Sofie Fransen

Sofie Fransen

Bij twijfel: hou je mond

Ook Sofie Fransen deed mee aan grensoverschrijdend gedrag, beseft zij tijdens een workshop. ‘De grote denkfout is: ‘Ik bedoel het niet zo, dus het mag’.

Of ik zelf ooit grensoverschrijdend gedrag heb ervaren, vraagt de trainer van de workshop (seksueel) grensoverschrijdend gedrag.

Yep, voorbeelden zat. Zeker met de me too-kennis die ik nu heb. Maar destijds was ik, noch de grensoverschrijder, me ervan bewust dat dit niet kon. We waren gewoon onbewust onwetend. Ook geen last van gehad. Ik denk dat ik er toen niet mee bezig was, tot deze herinnering naar boven komt:

20 jaar geleden. Kleedkamers nog niet gescheiden. Vandaag OK-dag. Ik trek zeer bewust níet mijn meest comfortabele oerlelijke oma-onderbroek aan hoewel die keigoed blijft zitten tijdens die lange sta-dag. Maar, ik trek ook geen onderbroek aan van het andere einde van het spectrum (lees: weinig stof). Nee, ik ga voor de neutrale ‘Sloggy’-versie. Ik wil niet dat mijn ondergoed voer wordt voor welke opmerking dan ook. Dus zo heel onbewust onwetend was ik dan toch ook weer niet.

De workshop zet aan tot nadenken. Sterker nog, ik besef dat ik zelf een overschrijder ben geweest. Yep. Onbewust en onbekwaam, soort van onschuldig schuldig, als ik die term mag gebruiken. Wat voorbeelden:

  • Een arts-assistent die komt solliciteren waarbij ik daarna aan de collega heb gezegd: ‘zo die mag er wel zijn’. Zat echt geen seksuele intentie bij, maar toch.
  • Ik tegen het OK-team over de 20-jarige patiënt met appendicitis en een perfecte six-pack: ’Zo mogen ze vaker komen, dat is lekker opereren’.  
  • ‘We hebben een nieuwe collega, daar wil ik wel gezellig nachtdienst mee doen’. (Oh my god, zo gênant, maar ik bedoelde ook echt gewoon gezellig)
  • Ik heb zelfs aan de secretaresses een knappe-mannen-met ontbloot-bovenlijf-kalender cadeau gegeven om op te hangen. Zat ook niks achter, maar zouden mijn mannelijke collega’s omgekeerd die knappe vrouwenkalender ophangen, dan had ik daar zeker wel wat van gevonden. Eigenlijk was dit ook zeer onfeministisch, want totaal geen gelijkwaardig gedrag.  

Ik haal deze voorbeelden aan omdat het voor mij nergens de bedoeling was om iemand te raken of er iets seksueels te uit te halen. En daar maak ik dus de grote denkfout: ‘ik bedoel het niet zo, dus het mag’.

Maar, het is bijna nooit zo bedoeld en toch kan je niet inschatten hoe het bij de ander overkomt. Dat is denk ik, bij de meeste overschrijders het geval, onbewust onbekwaam.

‘Het was voor mij nergens de bedoeling om iemand te raken of er iets seksueels te uit te halen. En daar maak ik dus de grote denkfout’

Uiteraard zijn er ook nog steeds geroutineerde intentionele overschrijders die kicken op de schrikreactie bij de ander. Die zitten volgens mij vast in een diepe ongelukkigheid, hunkerend naar nooit gekregen liefde of erkenning, of worstelend met een onverwerkt trauma uit het verleden. Dit type overschrijders heeft echt hulp nodig.

Dankzij me too is er nu bewuste wetendheid en dat is gewoon een feit. We moeten er alleen nog meer bekwaam in worden. Punt. Iedereen aan de bak. Ik ben natuurlijk blij met al die veilige meldpunten voor ‘de slachtoffers’, maar we moeten het eerder aanpakken, voorkomen dat het gebeurt; anders blijven we dweilen bij die lopende kraan.

Daarom, het volgende stappenplan ‘afgrenzen voor dummies’:

  • Bij twijfel of je het kan zeggen, niet doen. Gewoon je mond houden
  • Indien toch iets gezegd en achteraf een wrang nasmaakje; spiegel even met een collega (wel eentje van hetzelfde niveau op de ladder) of het door de beugel kan. Wat kan niet: op het moment zelf aan je OK-team vragen of de opmerking er wel door kan want geheid blijft het stil en wat betekent dat dan?  
  • Indien toch gezegd en spijt, benoem het aan diegene. Gewoon open en eerlijk, dat het er uitfloepte en dat je te laat beseft dat het niet kan. Gewoon sorry zeggen en leren tot 10 tellen. Keer terug naar start, naar stap 1.
  • Als medestaander: neem ook je verantwoordelijkheid. Hoor je iets dat niet kan, koppel het terug, op een respectvolle manier (wees dat positieve rolmodel) op het moment zelf. Is je dat een brug te ver, spreek die persoon er dan op aan en niet pas 2 weken later (en bedenk ook even waarom je dat op het moment zelf niet durfde te benoemen).

Laten we allemaal positief-rolmodellen (nieuw werkwoord), zo moeilijk is dat toch niet. En als je er blijkbaar wel voldoening uithaalt om dit soort opmerkingen te maken, dan ben jij degene met een probleem, zielig gewoon.

Delen