist voor deze kwetsbare groepen in het geding.
‘Het resultaat is voorspelbaar: tijdelijke contracten en veel personele wisselingen’
Omdat huisartszorg in asielzoekerscentra steeds meer lijkt op zorg in reguliere huisartsenpraktijken, is recent gelukkig besloten dat die zorg ook als zodanig mag meetellen. Dat is goed nieuws voor bewoners van AZC’s en voor de collega’s die zich daar inzetten. Maar in andere sectoren, waar eveneens volwaardige huisartsenzorg in de volle breedte wordt geleverd, blijven de werkuren voor de herregistratie nog altijd niet volledig meetellen.
Onderzoek Nivel
Het Nivel onderzoekt tot juni 2026 in opdracht van het ministerie van VWS hoeveel huisartsen die met bijzondere groepen werken knelpunten ondervinden bij herregistratie, en welke dan. Alle huisartsen in Nederland ontvangen een persoonlijke link naar een vragenlijst. De auteurs van dit stuk verzoeken deze vragenlijst in te vullen (ook als er geen problemen zijn met herregistratie).
2. Huisartsen in het buitenland
Als huisarts over de grens werken betekent: avontuur, verbreding en professionele groei. Binnen de EU kan dat relatief eenvoudig, want een registratie als huisarts is in alle EU-landen erkend. Toch wringt er iets: als gevolg van bureaucratische rompslomp verliezen veel huisartsen die tijdelijk of langer in het buitenland werken namelijk uiteindelijk hun Nederlandse registratie. En dat terwijl een deel later graag wil terugkeren.
Paarse krokodillen
Over wat voor ‘paarse krokodillen’ hebben we het dan? We noemen er een paar. Nascholingen die in het buitenland worden gevolgd, tellen alleen mee als ze voor- of achteraf zijn goedgekeurd door het Accreditatiebureau cluster 1 (ABC 1). En werkuren en diensten moeten in het buitenland tot in detail aantoonbaar zijn én aan de Nederlandse eisen voldoen.
Daar komt bij dat evaluatie van het individueel functioneren, zoals de 360-graden feedback en het afnemen van patiëntenvragenlijsten, in veel landen zeer ongebruikelijk of praktisch onhaalbaar is. In de praktijk komt het er dus op neer dat de Nederlandse registratie wél geldig is over de grens, maar de ervaring die je daar opdoet bij terugkomst alleen meetelt als die zich laat vangen in het Nederlandse systeem. Dat laatste blijkt vaak een onmogelijke opgave. En dus verliezen we ook hierdoor gemotiveerde huisartsen.
3. Herintreders
Een huisarts die na een onderbreking van langer dan twee jaar – bijvoorbeeld na ziekte – wil terugkeren in het vak, moet door allerlei hoepels springen. Voor hun gevoel worden hun kennis, ervaring en zelfinzicht daarbij lang niet altijd benut. Bijvoorbeeld als ze vaardigheden moeten herhalen die ze al goed beheersen.
Ook geven ze aan dat ze zelden wordt gevraagd wat ze nodig hebben om opnieuw veilig en met vertrouwen aan het werk te gaan. Heeft de herintreder meer dan vijf jaar onvoldoende uren gewerkt, dan moet die bovendien eerst nog een traject doorlopen om weer als (basis)arts in het BIG-register te worden opgenomen. Inclusief een toets van € 2750,- . Alles tezamen maakt dat de drempel voor terugkeer hoog is.
4. (Bijna) gepensioneerde huisartsen
In de huidige herregistratieregels telt je staat van dienst als huisarts niet. Of je nou decennialang een eigen praktijk runde, kaderarts was of collega’s opleidde: wie niet iedere 5 jaar opnieuw aan alle eisen voldoet, verliest zijn registratie. Werken mag daarna nog wel, maar dan onder supervisie, vaak van artsen met beduidend minder ervaring. Dat is wrang, juist omdat veel oudere huisartsen graag geleidelijk willen afbouwen. Bijvoorbeeld door zo nodig in te vallen in de praktijk of diensten te draaien op de huisartsenpost. Precies op plekken waar de tekorten groot zijn. Maar dat wordt op deze manier feitelijk onmogelijk gemaakt.
