Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Domme dingen doen met slimme technologie

Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen. Deze keer: aanmeldzuilen.
Wat heb je in een ziekenhuis aan een aanmeldzuil om personele inzet bij de aanmelding van patiënten te beperken, als je er iemand naast moet zetten omdat er mensen zijn die zo’n aanmeldzuil niet begrijpen? Deze vraag stellen hoogleraren Teun Zuiderent-Jerak en Christine Dedding op basis van onderzoek.
Je zou toch denken dat een ziekenhuis eerst nadenkt over de vraag of patiënten zo’n aanmeldzuil begrijpen. En dat ze de aanbieder ervan vragen naar bewijs hiervoor. Dat blijkt helaas toch maar beperkt te gebeuren. Dat dit betekent dat er toch weer iemand naast moet worden gezet, is niet het grootste probleem. Die persoon kan immers een gastheer of -vrouw zijn. Erger zijn de andere gevolgen die de twee onderzoekers beschrijven.
Rolstoel
Dat er aanmeldzuilen zijn die niet vanuit een rolstoel te bedienen zijn bijvoorbeeld. Dan denk je toch: hoe kan dat? Heeft de inkoopcommissie van het ziekenhuis nog nooit een patiënt in een rolstoel gezien? Of dat je je niet meer kunt aanmelden bij zo’n zuil als je een paar minuten te laat bent. De nuchtere oplossing is dan naar de aanmeldbalie te lopen. Maar een ziekenhuisbezoek kan mensen grote stress bezorgen en in een stresssituatie handelen mensen niet per se rationeel.
No show
“De mensen die zich niet op hun plek voelen in het ziekenhuis gaan gewoon weg als zo’n zuil gek doet”, zegt Zuiderent-Jerak. “Dat zagen we letterlijk gebeuren.” Een ziekenhuis dat hierop zou reageren door een no show in rekening te brengen, begrijpt iets verkeerd.
Het gaat al fout aan de basis, met informatici die niet nadenken vanuit maatschappelijke problemen, maar vanuit wat de technologie kan
De onderzoekers hebben het over ‘basale ontwerpkansen’. Het gaat inderdaad al fout aan de basis, met informatici die niet nadenken vanuit maatschappelijke problemen, maar vanuit wat de technologie kan. Ook slimme mensen kunnen domme dingen doen, zeker in opdracht van bedrijven die voor quick wins gaan. Waarschijnlijk gaan de bedrijven die dit doen ervan uit dat ze hun producten toch wel verkocht krijgen. Daar hebben ze nog gelijk in ook, suggereert het onderzoek van Zuiderent-Jerak en Dedding.
Bewijs
Oplossingsrichtingen liggen erg voor de hand. Aanbieders verplichten te bewijzen dat ze hun zorgtechnologie niet hebben ontwikkeld op basis van hun eigen technologische kennis, maar op basis van onderzoek of de minst technisch bekwame doelgroep ermee uit de voeten kan en er wat aan heeft. Innoveren voor de twintig procent die al kansenongelijkheid en gezondheidsverschillen ervaart, noemen de onderzoekers dat.
Een andere oplossing is leren van elkaar. Helaas iets waarin ziekenhuizen niet altijd even goed zijn. Dat dit in de care inmiddels beter gaat, heeft te maken met het feit dat voor die sector het kenniscentrum Vilans een belangrijke rol speelt. De Kennisbank Digitale Zorg is voor de care een interessante bron.
Ook een heel handig idee is een uitleenservice. Cliënten, naasten, vrijwilligers en medewerkers kunnen hiermee eerst kijken of een technologieproduct waarde heeft voordat ze beslissen het in te zetten. Bedrijven die bereid zijn die producten hiervoor in bruikleen te geven – en goede begeleiding te bieden – bewijzen niet alleen de doelgroep een dienst maar ook zichzelf.
2 reacties
Hoe slimmer we de technologie willen vinden, hoe dommer we onze patiënten willen houden.”
Nee, dan liever de patiënt die bejegend wil worden als professioneel partner van de zorgprofessional. Dat lukt alleen met die professional als vaardig en waarderend gids in dat landschap van die patiënt. Vrij snel zal er dan ook een wegwijzer naar het limitarisme zijn in die omgeving, niet onbelangrijk om daar dan samen bij stil te staan.
Verrichtingenregistraties, verantwoording en vergoedingen kunnen we dan met een gerust hart aan de technologie overlaten zoals die al sinds het telraam bestaat. Daar moet je de professionals niet mee belasten.
Pieter Wijnheijmer
7 november 2025 / 12:54Ik denk niet dat je met slimme technologie patiënten dom houdt Pieter. Je kunt ze wel met slimme technologie meer regie geven over alles wat op ze afkomt bij ziekte. Maar daarvoor moet je die slimme technologie natuurlijk wel zo slim inrichten en aanbieden dat de gebruiker er wat mee kan. En er ook het voordeel van ziet, zodat hij of zij bereid is er gebruik van te maken.
Frank van Wijck
7 november 2025 / 13:06