Eveline Bosselaar

Eveline Bosselaar

Stop met dobberen

Zorg kan pas gezond zijn als de zorgverlener dat ook is, betoogt fysiotherapeut Eveline Bosselaar. Hoog tijd dus dat zorgverleners beter voor zichzelf gaan zorgen, vindt ze.

Steeds meer zorgverleners in de eerste lijn vallen uit of verlaten het vak. Niet omdat ze het werk niet aankunnen, maar omdat ze zichzelf onderweg kwijtraken. Vaak is er geen ruimte om op adem te komen, of om iets naast de zorg te doen. Iets wat voedt, inspireert of extra inkomen biedt.

Hierdoor dobberen ze als eendjes mee op de stroom van roosters, administratie, vragenlijsten en verantwoordelijkheden. Ze blijven drijven, maar nauwelijks op eigen kracht. Ze gaan mee in de stroom van systemen en tarieven, veelal door zorgverzekeraars bepaald, niet door wat zij zelf belangrijk vinden.

Opofferen

Ik werk nu 23 jaar als fysiotherapeut en zie hoe deze groep integere mensen zichzelf structureel wegcijfert vanuit een diepgewortelde overtuiging dat ‘goed doen’ betekent dat je jezelf moet opofferen. Niet klagen maar dragen. Met als gevolg dat ze soms de moed verliezen, opbranden of zelfs stoppen.

Eveline Bosselaar

Gelukkig is de term zelfzorg steeds normaler. Maar zelfzorg is meer dan alleen even sporten, een podcastje luisteren of een yogaoefening doen. Dat zijn slechts snacks. Zelfzorg is een diepgaander proces. Het gaat om bezield aan het werk zijn en blijven, op de juiste plek aan het werk zijn en je talenten tot bloei kunnen laten komen. Dat noem ik AVG-zelfzorg. Aardappelen, vlees en groenten-zelfzorg dus: stevige kost en voedend.

Weg uit de overlevingsmodus

Wat als we deze zelfzorg net zo belangrijk maken als patiëntenzorg? En dromen naast het werk niet langer wegdrukken, maar juist beschouwen als een infuus naar meer bezieling en ontwikkeling? Weg uit de collectieve overlevingsmodus en terug naar autonomie en creativiteit. Want ja, er is echt leven naast de zorg. En juist dát houdt mensen ín de zorg.

Het lijkt wel alsof er geen ruimte mag zijn voor moeheid, twijfel of een verlangen naar iets anders

Ik spreek regelmatig collega’s die ideeën hebben voor creatieve projecten, workshops en andere initiatieven. Of de wens om een dag minder te werken, of een opleiding buiten de zorg te volgen. Vaak blijft het bij dromen, want er is te weinig tijd, energie of financiële ruimte. En vaker ontbreekt simpelweg het gevoel dat het mág, want ‘we zijn zorgverleners’ en die rol lijkt wel levenslang.

Twijfel

Zorgprofessionals houden van hun vak maar ze willen het wel kunnen blijven doen op een manier die past bij wie ze zijn. Niet als opofferende helden, maar als mensen van vlees en bloed. Het lijkt wel alsof er geen ruimte mag zijn voor moeheid, twijfel of een verlangen naar iets anders. Het moet altijd leuk, positief, educatief en inspirerend zijn. Niemand zegt op social media dat hij of zij een dag geen zin heeft in werken, terwijl ik dat juist heel verfrissend zou vinden.

Geen uitgestippeld pad

Hoog tijd dus voor een cultuuromslag. Waarin zelfzorg normaal is. Waarin we met onze medische kennis via een andere weg ons geld kunnen verdienen. Waarin we mogen zeggen: ‘Ik ben werkzaam als zorgverlener én ik heb een leven dat groter is dan mijn werk.’ Ik stel voor vaker te zeggen dat we geen zin hebben in het werk. En laten we daarbij eens deze ongebaande paden van zelfzorg onderzoeken en ervaren. Het liefste met dezelfde compassie als die we dagelijks aan onze patiënten geven.

Zorgverleners verdienen een eigen koers. Geen vooraf uitgestippeld pad waarin elke stap al vastligt, maar ruimte om richting te kiezen en af te wijken waar dat nodig is. De nieuwe vorm van zelfzorg is daarin geen luxe, maar een voorwaarde voor goede zorg – óók voor de ander. Het voorkomt uitval, verlaagt ziekteverzuim en verhoogt de kwaliteit. Zorg kan pas gezond zijn als de zorgverlener dat ook is. Dáár begint echte duurzaamheid in de sector.

Delen