Mariska Koster

Mariska Koster

Basispakket

Het CPB stelt voor om miljarden te besparen door het basispakket in de zorg te bevriezen. Onuitvoerbaar, stelt Mariska Koster, maar de politici springen er enthousiast op in.

Het Centraal PlanBureau (CPB) kwam onlangs met twee weinig realistische scenario’s om in de komende regeerperiode een hoop geld te vinden in de zorgbegroting. Omdat het om miljarden ging, konden verschillende politieke partijen de verleiding niet weerstaan daar enthousiast op in te springen.

Een van de twee voorgestelde maatregelen was het benchmarken van verpleeghuizen. De andere, waar deze blog over gaat, betrof het bevriezen van het basispakket.

Het basispakket omvat alle zorg waarop krachtens de Zorgverzekeringswet (ZVW) aanspraak kan worden gemaakt. Het is een min of meer open systeem. Dat betekent dat veel innovaties in de zorg geruisloos in het verzekerde pakket terechtkomen. Uitzonderingen: nieuwe geneesmiddelen die te duur worden geacht, die gaan ‘de sluis’ in tot een lagere prijs is afgesproken, en geneesmiddelen in het GVS.

Illusie

Daarnaast toetst het Zorginstituut (ZiNl) of behandelingen voldoen aan de stand van wetenschap en praktijk. Maar het is een illusie te denken dat ieder nieuw tangetje, iedere nieuwe technologie, iedere aanpassing aan nieuwe behandelinzichten door het ZiNl wetenschappelijk beoordeeld wordt – of zelfs maar beoordeeld kán worden. En omdat er ook getoetst wordt aan de stand van de praktijk, is de beoordeling niet geheel immuun voor lobbyactiviteiten van belangengroepen. Zo zijn we onder andere aan (te veel) protonencentra gekomen.

Ook innovaties die niet als aparte entiteit vergoed worden stromen in: de Da Vinci robot, een stress-sok, een keur aan wearables. Ik wil niet zeggen dat deze ontwikkelingen onzinnig zijn, maar het is nauwelijks mogelijk ze uit de collectieve vergoeding te houden.

Defensiesluis

Onze zorg wordt betaald uit belastingen en premies, net als bijvoorbeeld defensie. Stelt u zich de vreugde voor bij de Defensiestaf wanneer uitgaven aan militair materieel op dezelfde wijze zouden beoordeeld worden. Onderzeeboten, nieuwe fregatten, lange afstandsraketten: ze zouden getoetst worden aan de stand van militaire technologie en de praktijk. Eventueel verdwijnt een nieuw fregat in de ‘defensiesluis’ tot de scheepswerf wat korting heeft gegeven, maar verder staat niets een state of the art Nederlandse krijgsmacht meer in de weg.

Maar zo gaat het niet. Misschien herinnert u zich de discussie over de aanschaf van de Joint Strike Fighter (F35 straaljager). Men vond dat toen een heel duur vliegtuig. Het is ook een duur vliegtuig. Huidige prijs: ongeveer $100 miljoen per stuk (86 miljoen euro). In het parlement is toen buitengewoon lang gesproken over die aanschaf, onder andere omdat men controle wenste over de defensie uitgaven. Uiteindelijk zijn de straaljagers aangeschaft, maar minder en later dan gewenst. Uit het oogpunt van controle over uitgaven is uitstel een mooi instrument.

Voor de prijs van één F35 koop je in Nederland nog geen halve ochtend zorg

Voor de prijs van één F35 koop je in Nederland nog geen halve ochtend zorg. Daar wordt niet maandenlang over gedebatteerd. De zorg als geheel staat natuurlijk wel op de agenda, maar over de kosten van een dagdeel zorg wordt niet vergaderd. Wat zou je er ook over moeten zeggen? Dat het veel geld is? Dat weten we. Dat het minder zou moeten? Dat weten we ook, dat weten we al jaren en het is in al die jaren niet gelukt om de uitgaven aan de zorg zelfs maar stabiel te houden.

Hoe

Dat komt door de open instroom, maar ook door verspilling, door minder nuttige zorg en door verkeerde prikkels in het systeem. En hoewel er vele goede ideeën zijn over wát je zou kunnen verbeteren, tast men wat het ‘hoe’ betreft in het duister.

Ik begrijp de wens om controle te krijgen over de uitgaven, maar nieuwe ontwikkelingen buiten de deur willen houden is zowel ondoenlijk als onverstandig. Stel dat er over twee jaar een middel komt om dementie te genezen. “Tja, dat is nou spijtig. We hebben net het basispakket bevroren. Komt u maar terug als we weer ontdooid zijn.” Ik zie het de minister van VWS graag uitleggen.

Goochelen met miljarden

Omdat de wens tot controle, tot besparen, zo krachtig is, komt het CPB met een onuitvoerbaar voorstel. Ze hebben geen flauw idee, maar goochelen wel met miljarden. Daar zou het parlement eens zeer langdurig over moeten debatteren.

Delen