Sofie Fransen

Sofie Fransen

Zorgvuldigheid zonder dubbel werk?

Als SCEN-arts toetst Sofie Fransen euthanasieverzoeken in de regio. Zo’n onafhankelijke toetsing heeft niet bij alle casussen toegevoegde waarde, stelt ze.

Ongeveer 6 weken per jaar heb ik SCEN-dienst: samen met 2 andere collega’s toetsen we de actuele euthanasieverzoeken in de regio. We zijn dan het extra paar ogen dat toetst of het euthanasieverzoek aan alle eisen voldoet, het is tenslotte een onomkeerbare handeling. Soms gaat het om 6 verzoeken per week, soms wel om meer dan 20.

Het is een bijzondere tak van geneeskunde. Je bezoekt de patiënt die de euthanasiewens heeft en in dat korte, eenmalige bezoek voer je met die patiënt een gesprek over diens levensloop, ziekte, over leven en dood, autonomie, waardigheid en afscheid. Meteen de diepte in. Elk gesprek is anders, elke patiënt heeft een uniek verhaal. Het zijn bijzondere momenten, intens en soms ook schrijnend.

En toch, soms wringt het. Niet bij de complexe casussen of als het grijs lastig gebied is, want dan is die toetsing van onmisbare waarde. Het 2-paar-ogenprincipe is dan echt nodig.

Wel nodig?

Maar bij sommige terminale patiënten vraag ik me af of de huidige manier van werken wel nodig is om kwaliteit te waarborgen. Denk bijvoorbeeld aan patiënten met uitgezaaide kanker, uitbehandeld, geen behandelopties meer. Zowel specialist als huisarts hebben uitgebreid gedocumenteerd dat sprake is van uitzichtloos en ondraaglijk lijden, dat de patiënt wilsbekwaam is en dat de euthanasiewens vrijwillig en duurzaam is.

En dan, dan kom ik als onafhankelijk SCEN-arts dezelfde patiënt opnieuw spreken. Ben ik dan het derde paar ogen? Voeg ik dan nog iets toe of herbevestig ik dan datgene wat al duidelijk is, dat aan alle zorgvuldigheidcriteria is voldaan? 

‘Kunnen we die onafhankelijke toetsing niet nog slimmer inzetten?’

Kan het kwaad? Nee. Maar die extra toetsing de huisarts en SCEN-arts tijd, en de patiënt, voor wie elk gesprek al veel moeite kost, ook. Bovendien kost die extra toetsing geld. Los van bovenstaande gedachtegang: de toetser van euthanasie krijgt meer betaald dan de huisarts die de euthanasie doorgaans uitvoert. De uitvoerder moet extra handelingen doen die veel tijd kosten: de voorbereiding, verslagen maken, de medicatie ophalen bij apotheek, de handeling uitvoeren. En dat bovenop de emotionele belasting die de uitvoering met zich meebrengt.

Kritisch op procedures

Begrijp me niet verkeerd. Ik ben voor kwaliteit, veiligheid en zorgvuldigheid. Maar dat wil niet zeggen dat we niet kritisch naar procedures mogen blijven kijken.

Kunnen we die onafhankelijke toetsing niet nog slimmer inzetten, zodat de meeste aandacht gaat naar de casussen waar het toegevoegde waarde heeft? En, bij duidelijk beschreven groepen van patiënten waar de terminaliteit op geen enkele manier te betwisten valt, de toetsing vereenvoudigen? Een schriftelijke toetsing? Of een telefonische toetsing in overleg met de uitvoerend arts?

Zorgvuldigheid is het doel maar dat wil niet zeggen dat werk dubbel moet gebeuren, toch?

Zorgstem van het Jaar 2026
Zorgprofessionals laten steeds vaker van zich horen, óók buiten de werkvloer. Om deze ‘zorgstemmen’ te vieren, initieert Arts en Auto voor de tweede keer de Zorgstem van het Jaar. Wie zou u kiezen? Stem nu voor Zorgstem van het Jaar 2026

Delen