Elke Miedema

Elke Miedema

Patiënt in wachtkamer ervaart minder stress door deze aanpassingen

De wachtkamer is geen neutrale ruimte. Hoe die eruitziet en is ingedeeld, bepaalt hoe patiënten het consult ingaan, hoeveel ze onthouden én hoe trouw ze adviezen opvolgen. Tijd dus om deze plek mee te nemen in het gesprek over toekomstbestendige (huisartsen)zorg, betoogt Elke Miedema, gespecialiseerd in gebouwen die gezondheid bevorderen.

Een patiënt die gehaast binnenkomt, nauwelijks vragen stelt, en toch later om een herhaalbezoek vraagt voor dezelfde klachten. Herkenbaar? De inrichting van de wachtkamer speelt hierbij een grotere rol dan vaak wordt gedacht. 

In veel wachtkamers is weinig daglicht en beperkte ruimte. Dat zorgt ervoor dat patiënten te weinig privacy, ontspanning en comfort ervaren in een omgeving waar ze vaak lang moeten wachten, en geëmotioneerd of gespannen zijn. Daarbij kunnen andere bezoekers misschien hun tranen zien, of persoonlijke gesprekken met de assistent horen. Een rustige plek opzoeken is lastig, net als bewegen of staan. Dit kan leiden tot extra stress en een minder effectief consult.

Stress beïnvloedt het consult

Stress beïnvloedt de informatieverwerking en herinnering. Terwijl rust patiënten in de spreekkamer juist helpt om goed uit te leggen waar ze tegenaan lopen en om betere vragen te stellen. Door stress onthouden patiënten gemiddeld minder van het advies. Dat verhoogt de kans op fout medicatiegebruik, verkeerd doorverwijzen en herhaalbezoeken.

Gelukkig is dit in elke praktijk te voorkomen of terug te dringen. De wachtruimte lost niet alles op, maar helpt wel degelijk met ontspannen. Ik heb het nu over de huisartsenpraktijk, maar het geldt voor alle zorggebouwen waar mensen wachten, of dat nu bij de huisarts, tandarts, fysiotherapeut, kinderarts, psychiater of dierenarts is.

Wat wérkt in de wachtkamer?

Onderzoek toont aan: een doordacht ingerichte wachtkamer vermindert stress en draagt bij aan betere gezondheidsuitkomsten. Effectief zijn onder meer:

  • Echte planten
  • Zicht naar buiten
  • Kunst aan de muur
  • Panelen die ruis verminderen en privacy bij de balie verbeteren
  • Warm licht
  • Variaties in zitplekken en een sta-optie
  • Scherm met wachtrijinfo

Een studie op een Nederlandse radiologie-afdeling toont bijvoorbeeld aan dat patiënten zich rustiger voelden in een wachtkamer met echte planten dan in een wachtkamer met posters van groen (die wel weer beter zijn dan helemaal geen groen).

Deze internationale studie bevestigt de positieve invloed van aquariums, bewegende beelden van dieren, aromatherapie en muziek, zeker bij langere wachttijden.

Advies over uw wachtkamer?
Wilt u gratis advies over de inrichting van de wachtkamer? Stuurt u dan een mail naar Elke Miedema (elke.miedema@inholland.nl). Vermeld in het onderwerp van uw mail ‘advies wachtkamer‘. 


Kleine aanpassingen

Stresspreventie in de wachtkamer verdient zichzelf terug, zou je zeggen. Maar er is een grote kans dat je als zorgprofessional geen tijd, budget of ruimte hebt voor een verbouwing. Veel aanpassingen zijn echter klein, eenvoudig en goedkoop en leveren tóch merkbaar effect op.

Kijk met de bril van de patiënt

Ontwerp de wachtkamer vanuit de route van de patiënt en bekijk de huidige wachtkamer door diens bril. Bevraag ook patiënten, via een korte enquête, of in gesprek.

  • Hoe is het gesteld met het geluidsniveau, groen, licht, privacy en comfort?
  • Luistert de volle wachtkamer mee als een patiënt iets persoonlijks deelt met de assistent?
  • Kan iemand die gespannen is, even bewegen?
  • Wordt een huilende patiënt bij vertrek aangestaard?

Betrek gemeenten en ontwikkelaars

Werk bij nieuwbouw of renovatie samen met gemeenten en vastgoedontwikkelaars. Praktijkruimtes die goed aansluiten bij de behoeften van patiënt én zorgverlener dragen bij aan snellere, prettigere zorg en minder wachttijden. Voor ontwikkelaars en verhuurders geldt: wie vanaf het begin rekening houdt met de werkpraktijk van de huisarts, voorkomt dure aanpassingen achteraf.

Huisartsen hebben in nieuwbouw of renovatietrajecten dus niet alleen een inhoudelijke, maar ook een strategische rol.

Richtlijn en handvatten

Als huisarts kun je verwijzen naar bewezen andere principes: daglicht, rust, privacyzones, beweegruimte, bewegwijzering, positieve afleiding door zicht op natuur of kunst, en goede akoestiek. Verdere houvast is te vinden bij de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), die inrichtingsadviezen heeft verwerkt in een richtlijn voor huisartsenpraktijken.

Je hoeft dit als zorgprofessional niet allemaal zelf te doen. Andere collega’s in de praktijk kunnen wellicht ook als vertegenwoordiger optreden in samenwerking met gemeenten en ontwikkelaars. Zo kun je effectief invloed uitoefenen op het vastgoedbeleid en zorgen voor een prettig werkbare praktijkruimte – voor zorgprofessional én patiënt.

Delen