Robert van de Graaf

Robert van de Graaf

Verslavingsarts

De dag erna

Verslavingsarts Robert van de Graaf vindt 25 jaar na dato het rapport dat hem een andere blik gaf op cliënten en patiënten. ‘Bij de diagnose is iemands verhaal al lang onderweg.’

In een oude doos vond ik een WHO-rapport uit 2000. A Life Course Approach to Health. Ik had er als geneeskundestudent aan meegewerkt en er daarna lange tijd niet meer aan gedacht. Vijfentwintig jaar later las ik het opnieuw.

Het bijzondere was: ik herkende bijna iedere gedachte. Blijkbaar vormde de inhoud van dat rapport na al die jaren nog steeds de bril waardoor ik keek.

Sindsdien lukte het me niet meer om alleen de patiënt van vandaag te zien.

Want wat vandaag in de spreekkamer verschijnt, is vaak gisteren al begonnen.

Een lichaam onthoudt.

Het onthoudt de sigaretten die ooit spannend waren. 
De kilo’s die er ongemerkt bijkwamen. De nachten waarin niet werd geslapen. Verdriet waarvoor eten, drinken of werken even een oplossing werd. 

Ook armoede, liefde, eenzaamheid, ouders en toeval schrijven mee.

En soms staat een deel van het verhaal al geschreven voordat een leven begint.

In genen die van ouder naar kind reizen. 

Een diagnose bij één mens kan zo een schaduw vooruitwerpen over kinderen die gezond zijn. 

Over kleinkinderen die nog niet bestaan.

En op een dag zit die geschiedenis tegenover een dokter.

Wij geven haar een naam.

Hypertensie.

Diabetes.

Verslaving.

Depressie.

Alsof de ziekte begon op de dag waarop wij haar ontdekten.

Maar een diagnose is geen beginpunt. 

Het is het moment waarop wij instappen in een verhaal dat al lang onderweg is.

En vanaf dat moment schrijven wij mee.

Met een operatie. 

Een tablet. 

Een advies. 

Soms met een vraag die nog nooit werd gesteld. 

Of met een zin die iemand jaren later nog blijkt te kennen.

En wat wij daarin schrijven, is niet zonder gewicht.

Want niet alles wat wij opschrijven, maakt een toekomst beter. 

Een diagnose kan richting geven, maar ook richting worden. 

Woorden als chronisch of levenslang kunnen zich dieper in een mens nestelen dan wij bedoelen.

Ook onze woorden krijgen een levensloop.

En wat wij doen, reist soms nog verder. 

Een vader die stopt met roken, verandert ook iets in de jeugd van zijn kind. 

Wie een gewoonte doorbreekt, kan een geschiedenis beëindigen die anders nog een generatie was doorgereisd.

Het rapport staat inmiddels in de kast.

Vijfentwintig jaar lag het in een doos zonder dat ik het nodig had.

De belangrijkste gedachte was al die tijd met me meegereisd.

Morgen komt de volgende patiënt.

Met generaties achter zich.

Met gisteren in zijn lichaam.

En een stukje morgen in onze handen.

Op vrijdag een mail ontvangen met de nieuwste blogs en artikelen? > Aanmelden voor de nieuwsbrief

Delen