Dune Wouters

Dune Wouters

basisarts en onderzoeker

De maakbaarheid van je aftakeling

‘De controle die we rond onze gezondheid en uiterlijk zoeken, produceert soms precies de onzekerheid die we probeerden te vermijden.’ Arts Dune Wouters over de nadelen van de huidige maakbaarheid.

Ergens in de afgelopen jaren is gezondheid van iets wat je overkomt, veranderd in iets wat je zelf in controle hebt. Ziekte is niet langer pech – het is een signaal dat je ergens tekortschiet. Veroudering is niet meer onontkoombaar, maar maakbaar geworden: een probleem waarvoor oplossingen bestaan. De gebreken die bij een lichaam horen, accepteren we steeds minder. We werken ze tegen, hard, met de gevolgen van dien.

Hoge lat

De oppervlakkige aftakelingssporen worden al lange periode zorgvuldig weggepoetst; die handeling zelf lijkt tegenwoordig bijna een vanzelfsprekend onderdeel van ons ‘ouder worden’. Cosmetische klinieken zijn sinds 2013 vervijfvoudigd in Nederland. Het aantal fillerbehandelingen steeg tussen 2019 en 2022 met 81 procent. Wat ooit een uiterste was – jezelf laten aanpassen – is laagdrempeliger geworden, meer sociaal geaccepteerd. Bevalt het resultaat niet, dan is er nog steeds geen acceptatie: je probeert het simpelweg opnieuw. En gaat voor een eindversie waarvan de lat hoger en hoger komt te liggen.

‘Ziekte is niet langer pech – het is een signaal dat je ergens tekortschiet’

Die schoonheidsaanpassingen vinden ook plaats bij een steeds breder publiek; de drang, of trend bijna, generaliseert naar een jonger publiek. Huidroutines bij tienjarige meisjes. Kaaklijntraining via TikTok. En recent: looksmaxxing, waarbij jongeren zichzelf lichamelijk verwonden voor het ideale uiterlijk – botten die gebroken worden voor de ideale lengte, een gezicht dat geslagen wordt voor botstructuur. Het eigenlijke probleem zit in de normverschuiving. Wie dagelijks wordt blootgesteld aan extreme transformaties via sociale media, verlegt stilletjes de grens van wat normaal is.

Naar binnen

De oppervlakkige esthetische controle trekt steeds meer naar binnen. We willen ook grip hebben op onze interne gezondheid, die manipuleren. Niet meer alleen hoe je eruitziet, maar hoe je functioneert op celniveau voelt maakbaar. Longevity, agemaxxing, biohacking: het lichaam is optimaliseerbaar, en wie daar niets mee doet, laat kansen liggen.

In Amsterdam opende recent een kliniek die een volledige gezondheidscheck aanbiedt voor 299 euro. Eén uur. ECG, echo van de halsslagader, bloedanalyse, 3D-bodyscan, stofwisseling, lever- en nierfunctie. Honderden datapunten, direct besproken met een arts. Op dit moment al weken volgeboekt. Total body scans zijn in Nederland verboden – maar dit valt erbuiten, en de vraag die ermee samenhangt blijft hetzelfde: wat doe je met al die informatie?

Onrust

Radiologen en huisartsen waarschuwen al langer. Wat bedoeld is als geruststelling, kan leiden tot onrust. Overdiagnose is reëel: er wordt iets gevonden dat zonder screening nooit tot klachten had geleid, met vervolgonderzoeken en soms onnodige behandelingen als gevolg. Meer data is niet hetzelfde als meer gezondheid.

Ik begrijp de aantrekkingskracht. De belofte van een lichaam dat je begrijpt, dat je in de hand hebt, dat je niet verrast. Maar de controle die we zoeken, produceert soms precies de onzekerheid die we probeerden te vermijden. Een afwijkende waarde op een scan zonder klachten. Een algoritme dat risico’s berekent die misschien nooit werkelijkheid worden. Een patiënt die de spreekkamer binnenkomt met een app vol data en de vraag: wat betekent dit?

Een telefoon vol grafieken

Ondertussen bewegen ziekenhuizen de andere kant op. Less is more. Duurzaamheid. Gepast gebruik. Maar de patiënt die tegenover ons zit heeft wekenlang zijn eigen data verzameld, influencers gevolgd die health checks aanprijzen als basisrecht, en komt met verwachtingen die wij niet kunnen – of willen – waarmaken. De kloof tussen wat de patiënt zoekt en wat het ziekenhuis biedt, wordt groter.

Tegenover me zit straks iemand met een telefoon vol grafieken. Hartslagvariabiliteit, slaapscore, een biologische leeftijd die twee jaar jonger uitvalt dan de kalender beweert. Hij wil weten wat het betekent. Ik heb geen app die daarop antwoord geeft – alleen een gesprek, en de tijd die daarvoor nodig is staat niet ingepland.

Op vrijdag een mail ontvangen met de nieuwste blogs en artikelen? > Aanmelden voor de nieuwsbrief

Delen