Anja de Bok
Beste collega’s, zo zorg je voor jezelf
GZ-psycholoog Anja de Bok schreef een brief aan de minister, aan alle burgers en nu aan collega’s. Over zelfzorg als psycholoog, integer en met gezonde zakelijkheid.
Na een brief aan Sophie Hermans en een brief aan alle burgers nu een brief aan onszelf. Wat doen wij psychologen zelf in een noodlijdende afbrokkelende ggz?
De politiek is aan zet, wij hebben gestemd. Waar burgers gezonde keuzes moeten maken, moeten wij dat zelf ook.
De stress van contracteisen, absurde tarieven, druk van wachtlijsten en restricties in de cliëntenzorg zijn soms niet meer te doen en de de aanhoudende bedreigingen van ons beroep niet meer te verdragen. We kunnen de handdoek in de ring gooien. Stoppen. Velen gaan gelukkig dapper door. Ik deel graag wat ik in schade en schande heb geleerd.
Wees eigenwijs
Wees eigenwijs. Laat je niet gek maken onder het juk van snelle behandelingen met louter behandelprotocollen, globale adviezen zonder afbouw of nazorg. Investeer in goede diagnostiek, al dan niet met inzet van meetinstrumenten – maar zeker via hypothesevorming en toetsing binnen de therapeutische relatie met iedere unieke cliënt. Van generalistische tot specialistische ggz. We bouwen toch ook geen huizen zonder fundering.
Linksom of rechtsom: declareer je diagnostisch werk. Diagnostiek is de basis van je arbeid, geen vrijwilligerswerk. Je hebt ook een hypotheek en een leven. Schaam je niet.
Kies op basis van de diagnostiek
Maak op basis van de diagnostiek een behandelplan. Niet op basis van ‘wat mag’ of ‘hoe het moet’. Als gekwalificeerd psycholoog (je weet zelf hoe lang je hebt gestudeerd, en nog steeds herregistreert) bespreek je met de cliënt wat je diagnostische bevindingen zijn, en wat geïndiceerd qua behandeling.
Neem de cliënt mee in te maken keuzes. Wat kan wel en wat niet in de vergoede zorg. Wees niet bang om te begrenzen met duidelijke uitleg. Je kunt niet oplossen wat politiek en verzekeringstechnisch bepaald wordt. Cliënten waarderen transparantie.
Werk gezond en zakelijk
Werk gezond en zakelijk. Acht cliënten op een dag is veel. Ja, je moet omzet maken bij de huidige tarieven. Kijk zorgvuldig naar declarabele indirecte tijd, wees creatief en niet bescheiden. Uit ervaring weet ik dat we daar veel laten liggen. Omdat administratie veel tijd kost. Omdat we denken in ‘zorg’ en niet in ‘geld verdienen’. Mailtje hier, telefoontje daar, overleg, consultatie, allemaal tussendoor. Gaat zo niet.
Iedere cliënt verdient je volledige aandacht. Daarvoor moet je fit zijn. De therapeutische relatie vraagt volledige emotionele beschikbaarheid, voor iedere unieke cliënt. Dat kan niet onder stress en 8 of 9 cliënten per dag.
‘De therapeutische relatie vraagt volledige emotionele beschikbaarheid. Dat kan niet bij 8 of 9 cliënten per dag’
Stuur no show-facturen aan cliënten die niet op afspraken verschijnen, tenzij er overmacht is. Confronteer hen met hun verantwoordelijkheid. Ze kunnen je nog verrassen met inzicht in ontwijkende patronen en groei in motivatie.
Netwerk gericht
Netwerk niet voor niets. We moeten ingebed zijn in zorgteams, samenwerkingsorganisaties, noem maar op. Voor je het weet zit je uren aan allerlei tafels. Vraag vooraf hoe de financiering is geregeld en waar je je factuur kunt indienen. Uit ervaring weet ik, na jarenlange gratis arbeid, dat men het helemaal niet gek vindt wanneer je het zakelijk aspect borgt. Er is geld. Het is te vinden, in allerlei potjes, bij allerlei organisaties. Laat je betalen voor je overlegwerk. Alleen zo kun je zelf gezond (over)leven.
Nodig je beroepsvereniging met klem uit zorg te dragen voor financiering. De LVVP verzocht recent in hun nieuwsbrief om psychologen voor een project over databeheer. Vergoeding: niks, noppes, nada.
