Jennifer Bergkamp

Jennifer Bergkamp

Wijkverpleegkundige, adviseur en auteur

Als praten pijn doet

Jennifer Bergkamp ziet dat sommige zorgthema’s zo beladen raken dat het gesprek onder zorgprofessionals stokt.

Er zijn een paar onderwerpen in de zorg waar de stilte harder klinkt dan het gesprek. Onderwerpen die zo beladen zijn geraakt, dat je al bijna dapper moet zijn om het er überhaupt over te hebben. Niet omdat we geen woorden hebben, maar omdat de woorden onmiddellijk uit elkaar lijken te vallen in kampen, posities, verwijten.

Ik zie het steeds vaker. Onder zorgverleners, nota bene. Mensen die met hart en ziel gekozen hebben voor dit vak, voor dit werk, voor die ander. En toch. Zodra sommige thema’s op tafel komen — euthanasie bij psychisch lijden, vaccinatieplicht, kindzorg bij complexe gezinssituaties — verdwijnt het gesprek. Of nee, het explodeert. En we staan tegenover elkaar, in plaats van naast elkaar.

Zodra sommige thema’s op tafel komen — euthanasie bij psychisch lijden, vaccinatieplicht, kindzorg bij complexe gezinssituaties — verdwijnt het gesprek

Er zijn dossiers in de zorg waar we niet verder komen dan dat. Niet omdat er geen feiten zijn. Niet omdat er geen wetenschappelijke inzichten zijn. Maar omdat het onderwerp zélf te veel is gaan betekenen. Het ís geen onderwerp meer, het is identiteit geworden. Kampdenken. Ideologie. En precies daar, stokt de dialoog.

Soms wordt er dan besloten: we zetten het maar even in de koelkast. Voor een paar jaar. Totdat het stof is neergedaald. Maar wat doen we daarmee, eigenlijk? We stellen uit.
We bevriezen iets wat heet is, in de hoop dat de kou de scherpe randjes weghaalt.

En in die vriezer liggen dan ook de levens van mensen.
Mensen die wachten op duidelijkheid. Op erkenning. Op een besluit.
Kwetsbare mensen, die geen tijd hebben om te wachten tot wij als professionals uitgeraasd zijn.
Die afhankelijk zijn van een oordeel. Een afweging. Een gesprek — hoe moeilijk ook.

Juist in de zorg, van alle sectoren, zouden wij moeten kunnen oefenen in het ongemak. Zodat wij in staat zijn om elk, werkelijk elk, onderwerp bespreekbaar te houden.
Niet omdat we overal een antwoord op hebben, maar omdat we weten wat er op het spel staat.

Een goed gesprek vraagt geen gelijk. Het vraagt luisteren, verduren, bevragen. En ergens in dat midden ligt meestal niet de waarheid, maar wel de ruimte waar iedereen een beetje bij kan.
Niet perfect, niet pijnloos, maar wel menselijk.

En is dat niet precies wat ons vak zou moeten zijn?

Delen