Bente van Dobbenburgh
Registreren we ook de mens?
Als verpleegkundige volg ik de master Health Care Management, en vandaag woon ik een gastcollege bij van een medewerker van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Ze opent met een confronterende krantenkop: ‘Verpleeghuisbewoner ligt al dagen in eigen urine: verwaarlozing op de werkvloer’.
Een pijnlijke realiteit, die zorgverleners in de praktijk helaas herkennen. De spreker legt uit hoe de NZa werkt met indicatoren, scorelijsten en regels om zulke situaties te voorkomen. Maar terwijl ik luister, vraag ik me af: hoe zinvol zijn deze systemen voor mensen zoals meneer X, de patiënt die dagenlang op zorg moet wachten? Indicatoren meten kwaliteit, maar wat is kwaliteit?
Hoe zinvol zijn systemen voor de patiënt die dagenlang op zorg moet wachten?
Mijn gedachten dwalen af naar mijn tijd in Afrika. In een klein ruraal ziekenhuis met plek voor 200 patiënten hadden we slechts één bloeddrukmeter. Het apparaat raakte regelmatig zoek, maar dat weerhield ons er niet van om zorg te bieden. Het ging niet om protocollen of cijfers, maar om aanwezigheid en aandacht. We deden wat mogelijk was en dat voelde waardevol, ondanks de beperkte middelen.
In Nederland ligt de focus sterk op het streven naar perfectie in kwaliteit en veiligheid. Natuurlijk heeft dit zijn voordelen, maar er schuilt ook een risico. Onze controlemechanismen, hoe goed bedoeld ook, maken zorg soms rigide en onpersoonlijk. In onze drang om fouten te voorkomen, verliezen we soms uit het oog wat echt telt: de menselijke maat.
En dat brengt me terug bij de krantenkop waarmee deze ochtend begon. Het probleem van meneer X is niet alleen een kwestie van onvoldoende zorg. Het gaat ook om hoe we zorg organiseren en ervaren.
Zolang we blijven registreren of systemen kloppen, zonder ons af te vragen of ze de mens zien, blijven we tekortschieten. Echte kwaliteit gaat niet alleen over scores, maar over zorg die de mens centraal stelt – de mens die achter iedere indicator schuilgaat.