Schaam je LVVP. Het verzoek komt van het ministerie, kom voor ons op en regel financiering.
Werk samen
Kijk in de spiegel: wees collegiaal beschikbaar voor multidisciplinaire samenwerking rond cliënten bij wie dat nodig is. Zeker ook in de eerstelijns. Investeer in overleg met huisarts en POH GGZ, bijvoorbeeld voor medicatie, systemische acties. En zeker bij uitblijven van herstel. Juist dan is naast een gedegen afsluitrapportage sparren belangrijk: over doorverwijzing, het organiseren van ondersteuning tijdens de vaak lange wachttijden. Je wilt niet dat huisartsen onthand achterblijven omdat jij hun patiënt ‘terug over de schutting gooit’. Declareer dit werk. Het is namelijk (veel) werk.
Investeer in een trotse beroepshouding
Investeer in een trotse beroepshouding. In al dan niet verplichte kwaliteitsborging: (her)registraties, indicatiestellingen screenen met collega’s, intervisies. Neem niet alleen deel voor de punten maar laat jezelf zien en horen, in al je kwetsbaarheid. Want zorg verlenen is kwetsbaar, de verantwoordelijkheid is groot. In de ggz ben je je eigen instrument in de therapeutische relatie, beluister ook de muziek van je collega’s. Je staat er niet alleen voor.
Deponeer je zorgen bij je beroepsvereniging, bijvoorbeeld over veiligheid van patiëntendata, EPD-fouten, verplichte aanlevering, tarieven en contracteisen. Signaleer en laat los wat je niet kunt controleren. Wat je wél kunt doen: doe het. Informeer je cliënten, gebruik privacyverklaringen waar het kan.
Kies met zorg
En voor de jonge aankomende collega’s: kies na je opleiding je werkplek met zorg. Weet hoe de GGZ in elkaar zit, ken jezelf en wat bij jou past. Kies niet primair voor het geld (in de zorg word je niet financieel rijk; wel in je hart). Kies je voor gb ggz of s ggz, voor ambulant of klinisch, voor productie-eisen of zelfsturing in je agenda? Voor drukte en CAO van de grotere instelling? Of kies je voor de eigen signatuur, autonomie en een klein veilig team collega’s van de kleine groepspraktijk?
Kortom: zorg goed voor jezelf en elkaar collega’s. Doe het integer en met gezonde zakelijkheid. Je cliënten kunnen een graantje meepikken van je modeling.
2 reacties
Je stuk oogt sympathiek in de oproep om als professional beter voor jezelf te zorgen en zakelijker te werken. Tegelijk individualiseert het een aantal problemen die in de kern structureel zijn. Contracteisen, tarieven, wachttijden en administratieve lasten zijn geen kwestie van persoonlijke weerbaarheid, maar van hoe de zorg institutioneel is georganiseerd.
Adviezen als “declareer meer”, “wees zakelijker” of “begrens cliënten” kunnen individuele professionals helpen om binnen het systeem overeind te blijven. Ze veranderen echter weinig aan de mechanismen die deze druk veroorzaken. Daarmee lijkt de verantwoordelijkheid opnieuw bij de individuele zorgverlener te belanden.
Misschien ligt de belangrijkere vraag daarom niet alleen bij hoe professionals beter voor zichzelf kunnen zorgen, maar bij hoe het systeem is ingericht dat hen steeds opnieuw in deze positie brengt.
G K Mitrasing
12 maart 2026 / 07:42Helemaal met je eens! Een onveilige overheid die de lakens uitdeelt en onverwerkbare structuren dwingend oplegt, met zorgverzekeraars die op basis van wantrouwen hun commerciële agenda’s ten doel hebben, de zorgverleners mangelend….. in dit spanningsveld moeten wij leven, al jaren.
Onveilige hechting leidt tot splitsing, een primitief psychologisch afweermechanisme. Voila! ‘Ieder voor zich en niemand voor ons allen’ in het huidige zorgsysteem, om kans te maken op overleving.
Mijn collega’s en ik kunnen het systeem niet veranderen, zo is gebleken na letterlijk jaren van dialoog zoeken.
Wie wel?!
Anja de Bok
13 maart 2026 / 10:05