Joris van der Heijden
Cardioloog-intensivist
Breng pandemische paraatheid onder bij het ministerie van defensie
Pandemische paraatheid onderbrengen bij Defensie is nog niet zo’n gek idee, vindt cardioloog-intensivist Joris van der Heijden. “Als defensie ergens goed in is, dan is het wel zich voorbereiden op crisissituaties.”
‘Breng pandemische paraatheid onder bij het ministerie van defensie’. Zo simpel als deze stelling klinkt, zo ingewikkeld zal de reactie uit Den Haag wel zijn. ‘Dat gaat natuurlijk niet zo makkelijk’ hoor ik Sophie of Dilan al zeggen. Toch zijn er veel argumenten te bedenken die vóór deze oplossing pleiten. Maar eerst even de feiten op een rij.
Wees structureel voorbereid
Om bij een volgende pandemie (het is een zekerheid dat die er ooit weer gaat komen) eens goed voorbereid te zijn, had het kabinet Rutte IV een potje geld gereserveerd van circa 300 miljoen euro. Met dat geld zouden de hoofdpunten van het beleidsprogramma Pandemische Paraatheid worden uitgevoerd. Centraal daarin stonden de stevige adviezen van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid (OVV): wees structureel voorbereid op een pandemie en verbeter crisisorganisatie, besluitvorming en communicatie. Het kabinet Schoof bezuinigde dit geld echter weg.
Met de komst van een nieuw kabinet was er de hoop dat het programma terug zou keren. Dit bleek echter niet het geval. Ook Jetten I dreigt direct een fout te maken door niet te willen investeren in visie op virusuitbraken, omdat het nou eenmaal heeft besloten te bezuinigen op gezondheidszorg.
Dat een betere voorbereiding de samenleving tijdens de coronacrisis veel geld had kunnen besparen is men blijkbaar alweer vergeten. Vandaar dat OVV-voorzitter Chris van Dam in de Volkskrant opvallend hard waarschuwde voor de gevolgen van deze beslissing; ‘alsof je de brandweer afschaft omdat er nu nergens brand is’.
‘Een legitieme vraag: houdt de grootste vijand voor onze samenleving zich momenteel schuil in het Kremlin of in een afgelegen koeienstal in Californië?’
Deze vergelijking werd afgelopen week meerdere malen herhaald in de Tweede Kamer waar gedebatteerd werd over de voorgestelde zorgbegroting. Iedereen leek het erover eens dat er een oplossing moest komen. Ingrid Coenradie van JA21 vroeg zich hardop af of er geen geld van Defensie naar de pandemische paraatheid zou kunnen. Het antwoord van minister Hermans was kortaf dat daar volgens de coalitie-afspraken geen geld weggehaald kon worden. Dit sluit echter niet uit dat pandemische paraatheid juist onderdeel uit gaat maken van defensie.
Pandemische paraatheid onderdeel van defensie?
Dat voelt wellicht wat vreemd, maar zo gek is het idee helemaal niet. Want als defensie ergens goed in is, dan is het wel zich voorbereiden op crisissituaties. Het heeft eveneens een eigen zorg-tak die tijdens de coronacrisis in heel het land zorgmedewerkers ondersteunde in haar strijd tegen SARS-CoV-2 en inmiddels zoveel geld heeft dat ze van gekkigheid niet meer weten wat ze er mee moeten doen.
Daarnaast draait het tijdens een pandemie niet alleen om het ondersteunen van de gezondheidszorg maar ook om het beperken van maatschappelijke en economische schade.
De grootste vijand
De laatste jaren is het zeer besmettelijke vogelgriepvirus H5N1 aan een stevige opmars bezig onder zoogdieren, met als laatste hoogtepunt de uitbraak onder rundvee in de Verenigde Staten. Nu daar een president zit met een volksgezondheidsminister die nou niet bepaald fan zijn van vaccinaties, virus-surveillance en het ruimen van besmette dieren beginnen inmiddels zelfs de meest kalme virologen zich steeds meer zorgen te maken.
Niet dat die virologen meteen een legeruniform aan zouden moeten trekken, maar het is inmiddels wel een legitieme vraag of de grootste vijand voor onze samenleving zich momenteel schuilhoudt in het Kremlin of in een afgelegen koeienstal in Californië. Het zou fijn zijn als het nieuwe kabinet dit ook gaat inzien.