Dune Wouters
basisarts en onderzoeker
De nog steeds niet hoog genoeg scorende stapelaar
De eisen om in aanmerking te komen voor een opleidingsplek benauwen basisarts en arts-onderzoeker Dune Wouters. ‘Maakt een managementopleiding mij een betere gynaecoloog?’
Ik zie een bericht langskomen: de sollicitaties voor een aios-plek – lees arts in opleiding – gynaecologie in de regio Utrecht zijn geopend. Bij dit soort berichten klik ik altijd door naar de link, om te zien wat het sollicitatieformulier vraagt, of ik een beetje ‘on track’ ben.
Zodra ik de vragen zie, voel ik net als vorige keren benauwdheid en teleurstelling opkomen. Heb je een managementopleiding afgerond? Heb je een topsportstatus of speel je muziek op conservatoriumniveau?
De belangstelling voor zulke posities is groot, dus logisch dat filteren nodig is. Daarnaast streven werkgevers naar diverse kandidaten, wat maakt dat de regio’s Amsterdam en Utrecht inmiddels over zijn op anonieme sollicitaties. Het gevolg: een CV waar vrijwilligerswerk op staat dat één keer een week duurde, waar kandidaten al snel een sprokkelpuntje mee pakken. Een bestuursjaar dat net over de jaargrens wordt getrokken, om een jaartje langer te laten lijken. Een buitenlandse vakantie die met wat goede wil tot ‘klinische ervaring’ wordt omgedoopt. Het voelt, als ik de formulieren zie, alsof het onmogelijk is om nog een authentieke arts te zijn die dicht bij zichzelf blijft.
Een bestuursjaar wordt net over de jaargrens getrokken, om een jaartje langer te laten lijken
Ik ga aan mezelf twijfelen. Moet ik dan toch een managementopleiding gaan doen? Maakt me dat een betere gynaecoloog? Is mijn interesse in kunst, die zich vertaalt in een vast wekelijks museumbezoek, of mijn creatieve kant – die van schilderen tot klei gaat, zolang ik maar met mijn handen bezig ben – dan niet van toegevoegde waarde als arts?
Mentale last
Over het algemeen is de mentale last op zorgprofessionals al hoog. Uit de Nationale a(n)ios-enquête van De Jonge Specialist (2024) blijkt dat 26 procent klachten heeft die passen bij een burn-out, en dat 24 procent serieus heeft overwogen te stoppen met de opleiding. Onder coassistenten ligt het burn-outpercentage rond de 18 procent. Je hebt nu eenmaal maar zoveel tijd in een dag om naast je werk nog dingen te doen. Als je deze kant op wilt, ben je bijna geneigd je hobby te laten vallen voor iets dat cv-technisch slimmer lijkt.
Met collega’s heb ik het ook regelmatig over de scores op de verschillende pijlers. Tijdens een etentje zei iemand dat het aantrekkelijker is om in één pijler uit te blinken, omdat stapelen – dus lagere punten scoren op verschillende pijlers – minder aantrekkelijk zou zijn. Geïrriteerd keek ik weg.
En dan het punt van de PhD
Dan heb je natuurlijk ook nog het punt van de PhD. Te veel jonge artsen gaan promoveren omdat ze denken dat het moet. Onderzoek uit 2023 liet zien dat 22 procent van de artsen die promoveerden om een opleidingsplek te bemachtigen, achteraf waarschijnlijk een andere keuze had gemaakt. Nu is de sollicitatiecommissie daar zelf ook niet tevreden mee, en worden er specifiek plekken gereserveerd voor niet-PhD’ers.
Eenheidsworst
Het voelt bijna alsof je nooit genoeg doet en tegelijkertijd alsof wat je wél doet niet goed/passend is. In de toekomst zit ik ongetwijfeld met medekandidaten in de sollicitatieprocedure waarmee ik samen lijk op een soort eenheidsworst. We deden allemaal vrijwilligerswerk, vaak niet met de juiste intentie maar om scorepunten bij te snoepen. De grote meerderheid met een PhD op zak. De meesten met management- en bestuurscommissies, of zelfs opleidingen erbij. Maar helaas met maar slechts honderd woorden beschikbaar op het formulier om te schrijven over oprechte interesse, of hobby’s waar we met passie over kunnen vertellen.