Ter illustratie: in 2024 was 4,8 procent van de regulier gevestigde huisartsen 65-plus, en 27,7 procent 55-plus. Dit betekent dat in de komende acht jaar meer dan 3.300 collega’s met pensioen gaan. Als gevolg van de huidige regels zal het merendeel vermoedelijk niet of nauwelijks nog inzetbaar zijn, ook niet als ze zelf willen blijven werken. Zo zetten we ervaren krachten voortijdig langs de kant.
Focus op behoud
De politieke discussies over het tekort aan huisartsen focust zich vooral op het vergroten van de instroom: hoe maken we het vak weer aantrekkelijk voor jonge collega’s? Maar net zoveel aandacht zou moeten uitgaan naar het behoud van ervaren huisartsen. Om te beginnen door de herregistratie-eisen aan te passen aan de actualiteit en realiteit.
Laten we een voorbeeld nemen aan de landen om ons heen. In België, Duitsland, Frankrijk en Noorwegen behouden artsen hun registratie, zonder verplichte periodieke herregistratie. Daar ligt de nadruk meer op (soms wel verplichte) nascholing en professionele eigen verantwoordelijkheid. Deze benadering staat in schril contrast met het starre Nederlandse systeem. Het laat zien dat kwaliteit van zorg niet vanzelfsprekend samenhangt met meer regels, maar ook bereikt kan worden met vertrouwen en ruimte voor professionele afweging.
‘In België, Duitsland, Frankrijk en Noorwegen behouden artsen hun registratie, zonder verplichte periodieke herregistratie’
De vraag dringt zich op waarom huisartsen in Nederland wel een enorme verantwoordelijkheid dragen voor kwaliteit van zorg, maar kennelijk niet geacht worden verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen bekwaamheid. Alles moet worden afgevinkt, gecontroleerd en vastgelegd. Maar een écht inhoudelijke toets ontbreekt.
Oplossingen
Als we als beroepsgroep de uitstroom van huisartsen willen terugdringen en tegelijk de administratieve lastenwillen verminderen, moeten we bereid zijn op korte termijn kritisch naar onze eigen spelregels te kijken. Voor ervaren huisartsen die al langer dan tien jaar praktiseren, is het bijvoorbeeld verdedigbaar om de herregistratietermijn te verlengen van vijf naar tien jaar.
Daarnaast wordt het tijd internationaler te gaan denken. De Nederlandse regels sluiten slecht aan bij een realiteit waarin steeds meer huisartsen (tijdelijk) in het buitenland werken. Door herregistratiepunten (zonder uitvoerige controles) toe te kennen aan collega’s die binnen de EU geregistreerd en werkzaam zijn, voorkom je dat ervaren huisartsen na terugkeer afhaken.
Variatie en maatwerk
Ook moet er meer ruimte komen voor variatie en maatwerk. Als huisartsen niet in een reguliere praktijk werken, betekent het niet automatisch dat zij het vak onvoldoende uitoefenen om gekwalificeerd te blijven. Deze groep zou daarop individueel beoordeeld moeten worden. En dan op basis van de kernwaarden van de huisartsenzorg, in plaats van op een specifieke werkplek of op financieringsstromen.
Verder kan gerichte nascholing helpen om kwaliteit te borgen. Denk aan een jaarlijkse NHG-kwaliteitstoets, nadrukkelijk bedoeld als persoonlijk instrument. Geen afvinklijst of beoordelingsmiddel, maar een spiegel die inzicht geeft in kennishiaten en helpt om kennis up-to-date te houden.
Eenvoudigere weg terug
Tot slot moet de weg terug voor huisartsen die hun registratie zijn kwijtgeraakt, bijvoorbeeld na ziekte of een andere onderbreking, eenvoudiger worden. Lagere kosten, minder inhoudelijke drempels en gerichte individuele begeleiding kunnen het verschil maken tussen terugkeer in het vak of definitieve uitstroom. Dit draagt er bovendien aan bij dat deze collega’s zich weer welkom en gesteund voelen.
