Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Dichte voordeur

Frank van Wijck schrijft op vrijdag over ontwikkelingen en uitspraken die hem afgelopen week opvielen. Deze keer: de ondergrens voor goede en veilige zorg.
De Algemene Rekenkamer becijferde dat honderdduizenden mensen zoeken naar een (andere) huisarts, en dat het huisartsentekort de komende jaren verder zal stijgen. In 2024 had al ongeveer zestig procent van de praktijken een patiëntenstop. Dit komt niet alleen omdat er te weinig praktijkhoudende huisartsen zijn. Ook het feit dat praktijkhouders gemiddeld steeds meer uren werken – vooral door de niet-patiëntgebonden taken die ze hebben – speelt hierin een rol. Ze kunnen nog meer druk simpelweg niet aan.
Het zijn juist thuiswonende ouderen en mensen met een beperking die de dupe zijn van het huisartsentekort. En in de voorliggende jaren zullen zij gaandeweg minder een beroep kunnen doen op mantelzorgers. Dit maakt het overheidsbeleid van ‘zo thuis mogelijk, zo zelf mogelijk’ niet aantrekkelijker voor deze mensen.
Juist thuiswonende ouderen en mensen met een beperking zijn de dupe van het huisartsentekort
Als zij voor medicatie naar de apotheek gaan, lopen ze daar het risico door personeelstekorten slachtoffer te worden van medicatiefouten. En als ze boodschappen gaan doen, worden ze verleid om ongezond voedsel te kopen.
Begrijpelijk dus dat de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd nu stelt dat de ondergrens voor goede en veilige zorg in het geding is. De berichtgeving maakt duidelijk dat de Inspectie hiervoor meer redenen ziet dan alleen de hierboven genoemde zaken. Maar juist in het huisartsentekort, de personeelstekorten in de apotheek en het dalend aantal beschikbare mantelzorgers zit wel de kern van het probleem: de voordeur van de zorg gaat steeds verder dicht.
De voordeur van de zorg gaat steeds verder dicht
Dat de apothekersassistenten er nu twintig procent loon bij krijgen, is een belangrijke stap in de goede richting. Het werd tijd, en het kan helpen het vak aantrekkelijker te maken. Minister Fleur Agema van VWS laat weten dat ze beleid gaat ontwikkelen waarin het uitgangspunt is dat huisartsen weer met een vaste patiëntenpopulatie gaan werken. Ook dat is – als ze erin slaagt – een stap in de goede richting.
De huisartsen zelf streven dit doel ook na. ‘In 2035 heeft elke inwoner van Nederland een vertrouwd huisartsenteam dicht bij huis’, schrijft de LHV in haar Visie huisartsenzorg 2035. Maar ze schrijft ook dat de realisatie hiervan alleen mogelijk is door inzet van en samenwerking met anderen. De overheid moet investeren in een sterk sociaal domein en moet een gezonde samenleving stimuleren. En mensen moeten meer regie nemen op hun eigen gezondheid.
Er moet dus nogal wat gebeuren om weer een voet tussen die voordeur te krijgen. Wat de huisartsenzorg betreft, zet Agema hiervoor haar kaarten op het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord. Ze hoopt de Kamer hierover spoedig verder te kunnen informeren. Dat ‘hoopt’ klinkt in relatie tot de breed gevoelde urgentie nog niet concreet genoeg.
1 reactie
Ik ben er al van nabij mee bekend dat er onderbezette maatschappen zijn die graag andere patiënten zouden willen hebben.
Gelukkig sluit ik niet uit dat de ondervonden onderbezetting niet alleen door uitbreiding van taken wordt verklaard maar zeker ook door een beroep dat de alom verantwoordelijke dokter op zich gedaan voelt, niet in de laatste plaats gestimuleerd door patiënten die de bij hen opgeroepen verwachtingen graag met de arts willen delen. Zolang de patiënt geen partner is zal het lastig “nee-zeggen” blijven?
Naar ik vrees is deze laatste patiëntengroep zéker niet welkom bij genoemde maatschappen?
pieter wijnheijmer
12 april 2025 / 15:18