Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Doen en laten

Welke ontwikkelingen en uitspraken vielen Frank van Wijck deze week op? In zijn blog op vrijdag laat hij er zijn licht over schijnen. Vandaag: Toegang tot zorg. Wat te doen en laten?
Mark Janssen, de nieuwe voorzitter van Zorginstituut Nederland, heeft een helder doel voor ogen: “Mijn drijfveer is dat iedereen in Nederland erop kan vertrouwen dat de toegang tot zorg er is”. Dat daarover, zoals hij het stelt, nu “soms twijfel” bestaat – door de wachtlijsten en het personeelstekort – is een understatement.
Bij veel mensen is juist het idee dat we op een muur afrijden. Het voorgenomen AZWA (aanvullend zorg- en welzijnsakkoord) kan een belangrijke rol gaan spelen om het tij te keren. Zeker als daarin concrete resultaatverplichtingen worden gesteld aan de twee doelen arbeidsmarkt en wachtlijsten.
Tot nu toe is het reduceren van regeldruk vooral iets waarover wordt gesproken. En worden voor digitale uitwisseling van data nog te veel regionale initiatieven ontwikkeld. Maar om tot die resultaatverplichtingen te kunnen komen, zal wel eerst het AZWA daadwerkelijk tot stand moeten komen.
Tot nu toe is het reduceren van regeldruk vooral iets waarover wordt gesproken
Toch is te hopen dat dit lukt, want de gedachte ervan is waardevol. “Zonder samenwerking met gemeenten en het sociaal domein kan er geen passende zorg zijn”, zegt Janssen terecht. In het Integraal Zorgakkoord bleef het sociaal domein te veel het ondergeschoven kind.
Martien Bouwmans, auteur van Het zorgstelsel ontrafeld, heeft wel een punt als hij stelt dat domeinoverstijgende bekostiging een veel te complex model is om het sociaal domein de ruimte te geven die het nodig heeft om zijn rol in het proces naar passende zorg volledig te kunnen waarmaken. Hij heeft hiervoor al vaker gewaarschuwd, maar in het kader van de AZWA-gedachte is het nu echt zaak serieus te kijken naar het alternatief dat hij voorstelt.
Maar ook als hierin een doorbraak wordt gerealiseerd, is nog een lange weg te gaan. De situatie realiseren waarin “iedereen in Nederland erop kan vertrouwen dat de toegang tot zorg er is”, vraagt om doen wat nodig is. Maar ook om nalaten wat niet nodig is. Over beide kan heel snel discussie ontstaan, blijkt uit een paar recente berichten.
Doen wat nodig is. Maar ook nalaten wat niet nodig is
In het kader van doen wat nodig is, komen Marcel Canoy, Wolf Struys en Jasper Lukkezen met goede argumenten om onder voorwaarden winstuitkering in de zorg toe te staan. Maar dit stuit politiek en maatschappelijk op veel verzet. Bij nalaten wat niet nodig is, kan Zorginstituut Nederland op forse kritiek rekenen voor haar advies aan het ministerie van VWS om de speciale revalidatie bij chronische pijn niet meer vanuit de basisverzekering te vergoeden. Ook het advies de vergoeding voor codeïne te beperken wordt met argusogen bekeken.
Toch zullen – los van deze twee voorbeelden – stappen moeten worden gezet die pijn doen. Met niet doen wat nodig is en alles blijven doen wat niet nodig is (of ook anders kan) kunnen straks heel veel mensen er alleen nog maar op vertrouwen dat de toegang tot zorg er in veel gevallen juist niet meer is.
1 reactie
Patiëntenfederatie Nederland heeft begin dit jaar onderzocht dat ruim 41% van de patiënten regelmatig onnodige zorg ervaart. Denk aan onnodige controle- of vervolgafspraken (19%), onnodige operaties/behandelingen (7%), onnodige medicatie (18%), teveel medicatie (20%) en onnodige onderzoeken (9%). Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat het voor veel patiënten lastig is om hierover het gesprek met de zorgverlener aan te gaan. Patiënten die dat wel proberen, hebben vaak het gevoel dat er niet geluisterd wordt: https://www.patientenfederatie.nl/actueel/nieuws/patienten-ervaren-regelmatig-onnodige-zorg-het-gesprek-hierover-moet-beter
Tijmen Hendriksen
17 januari 2025 / 09:43