Dit zijn geen radicale voorstellen, maar praktische aanpassingen die recht doen aan de diversiteit en flexibiliteit van het huisartsenvak, en aan de realiteit van vandaag. Minder bureaucratie begint niet in Den Haag, maar bij onszelf. Laten wij dus de sleutel ter hand nemen om verdere onnodige uitstroom te voorkomen.
Casussen die aansluiten op dit opiniestuk, opgehaald door de auteurs:
CASUS 1
Als oudje buiten spel gezet, dat voelt niet goed (Johan, 68, huisarts met pensioen)
“Ik nam de afgelopen vijf jaar één dag per week waar. Dat ik daarvoor 35 jaar lang zo’n zestig uur per week een eigen praktijk had, telt niet. Mijn werk in de gehandicaptenzorg, bij Oekraïense spreekuren en tijdens de covidvaccinaties? Telt niet. Omdat ik gezond ben en er een huisartsentekort is, wilde ik nog best wat doen. Dat mocht niet meer. Ik heb nog even ‘onder supervisie’ gewerkt in de gehandicaptenzorg, van een arts die ik nooit heb gezien. Ik zou hém eerder supervisie kunnen geven. Zoals ik zijn er meer oudjes buiten spel gezet. Dat voelt niet goed. Ik heb 22 huisartsen opgeleid en ga echt niet onder supervisie werken.”
CASUS 2
Ik zag huisartsen komen en gaan (Jennifer, 39, verpleegkundig specialist AGZ)
“Ik ben sinds 9 jaar werkzaam binnen de medische dienst van een grote WLZ-instelling. In die 9 jaar heb ik 13 huisartsen zien komen en gaan. Stuk voor stuk goede huisartsen met hart voor deze doelgroep maar bij wie het gewoon niet mogelijk was om aan te blijven vanwege de registratie-eisen.”
CASUS 3
Gelijke regels, ongelijke maatstaven (anoniem, waarnemend huisarts)
“Een praktijkhouder liet mij weten zijn praktijk te laten runnen door drie hidha’s. Zelf deed hij geen patiëntcontacten meer, behalve enkele verplichte diensten op de hap. Voor zijn herregistratie leverde dat geen problemen: wie als praktijkhouder geregistreerd staat, wordt geacht voldoende uren in de dagpraktijk te maken. Waar sommige huisartsen tot op de minuut moeten aantonen dat zij voldoende klinische uren maken, volstaat elders een vinkje in het juiste hokje.”
CASUS 4
Wat een gedoe, het levert mij niets op (Isabelle, 42, huisarts in Zweden)
“Ik ben weer voor vijf jaar geregistreerd. Maar of ik dit nog een keer ga doen, weet ik niet. Twee keer gedaan nu, en het is vooral veel werk en gedoe. Voor elke nascholing opnieuw toestemming vragen. De intervisie is nog het eenvoudigst. Maar dat hele circus met vragenlijsten in het buitenland en een coach? Het levert me niets op, behalve administratieve hoofdpijn.”
CASUS 5
Opnieuw registreren na ziekte: een hindernisbaan (Geert, 45, huisarts, weer praktiserend na ziekte)
“Het terugkeertraject voelde als een hindernisbaan. Te veel hoepels, en lang niet allemaal zinvol, zeker niet die om weer basisarts te worden. De verkorte huisartsopleiding had waarde, maar het verplichte totaalpakket, inclusief terugkomdagen, schoot zijn doel voorbij. Wat wél had geholpen: maatwerk. Een plan met een ervaren huisarts, gericht op mijn kennislacunes, vaardigheden, tempo en zelfvertrouwen. Nu moest ik deels herhalen wat ik al beheerste zonder duidelijke meerwaarde.
