Anja de Bok
Ho ho Anja, één ding tegelijk
In een wereld vol schermen en afleiding dreigt onze aandacht te versnipperen — met gevolgen voor hoe we werken, zorgen, luisteren en leven, ziet GZ-psycholoog Anja de Bok. “Volledige aandacht is een sterk onderschatte kwaliteit in intermenselijk contact.”
Het kabinet is gevallen nadat het eerder al viel. Ik kijk naar het debat in de Tweede Kamer. Ik zie Kamerleden in de bankjes in grote getalen druk zijn op hun mobieltjes terwijl een spreker aan het woord is. ‘Ik hoor haar echt wel, ook al kijk ik op mijn mobiel’, zegt een kamerlid die kritisch bevraagd wordt door een journalist.
Taakconcentratie
Horen is niet hetzelfde als luisteren, denk ik dan. Ooit gehoord van taakconcentratie? De aandacht richten op dat waar je mee bezig bent, op ‘de taak’. Luisteren, ervaren, genieten, een probleem oplossen. Je aandacht richten op één taak tegelijk.
Multitasking vermindert je focus hoe dan ook, want je kunt nooit twee of drie keer 100% aandacht hebben. (Ik erger me, nog afgezien van de tweets die door Kamerleden tijdens debat met regelmaat direct als olie op vuur de wereld in geslingerd worden, maar dat even terzijde).
‘Wacht effe, eerst een foto maken’
Ik was in de bergen deze zomer en zag de vele mobieltjes om mij heen waarmee mensen gretig fotograferen. Foto’s van adembenemende uitzichten. Van een koe met een bel. Van elkaar. Van zichzelf (vooral van zichzelf). ‘Wacht effe’, hoor ik dan, wanneer iemand iets wil vertellen, ‘eerst effe een foto maken’.
Hoe verdeel je de aandacht die je tot je beschikking hebt? Heb je aandacht voor genieten van het moment, van wat je ziet, ervaart, proeft, ruikt? Voor het samen beleven met je partner, met je kinderen? Of kijk je voortdurend door je camera om plaatjes te schieten? ‘Om herinneringen te maken’ hoor ik dan. Beklijft een herinnering alleen met een foto dan? Alleen in 20 foto’s of zou 1 ook volstaan? Multitasking -ja ook foto’s maken – vermindert je aandacht voor het ervaren en delen, in de geuren en kleuren die er zijn.
Stille gezichten
Ineens zie ik ze overal, de stille gezichten achter hun mobieltjes. In de trein, de wachtrij bij de bakker, achter kinderwagens en in de speeltuin. ‘Mama kijk mij’, roept een kereltje vanaf de glijbaan. Zijn moeder hoort en ziet hem niet. Ze tuurt op haar mobiel.
Het doet me denken aan de ‘still face’-experimenten van onderzoeken naar hechting. Kent u ze? Jonge kinderen die in paniek raken wanneer hun moeder of vader wel aanwezig zijn, maar niet op hen reageert. Interactie, contact, is zo belangrijk voor een kind. Onverdeelde Aandacht. Deze onderzoeken worden nu gedaan met ‘afwezige ouders’ die er wel zijn, maar de aandacht richten op hun mobieltjes in plaats van op hun kind. Raad wat de bevindingen zijn…
Taakconcentratie
Volledige aandacht is een sterk onderschatte kwaliteit in intermenselijk contact. Ook in onze spreekkamers. Ik heb graag dat een arts luistert wanneer ik, toch gespannen, vertel waar ik voor kom. Dat hij of zij niet tegelijk op de computer tikt.
Bovendien is taakconcentratie ook nog eens heel gezond voor onszelf. Voor onze rust, focus en effectiviteit. Mijn oma zei het vaak: ‘hoho, rustig Anja, één ding tegelijk’. Ze had gelijk.