Sofie Fransen
Verwachtings-management voor patiënten
Patiënten moeten weten waarom passende zorg geen exclusieve zorg betekent, schrijft Sofie Fransen.
Ik raak geïrriteerd door een post op LinkedIn. Een patiënte zit bij de arts, de arts wordt enkele malen gestoord door zijn sein. Patiënte vindt dit ongehoord en vindt dat de arts sorry moet zeggen.
Tja, hier vind ik wat van. Passende zorg is uiteraard het kader waar we allemaal naar streven. Passende zorg met de juiste zorg op de juiste plek door de juiste zorgverlener. Dit betekent echter ook: passende zorg voor ‘iedere’ patiënt en dat staat niet gelijk aan exclusiviteit voor die ene patiënt; daarvoor hebben we niet genoeg zorgverleners en bovendien maakt dat de zorg onbetaalbaar.
Dit gaat wat mij betreft over verwachtingsmanagement van de patiënt. Patiënten weten vaak niet hoe een werkdag in de zorg eruitziet. Gelukkig maar, misschien.
En toch, inzicht hierin zou wat meer coulance en begrip kunnen geven voor ons als zorgprofessional.
Sein aan
Even een greep uit een doordeweekse dag. Ik pak nu de chirurgie, maar dit zou elke zorgprofessional kunnen zijn. Vanaf het moment dat we het ziekenhuis binnenlopen, gaan we aan. Sein in de zak, continu bereikbaar, ook op de wc of tijdens lunch.
Start overdracht
Om 7.30u bespreken en bediscussiëren we problemen op de chirurgische afdeling, opnames vanaf de SEH en spoedoperaties.
Een deel van de chirurgen gaat naar de operatiekamers, de andere chirurgen doen de visite op de afdeling tot 8.30u en starten vervolgens met de poli.
Het sein blijft in paraatheid, brandend in die witte jas.
Dringende hulp
En dan kan het zomaar gebeuren dat tijdens dat ene poligesprek het sein gaat: voor een patiënt op de SEH, een zieke patiënt op de afdeling of omdat de radioloog de CT-uitslag wil bespreken en er misschien meteen een drain geplaatst kan worden.
Stuk voor stuk zijn dit sein-oproepen die leiden tot passende en goede zorg voor de patiënt. En ja, dan kan het zijn dat de patiënt aan de andere kant van de tafel even onderbroken wordt in zijn of haar verhaal.
Maar dat wil óók zeggen dat wanneer die patiënt dringende hulp nodig heeft, dat die ook beschikbaar is. Dat is passende zorg. Uiteraard ‘proberen’ we in bepaalde gevallen die telefoon wel over te dragen, bijvoorbeeld tijdens een slecht nieuwsgesprek. Maar zelfs dat lukt niet altijd.
Geen sorry
Dus nee, ik vind niet dat we als zorgprofessional sorry moeten zeggen als het sein gaat. In de zorg dragen we verantwoordelijkheid voor verschillende patiënten tegelijk. Dat vraagt continu om prioriteren en schakelen. En het sein even aan een ander geven, dat werkt niet. Die verantwoordelijkheid kun je niet zomaar overdragen, want niet iedereen kent de volledige context van een patiënt en de gemaakte afspraken.
Daarom, beste patiënten: ik ben er graag voor u, maar ook voor de anderen.
Misschien moeten we aan de ingang van het ziekenhuis wel een bordje plaatsen: ‘Zorgverleners zijn er voor iedereen. Dat betekent dat er soms een oproep tijdens een gesprek komt. Niet omdat u minder belangrijk bent, maar omdat ze ook verantwoordelijk zijn voor andere patiënten. Dat is de realiteit van de zorg.’
… En dit geldt niet alleen voor chirurgen, hoor.
1 reactie
Als ik in gesprek ben met iemand, het maakt niet uit wie, en mijn telefoon gaat en ik moet opnemen, dan zeg ik sorry. Niet omdat ik op moet nemen, maar omdat ik het gesprek met de ander onderbreek. Sorry dat ik je moet onderbreken dus. Niet omdat ik excuses aan moet bieden voor onbenullig gedrag, maar omdat het me spijt dat ik op dat moment niet met mijn aandacht bij de ander kan zijn. En dat mag die ander ook wel weten. “Ik moet er ook voor andere patiënten zijn, zo is de zorg ingericht. Sorry dat ik je steeds moet onderbreken.” Begrip moet komen van twee kanten. Patiënten moeten misschien begrijpen waarom een arts moet telefoneren tijdens zijn of haar consult, artsen moeten misschien begrijpen dat een patiënt daar ook zit met een bepaalde agenda, of met gevoelens (angst, spanning, verdriet, onzekerheid, etc). En volgens mij is het fijn als de verstandhouding onderling goed is. Artsen die hun gang maar gaan en patiënten maar laten zitten tot ze weer beschikbaar voor ze zijn, stralen volgens mij een autoritaire houding uit die de verstandhouding geen goed doet. Natuurlijk mag je begrip vragen voor de arts, maar je kunt de LinkedIn-patiënte ook vragen wat het gedrag van de arts voor haar betekent, en daarmee begrip hebben voor de ander. Anders blijft ieder in eigen ivoren toren. En wat geeft die ‘sorry’ nou als je daarmee bereikt dat een patiënt zich, ondanks het bellen van zijn of haar arts, gezien weet en begrijpt dat de arts hem of haar óók in het oog houdt? Dat een politicus eindeloos rondjes draait om zijn sorry, dat snap ik vanwege de consequenties die eraan hangen. Dat artsen zo’n moeite hebben om sorry te zeggen en dan ook nog uitdragen ‘je moet maar begrip voor mij hebben’ kan ik niet goed snappen. Of moeten patiënten ook een bordje meenemen: ‘om hier op dit moment te zijn heb ik mensen moeten afbellen, mijn werkschema moeten aanpassen en/ of een oppas moeten regelen. Ik wil mijn arts iets vertellen en vragen, en ben daar zenuwachtig over, vooral omdat ik weet dat de arts maar 10 minuten de tijd heeft. Als u dan geen tijd voor me maakt voel ik me rot. Niet omdat u een slechte arts bent, maar omdat ik hier ook gestresst ben. Dat is de realiteit van de psyche van mij als mens.’
Anne
30 maart 2026 / 16:41