Het meest wringt dat niemand (behalve mijn opleider) vroeg wat ík nodig had. Met mijn ervaring had ik prima kunnen meedenken. Dat had het traject korter, scherper en zinvoller gemaakt.”
CASUS 6
Supervisie als wassen neus (Anke, huisarts)
“Mij is ook gebeurd dat ik na 25 jaar als huisarts werken door RGS ‘uit registratie’ werd gezet. Ik ben nota bene kaderhuisarts ouderengeneeskunde en heb 14 jaar bij de huisartsopleiding gewerkt. Door omstandigheden ziek geworden, maar ondanks dat tijdens corona wel extra aan de bak gegaan in het verpleeghuis waar de mensen onder onze handen stierven. Het voelde ook vernederend om weer als basisarts te werken onder supervisie (overigens een wassen neus).”
6 reacties
Eens met de schrijvers. Mutatis mutandis geldt dit ook voor medisch specialisten. Net zo jammer, net zo onbegrijpelijk.
De wet BIG schiet zijn doel voorbij. In het buitenland begrijpt men niet dat je in Nederland je bevoegdheid als arts zo snel kunt kwijtraken (zie de casus hierboven).
Mariska Koster
6 mei 2026 / 13:59Waardevol artikel dat goed aansluit bij de actuele herijking van de herregistratieregels voor alle geneeskundig specialisten en profielartsen door het College Geneeskundige Specialismen (CGS) van artsenfederatie KNMG. Het CGS is vorig jaar met deze herijking gestart en bekijkt in samenwerking met zijn partners of het mogelijk is regeldruk te verminderen en meer ruimte te bieden aan generalisme en flexibiliteit. Artikelen zoals dit en andere bronnen zijn daar input voor. Dit traject loopt nog door tot begin 2027.
Mike Rozijn
7 mei 2026 / 15:58@ Mike Rozijn, Fijn dat je dit mooie artikel ook al gezien hebt en het meeneemt als waardevolle input. Ook gisteravond weer een gesprek gehad met een arts die zich zorgen maakt over de onhaalbare herregistratie-eisen bij ziekte. Vanuit de HABZ hebben we inmiddels 200 artsen geregistreerd die zich willen inzetten voor zorg en worstelen met herregistratie-eisen bij ziekte. Met dank aan de auteurs, lobbyen ook wij verder. De kartrekkers van de HABZ. http://Www.habz.nl
Anita Fritz Heeren
9 mei 2026 / 09:07Herkenbaar nu heeft hpa Amsterdam bedacht dat uren die de 3e jaars aios op de post doet onder jouw supervisie op afstand niet meer meetellen. Ruim 400 uur dienst telt nu voor 200 … mijn herregistratie wordt dus verkort . Landelijke nog geen probleem maar komende.
Marlies Boon
8 mei 2026 / 18:49Zeer herkenbare casuiistiek en prachtig initiatief; heeft mijn hartgrondige steun, maar….hoe nu verder? Welk concrete vervolg wordt hieraan gegeven? Desgewenst graag bereid mee te denken en mee te argumenteren richting de “bureaucratie”.
Pieter Schijen
10 mei 2026 / 18:19Het is existentieel en noodzakelijk dat er opnieuw wordt nagedacht en besloten over herregistratie van huisartsen: er is nu al een tekort en dat zal naar verwachting toenemen. Uiteindelijk zal, in het belang van goede zorg, de vraag naar huisartsen moeten worden afgestemd op het potentiele aanbod. Dat gebeurt nu niet en dat is treurig. De auteurs doen verschillende boeiende suggesties. Er is nog wel een grote “roze olifant in de kamer”: de huidige herregistratie eisen, en de verbeter suggesties(!), berusten op, invoelbaar, wensdenken om de kwaliteit van de beroepsgroep te borgen. Echter niet op enige evidence… Dat verhoudt zich nogal schril met het ( dreigende) tekort aan huisartsen en het zou moeten leiden tot bescheidenheid en pragmatisme.
Dieter Boswijk
14 mei 2026 / 15:14