Anja de Bok
Wat kun je wel wanneer je als zorgverlener boos of bang bent?
Heftige emoties in geschudde colaflessen met de dop er stevig op. Die ziet GZ-psycholoog Anja de Bok bij onder andere zorgprofessionals. Het politieke krachtenveld kan zij niet vanuit de spreekkamer veranderen. Wat dan wel, beschrijft ze hier.
Zorgverleners, verpleegkundigen, fysiotherapeuten, (huis)artsen, mantelzorgers, leraren en politiemensen komen al jaren naar onze psychologiepraktijk. Bevlogen en vleugellam, met schuld en heftige emoties in hun geschudde colaflessen met de doppen er stevig opgedraaid.
Ze moeten sneller werken, meer taken doen, uitgevallen collega’s waarnemen, overwerken, halve juristen zijn. Tja, wat doe je dan als hun psycholoog? De (h)erkenning van hun verhalen, de kennis en kunde van mijn vak ten spijt: therapie brengt nooit een wonder. Het politieke krachtenveld op de zorg, het onderwijs, de politie en de marktwerking veranderen wij niet vanuit onze spreekkamers. Wat kunnen we dan wel?
Geest uit de fles
Wat we kunnen, is luisteren. Therapie brengt (h)erkenning van schuld, woede, angst en verdriet. Irreële schuld verraadt vaak woede, woede vaak angst, onveiligheid, gemis aan respect voor grenzen en gemis aan respectvolle bejegening of gezonde autonomie.
Bij therapie mag de dop van de fles en de geest komt eruit. Ruimte om te reflecteren en persoonlijke weerbaarheid te onderzoeken en te oefenen, op maat gesneden. Zijn je grenzen onvoldoende afgestemd op je draagkracht? Wat zijn je cognitieve schema’s die je lat zo hoog leggen, je gevoelens doen negeren en je lippen verbeten doen zwijgen.
En maar doorgaan en verdragen tot je niet meer kunt? Wat wil je? Wat kun je? Kun je weerbaarder worden in je vak waardoor je gezond verder kunt? Wat is er te kiezen, waar ligt je invloed en waar niet? Choose your battles. Zelfs mogen kiezen om te stoppen met het vak waar je zo van houdt, loslaten ten behoeve van je gezondheid.
Poezenpak
De uitkomst van therapie is voor iedereen anders. Mevrouw Jansen ging door. Ze trok haar verstikkende poezenpak uit, leerde luisteren naar zichzelf, weigerde nog langer over te werken, vertelde gefrustreerde bewoners over de regelgeving wanneer ze snel weer weg moest naar de volgende patiënt. Ze werd begrepen. Ze maakte van haar hart geen moordkuil meer. Ze zweeg niet meer, niet tegen haar leidinggevenden, niet tegen de boze families van bewoners en niet tegen de journalist van de plaatselijke krant die haar vroeg om een interview. Loyaliteit kan alleen bestaan bij wederkerigheid.
Herregistratieplicht voor politici
Nee, in onze spreekkamers verrichten we geen maatschappelijke wonderen. Wel effectieve behandelingen om weerbaarheid te ontwikkelen om een gezonde eigen koers te varen. Een mens kan zich blijven ontwikkelen. Ik vraag mij al jaren af waarom politici, beleidsmakers en bestuurders geen herregistratieplicht hebben, inclusief verplichte maatschappelijke stages, minstens op de vakgebieden waar zij hun plassen over doen.
“Waarom hebben politici, beleidsmakers en bestuurders geen herregistratieplicht?”
Ik zie ze voor de camera’s op t.v.. Ze rationaliseren hun beleid en communiceren ontwijkend en behendig navigerend alsof het toch nog zinnig is wat ze zeggen. These, antithese, je bent rechts of je bent links, polariserend. Talkshowtafels met louter discussie in plaats van gesprek. Discussies waarvoor 6 minuten beschikbaar is, onderwerp behandeld, vinkje gezet.
Geen synthese noch gezamenlijk komen tot visie door te luisteren naar elkaar. Pratende hoofden, snelle antwoorden, lachende gezichten dik in de make-up. Onder waakzaam oog van spindoctors. Geen moment stilte voor reflectie, emotie en luisteren. Het verbaast mij dan ook niets dat er zoveel ageergedrag is in de tweede kamer, conflicten en uitval of vertrek (met wachtgeld). Dit is nu eenmaal de prijs van alleen maar rationaliseren. Het is niet gezond. Zo maak je ook geen gezond beleid.
Gelukkig hebben we de psychologie nog. Behandeling van een ziek bestel is nodig. Wordt vervolgd.
Dit is de tweede blog uit een drieluik: schuld, boosheid & veerkracht