Anja de Bok

Anja de Bok

Sjoerd voelt zich zo verdomd alleen

Een HR-manager en cliënt van psycholoog Anja de Bok maakt alles en iedereen verwijten.

‘Ik voel me zo verdomd alleen,’ zegt Sjoerd bij onze eerste sessie. Hij is eind dertig, HR-manager bij een bouwbedrijf en voor het eerst bij een psycholoog. Jarenlang werkte hij zich uit de naad en nu voelt hij zich in de steek gelaten. Zijn boodschap: hij is het zat, niemand waardeert hem. Hij voelt zich alleen staan.

Wanneer ik de ruimte neem voor verkenning stuit ik op een hoop gesputter. Hij is dan weliswaar uitgevallen met een burn-out, maar hij is het probleem niet. Vertellen hoe hij hierover denkt is de enige motivatie voor deze intake bij de psycholoog. Toch komt hij terug voor een volgende sessie en terwijl hij alles en iedereen verwijten maakt, verzamelen we informatie over zijn gedrag, over hoe en wat hij denkt, voelt, doet, hoe hij communiceert en reageert. Na drie sessies vraagt hij me: ‘wat bedoel je met de vraag of ik dingen vaak zwart-wit zie?’ Vanaf dan begint hij naar zichzelf te kijken.

Zwart-wit

Sjoerd is niet alleen energiek en gedreven. Hij is ook temperamentvol in de zin van impulsief in zijn denken en gevoel. Hij mag je of heeft een hekel aan je. Hij denkt zwart-wit, in termen van alles of niets; je bent voor of tegen; je steunt me of je laat me in de steek. En dat laatste voelt hij de afgelopen maanden in toenemende mate, in de steek gelaten en steeds vaker ‘verdomd alleen’.

Die zwart-witte denkwijze zie ik niet alleen bij Sjoerd. Ik kan mij er zelf ook op betrappen. ‘Egocentrisch oordelen’ is overal. Het komt voor bij vergaderen, in opiniestukken, aan talkshowtafels en zelfs in de tweede kamer. Je bent voor of je bent tegen. Je bent links of je bent rechts. Je bent sociaal of asociaal. We poneren meningen, maar luisteren amper naar elkaar. We zetten onszelf centraal en vergeten het perspectief van de ander. Geen wonder dat we ons collectief eenzamer voelen.


Sociaal weerbaar zijn betekent meer dan je mening ventileren


In gesprekken onderzoeken we hoe Sjoerds manier van denken hem belemmert, hoe Sjoerds impulsieve denken hem eenzaam maakt.  Een medewerker volgde zijn advies niet op: Sjoerd voelde zich persoonlijk afgewezen. Een andere werknemer werd kwaad toen Sjoerd hem vertelde dat zijn tijdelijke contract niet verlengd zou worden. Sjoerd begreep niets van deze reactie: ‘nou doe ik mijn stinkende best om de man dit nieuws zo positief mogelijk te brengen en dan wordt-ie boos. Op mij!’.

Met al zijn temperament, goede bedoelingen en daadkracht is Sjoerd niet sociaal weerbaar. Hij begrijpt hier niks van. Tot hij gaat ontdekken dat hij zich impulsief alles persoonlijk aantrekt, zwart-wit oordeelt en dus helemaal niet sociaal weerbaar is in de zin van rustig kunnen omgaan met zichzelf, met anderen, te luisteren en te mentaliseren. Hij leert ruimte te maken voor het perspectief van de ander, het opmerken van nuances, hij leert beter te luisteren en zichzelf wat minder centraal te stellen.

‘Toch niet verkeerd zo’n psycholoog’ zegt hij aan het eind met een hartelijke knipoog, ‘zeker niet voor een HR-manager.’

Klopt Sjoerd, sociale weerbaarheid maakt ons allemaal minder ‘egocentrisch’ en eenzaam, minder onthand, minder boos en een stuk rustiger en milder in relaties en effectiever in werk, zeker in maatschappelijke functies. En in de politiek is het onmisbaar denk ik. Zouden ze (nog kunnen) luisteren in den Haag?

* Om de privacy van de cliënt te waarborgen, is de voornaam Sjoerd gefingeerd

Delen