Op vrijdag een mail ontvangen met de nieuwste blogs en artikelen? > Aanmelden voor de nieuwsbrief
2 reacties
Inmiddels ben ik nu een aantal jaar specialist. Ik denk dat al een aantal jaar in toenemende mate de tendens is. Een enthousiaste aios die collegiaal is en passie voor het werk heeft maar misschien niet alle ‘extra’s’ heeft, komt dus nog amper in de mogelijkheid om te solliciteren en aangenomen te worden.
marijn
16 september 2026 / 12:44hier is zeker onderzoek naar gedaan, al is de conclusie uit de literatuur vaak verrassend eenduidig: er is geen enkel wetenschappelijk bewijs dat medisch specialisten met een PhD-titel betere klinische vaardigheden hebben, beter samenwerken of ethischer handelen dan hun niet-gepromoveerde collega’s.Sterker nog, veel onderzoeken en surveys (zoals dit onderzoek naar onderzoekservaring en klinische competentie) laten zien dat de voordelen van een PhD puur liggen op het vlak van methodologie, kritisch lezen en academisch netwerken. Op het vlak van de dagelijkse patiëntenzorg en intermenselijke vaardigheden vlakt het verschil volledig uit.Als we kijken naar de specifieke domeinen die je noemt, laat de literatuur het volgende zien:1. Medische en klinische vaardigheidGelijk niveau in de praktijk: Uit evaluaties van medische competenties (vaak getoetst via zogenaamde EPA’s of Entrustable Professional Activities) blijkt dat de klinische vakkennis en praktische vaardigheden van artsen na hun specialisatie gelijkwaardig zijn, ongeacht of ze gepromoveerd zijn.De ‘roest-factor’: Sommige onderzoeken kaarten zelfs aan dat artsen die 3 tot 4 jaar fulltime onderzoek hebben gedaan, bij de start van hun specialisatie een achterstand hebben in basale klinische routines (zoals acute besluitvorming of handvaardigheid bij snijdende specialismen) ten opzichte van ANIOS die al die tijd meters hebben gemaakt op de werkvloer. Deze achterstand trekken ze tijdens de opleiding overigens wel weer snel recht.2. Teamwerk en intercollegiale samenwerkingGeen PhD-voordeel: Teamwerk, communicatie en leiderschap vallen binnen de medische opleiding onder de zogeheten CanMEDS-competenties (zoals Samenwerking en Communicatie). Onderzoek toont aan dat een promotietraject hierin geen betere arts oplevert.Samenwerkingsvaardigheden: Effectief teamwerk in de zorg draait om factoren zoals het doorbreken van hiërarchie, duidelijke rolverdeling en wederzijds respect. Dit leer je primair op de dynamische werkvloer (zoals de SEH of de IC) en niet achter een computer tijdens het schrijven van een proefschrift.3. Ethiek en moreel handelenKlinische ethiek vs. onderzoeksethiek: Een promovendus leert veel over onderzoeksethiek (privacy van patiëntendata, medisch-ethische toetsing via de METC). Dit is echter heel andere koek dan klinische ethiek (beslissingen rondom het levenseinde, informed consent aan het bed of omgaan met fouten).Ervaring weegt zwaarder: Onderzoek naar moreel redeneren bij artsen laat zien dat blootstelling aan échte ethische dilemma’s in de kliniek en goede mentorschap de belangrijkste factoren zijn voor ethische groei. Een PhD-titel correleert hier niet met een ‘beter’ moreel kompas.Waarom blijft de PhD-eis dan toch zo hardnekkig?Omdat de selectiecommissies de PhD-titel niet gebruiken als een test voor ‘empathie’ of ’teamwerk’, maar puur als een proxy voor doorzettingsvermogen, intelligentie en stressbestendigheid. Men redeneert: “Als je een taai promotietraject van 4 jaar kunt afronden, bezit je de nodige frustratietolerantie voor onze zware opleiding.”De medische wereld begint echter in te zien dat dit een scheve selectie oplevert. De roep om artsen te selecteren op basis van hun daadwerkelijke competenties in teamwerk en ethiek (het ‘Erkennen en Waarderen’-programma) wordt in Nederlandse ziekenhuizen de laatste jaren dan ook steeds luider.
Alfons Berson
25 september 2026 / 19:20