Anja de Bok

Anja de Bok

Zijn we Oost-Indisch doof?

De laatste zuivere restitutiepolis in de ggz verdwijnt. En ook bij de audiciën ervaart Anja de Bok hoe rijkdom bepalend is voor je gezondheid.

Het is zover. Per 2026 verdwijnt ook de laatste zuivere restitutiepolis in de ggz. Einde van de vrije artsenkeuze. Alleen bij een gecontracteerde psycholoog krijg je je behandeling volledig vergoed. Wil je kiezen voor behandeling bij een niet-gecontracteerde psycholoog (om tal van evidente redenen) dan moet je een groot deel van de kosten zelf betalen.

De LVVP (De landelijke vereniging van vrijgevestigde psychologen en psychotherapeuten) zei eerder:

‘De claim van zorgverzekeraars dat een restitutiepolis niet meer betaalbaar zou zijn, is feitelijk onjuist. Zorgverzekeraars blijken feitelijk slechts verzekeraars, die alleen maar uit zijn op schadelastbeheersing.

Zo hebben verzekeraars de touwtjes stevig in handen en zien aanbieders zich gedwongen om een contract met de verzekeraars te sluiten tegen tarieven die de kostprijs steeds minder dekken (steeds hogere afslag percentages ten opzichte van de maximale NZa-tarieven) en voorwaarden die administratief uiterst belastend zijn. Voor vrijgevestigde psychologen en psychotherapeuten betekent dit feitelijk ‘ tekenen bij het kruisje’. Steeds vaker vragen wij ons af waar de NZa blijft als marktmeester in de zorg.’

MIND (stichting gericht op verbetering van psychische gezondheid) luidde al eerder de noodklok: 

‘Ongecontracteerde zorg wordt voor mensen met psychische klachten ontoegankelijk. Dit geldt vooral voor mensen met complexe zorgvragen en onvoldoende inkomen om hun nodige zorg zelf te betalen. Dat is het gevolg van het verdwijnen van de restitutiepolis voor de geestelijke gezondheidszorg. De vrije artsenkeuze bestaat niet meer. Artikel 13 van de Zorgverzekeringswet kan niet worden nageleefd. MIND vindt dit onacceptabel. De belangenbehartiger verwacht dat een groot gedeelte van het ongecontracteerde ggz-aanbod verdwijnt en dat de wachttijden nog verder toenemen.’

Gelijke toegang?

Tenzij je rijk bent, kun je dus niet kiezen voor de ongecontracteerde psycholoog die goed bij je past. Psychologen die (om tal van evidente redenen) niet kiezen om contracten af te sluiten zullen slechter toegankelijk zijn en omvallen. Of ze sluiten noodgedwongen contracten af en vallen alsnog om omdat ze gecontracteerd hun praktijkkosten niet kunnen dekken. Wachtlijsten bij de ggz zullen alleen maar oplopen. MIND wijst op aantasting van de rechten van ggz-patiënten. Gelijke toegang tot zorg is geborgd in de Grondwet, maar geldt in de praktijk niet meer.

Gelijke toegang tot zorg is geborgd in de Grondwet, maar geldt in de praktijk niet meer

Tja u begrijpt, dit wil ik dus niet hoeven schrijven en u wil dit vast ook niet lezen. Wat een chagrijn.

De GGZ is ziek, er is geen ontkomen meer aan.

Maar het ligt breder. Mijn verhaal bij de audicien:

Ik heb u wel gehoord

Ik kijk haar verbijsterd aan. Ze denkt dat ik haar niet gehoord heb. Tenslotte heeft ze zojuist een gehoormeting bij mij gedaan. Conclusie: verder onderzoek bij de audicien richting gehoorapparaat.

‘Ja hoor, ik hoorde u goed’, zeg ik, ‘Ik weet alleen niet of ik u goed begrijp’. Ze vertelt dat er drie categorieën hoortoestellen zijn: ‘zorg’, ‘beter’ en ‘best’. De bijbehorende tekening toont cirkels van gehoorverbetering. De cirkel bij de ‘zorg’-categorie is het kleinst.

Minste categorie

‘Alleen deze ‘zorg’-toestellen worden vergoed door mijn zorgverzekeraar?’ vraag ik. ‘Klopt.’

‘En wanneer ik een beter hoortoestel wil met groter bereik, dan moet ik dit helemaal zelf betalen?’ (ergens tussen de €2500,- en € 4500,- ). ‘Klopt ook ja.’

Dus wanneer je niet de luxe hebt om zelf een ‘beter’ of ‘best’ hoortoestel te betalen dan moet je er eentje nemen uit de minste categorie. Is het alleen voor rijke mensen belangrijk om goed te kunnen horen dan?

Ik kan het bijna niet geloven maar heb het goed gehoord. ‘Ja, inderdaad, best wel gek allemaal’, zegt de vriendelijke dame een tikkeltje bezwaard. Maar zij kan hier ook niks aan doen. Zo zijn de regels.

Willen we dit echt zo? Dat rijkdom bepalend is voor je gezondheid?

Anders financieren

Of willen we zorg anders financieren: gelijke keuzes, geen discriminatie. Vanuit solidariteitsprincipe, bijvoorbeeld inkomensafhankelijke premie of eigen bijdragen. Of zoals we pensioenverzekeringen hebben ingericht: iedereen bouwt een potje op, met keuzevrijheid. Er is van alles te bedenken zodat we afkomen van de bepalende macht over toegankelijkheid van de zorg.

Ik fiets van de audicien naar huis. Het is gaan regenen. Ik zucht een paar keer diep en kies ervoor om de rest van mijn fietstocht maar even doof te zijn voor deze beschamende ellende. Anders kun je me opvegen, nat en verslagen. Ben ik verzekerd voor opgeveegd worden? Zal iemand me dan zien en luisteren? Gelukkig woon ik niet ook nog in Groningen waar mijn huis trilt onder mijn voeten.

In de avonds lees ik in het nieuws over recent onderzoek van de RIVM:  ‘Hoe rijker, hoe beter je gebit’.

Welterusten. Of word wakker!

Delen