Frank van Wijck
freelance medisch journalist
De schijnbare tegenstelling
Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen. Deze keer: de tweedeling tussen mensen ín de zorg en aan de zorg.
Journalist Willemijn van Benthem (Financiële Telegraaf) krijgt op LinkedIn forse kritiek op haar interview-artikel over de zorg. Vooral omdat ze geen zorgprofessionals aan het woord heeft gelaten om antwoord te geven op de vraag hoe het met die zorg verder moet nu de zorgpremie fors stijgt en het personeelstekort groeit.
Wie liet ze dan aan het woord? Twee zorgverzekeraars en drie economen. Samen geven die een reëel beeld van de problemen die op de zorg afkomen. In de kern: de combinatie van vergrijzing, toenemende behandelmogelijkheden, het feit dat de zorg een arbeidsintensieve sector is en het groeiende personeelstekort.
Allemaal waar, en ze geven er ook reële oplossingsrichtingen bij. Maar ze had dus volgens de critici niet zorgverzekeraars en economen moeten bevragen, maar juist zorgprofessionals. Want zij zijn de mensen in de zorg en niet de mensen aan de zorg.
Is die tweedeling terecht?
Is die tweedeling terecht? De kracht van degenen aan de zorg ligt inderdaad niet in kennis van de zorguitvoering. (Al werken bij zorgverzekeraars aardig wat mensen met een afgeronde zorgopleiding, maar dit terzijde.) Maar als het om zorgbeleid gaat, ligt het toch anders. Zij brengen kennis in over financiering, doelmatigheid en houdbaarheid van het stelsel. Zorgprofessionals voegen daar hun dagelijkse praktijkervaring aan toe. Beide perspectieven zijn nodig als basis voor een goed beleid.
‘Beide perspectieven zijn nodig als basis voor een goed beleid’
Maar als economen en zorgverzekeraars een rol willen spelen in het zorgdebat, moeten hun analyses wel gebaseerd zijn op betrouwbare gegevens over kwaliteit en uitkomsten. Daar zit een probleem. Het RIVM stelt bij een nieuw onderzoek terecht dat datakwaliteit cruciaal is om goede zorg te kunnen leveren. Als je de kwaliteit van je zorg niet kent, hoe kun je dan beleid ontwikkelen om de kwaliteit ervan te verbeteren en te kunnen bepalen welke zorg te weinig kwaliteit (in de zin van toegevoegde waarde voor de patiënt) heeft om überhaupt nog te blijven bieden? Kortom: om te bepalen wat passende en niet-passende zorg is. Het antwoord op die vraag speelt wel een rol in de vraag die Van Benthem stelt over hoe het verder moet met de zorg.
Cultuurverandering
Er is een lichtpuntje: het programma Zorgevaluatie & Gepast Gebruik, specifiek het onderdeel Less is more. Daarin zetten elf wetenschappelijke verenigingen de stap naar passende zorg, door te stoppen met behandelingen zonder meerwaarde voor de patiënt. Precies de cultuurverandering die passende zorg hard nodig heeft, stelt hoogleraar Tijn Kool. Terecht, maar wel een cultuurverandering die tot nu toe slechts op een bescheiden zeventien onderwerpen betrekking heeft. Nog een flinke stap verwijderd van de 1.366 van de Beter niet doen-lijst van de Federatie Medisch Specialisten uit 2016. Uiteindelijk is de tegenstelling tussen de mensen in en aan de zorg vooral schijn. Voor het oplossen van de uitdagingen van de zorg hebben ze elkaar hard nodig.
5 reacties
“De patiënt, professioneel partner van, voor en met de professional”.
Bij mijn garage kan dat, bij sommige bij ons gezinssysteem betrokken zorgverleners gelukkig ook.
Wellicht delen we met zijn allen in dit select gezelschap een relativerend besef van sterfelijkheid, ver (hoop ik tenminste) voordat we zelf in onze laatste patiëntenrol verzeild zullen raken?
pieter wijnheijmer
13 november 2026 / 16:17De tegenstelling is niet “schijnbaar”…. Zorgverzekeraars, toezichthouders en bestuurders bepalen mede de voorwaarden waaronder zorgprofessionals hun werk moeten doen. Zij zijn niet slechts gesprekspartners bij het oplossen van problemen, maar dragen ook verantwoordelijkheid voor het ontstaan en voortbestaan ervan.
Artsen moeten voortdurend aantonen dat hun handelen doelmatig en zinvol is. Maar wie onderzoekt met dezelfde strengheid de kosten, resultaten en toegevoegde waarde van het bestuurlijke apparaat dat hen die eisen oplegt?
Ook de journalistiek speelt hierin een merkwaardige rol. Degenen die het zorgstelsel vormgeven, worden telkens weer als deskundigen opgevoerd om uit te leggen waarom het vastloopt. Hun verklaringen worden overgenomen, hun oplossingen besproken, maar hun eigen verantwoordelijkheid blijft veelal buiten beeld.
Zo mogen degenen die het probleem mede hebben veroorzaakt, blijven bepalen hoe het probleem wordt beschreven.
En vervolgens heet dat “samenwerking”….
G K Mitrasing
15 november 2026 / 09:29Mis ik nu ergens het patiëntperspectief?
Pieter Wijnheijmer
15 november 2026 / 17:34De patiënt is niet echt onderdeel van de discussie. Dat is in 2006 wel geprobeerd met het Verbond van zorgverzekerden, maar daarin had niemand interesse. In de spreekkamer is gaandeweg wel verandering gekomen met shared decision making, maar dat beperkt zich tot één op één.
Frank van Wijck
15 november 2026 / 18:49Dat kunnen we dan alleen maar aan onszelf verwijten, al zou het maar zijn omdat we allemaal onverbiddelijk ooit als patiënt gaan eindigen. Zelfs dokters.
Pieter Wijnheijmer
15 november 2026 / 20:20