Frank van Wijck

Frank van Wijck

freelance medisch journalist

Economisch perspectief

Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen. Deze keer: zorgstelsel optimaliseren of op de schop?

Kort na elkaar spraken twee economen zich uit over ons zorgstelsel. Eerst deed hoogleraar gezondheidseconomie Wim Groot dit. Hij prijst de solidariteit en toegankelijkheid van ons stelsel, en wijst erop dat we in beide opzichten duidelijk gunstig afsteken tegenover bijvoorbeeld Engeland en Duitsland. Twee weken later volgde hoogleraar marktordening in de gezondheidszorg Marko Varkevisser. Zijn stelling is dat het huidige zorgstelsel optimaliseren veel effectiever is dan complete nieuwbouw. “De Zorgverzekeringswet is zeker niet over de houdbaarheidsdatum.”

Roland Bal is ook een econoom. Hij is hoogleraar beleid en bestuur van de gezondheidszorg van de ESHPM. In 2002 publiceerde dit (toen nog onder de naam Instituut Beleid en Management Gezondheidszorg) een document waarvan de kernpunten zijn terug te vinden in de Zorgverzekeringswet van 2006. Nu is er als vervolg hierop een agenda waarin staat dat het stelsel toe is aan heroriëntatie. Bal: “De Zorgverzekeringswet paste in een neoliberale samenleving. Alle problemen moesten worden opgelost met marktwerking. Nu denken we meer in termen van samenwerking naast concurrentie. De regio heeft weer zijn intrede gedaan als schaalniveau waarop we de zorg moeten inrichten.”

‘Drie hoogleraren, één zorgstelsel: wat moet blijven en wat moet veranderen?’

Deels werd hier al langer naar gehandeld, voorbeelden zijn Regioregie Zuid-Limburg en de Zeeuwse Zorg Coalitie. Het Integraal Zorgakkoord versterkt het, uitgaand van de basis die het heeft in regiobeelden en regioplannen. Bal erkent dit ook, maar voegt eraan toe dat de nieuwe ontwikkelingen nog onvoldoende doorgang krijgen. De partijen die hierin actief zijn, werken nog steeds in een stelsel waarin ze op hun eigen functioneren worden aangesproken en waarin niemand wordt aangesproken op het geheel. Het is daarom zaak gezondheidsdoelen op te stellen en wettelijk vast te leggen.

Een opvatting die duidelijk in het verlengde ligt van waarvoor hoogleraar economie van de volksgezondheid Jochen Mierau al langer pleit. Bals hoop is dat hiermee meer gestuurd zal gaan worden op populatiebekostiging. Ook een onderwerp waarover al jaren wordt gediscussieerd natuurlijk. Maar de combinatie met de regio, de wettelijke gezondheidsdoelen en de uitgangspunten van het IZA geven wel extra gewicht aan het belang ervan.

Stelselwijziging

Moet het stelsel dan uiteindelijk toch een keer ‘op de schop’? Met kleine aanpassingen moet het nog wel een poosje meekunnen, zegt Bal. Maar uiteindelijk ziet hij een discussie over een stelselwijziging als onvermijdelijk: “Ik denk dat we toe moeten naar een regionaal stelsel met populatiebekostiging en regionale budgetten”. Maar hij geeft er ook een paar heel realistische waarschuwingen bij.

Ten eerste dat een stelselwijziging een gigantische investering is, en niet zal leiden tot een ideaal gezondheidssysteem omdat dit nu eenmaal niet bestaat. Ten tweede dat levensverwachting maar voor een beperkt deel wordt bepaald door zorg, en dat gezondheidsdoelen dus veel breder moeten worden gedragen dan door het ministerie van VWS alleen.

Met werk maken van dit laatste hoeven Sophie Hermans en Mirjam Sterk en hun collega’s van andere ministeries geen dag te wachten.

Delen