Mariska Koster

Mariska Koster

Een blik mantelzorgers

Anneke, Clara en Kitty combineren hun zorgwerk met mantelzorg. Vaak leidt dit tot overbelasting en het besluit te stoppen met werken. Mariska Koster ziet de druk op mantelzorg daarmee alleen maar toenemen.

De schoonvader van Anneke kwakkelt met zijn gezondheid. Hij heeft inmiddels een groot aantal medisch specialisten verzameld, en die bestellen hem allemaal op gezette tijden terug op de polikliniek. “Ach, Anneke, kind, wil jij niet meegaan? Ik kan het allemaal niet zo volgen in dat ziekenhuis, en jij hebt een auto….” En natuurlijk gaat Anneke mee.

Maar ongemerkt gaat ze nu bijna elke week met haar schoonvader naar het ziekenhuis, want het lukt niet om afspraken op elkaar afgestemd te krijgen. Anneke heeft het hart niet om nee te zeggen. De broers en zussen van haar man hebben geen tijd, en Anneke werkt maar 16 of20 uur per week, die kan dit er wel bij doen. Er bestaat wel een WMO-taxivoorziening, maar die is voor mensen die hun vervoer niet kunnen regelen. En omdat Anneke rijdt, valt haar schoonvader buiten de regeling.

Natuurlijk gaat Anneke mee

Clara is achter in de vijftig en heeft een echtgenoot bij wie dementie is vastgesteld. Hij wordt onrustig en agressief van vreemden in huis, hij heeft al twee dames van de thuiszorg uitgescholden en bijna geslagen. Dus naast haar werk doet Clara alles zelf. De 20 uur per week die zij werkt, geven haar structuur en inkomen en afleiding, maar haar man kan eigenlijk niet meer alleen thuis zijn. Professionele ondersteuning, iemand die kan omgaan met deze vorm van dementie, is niet te krijgen.

Kitty heeft vier kinderen, pubers, en een man die op een booreiland werkt. Verdient goed, maar hij is weken achter elkaar van huis. De kinderen, en haar ouder wordende ouders en schoonouders komen dan op haar schouders neer. Thuiszorg voor haar ouders is aangevraagd, maar er is een wachtlijst.  Haar werk, 16 uur per week, valt haar steeds zwaarder, ze is te moe om haar bed uit te komen.

Kitty, Anneke en Clara zijn mantelzorgers.

Iedereen die het nieuws volgt, weet van de zorgen om de zorg. Te weinig personeel, te veel oude en zieke mensen die verzorgd moeten worden. Nu, en in de toekomst nog veel meer. De toenemende zorgvraag maakt informele zorgverleners steeds belangrijker. Deze niet-beroepskrachten zijn mantelzorgers, het sociale netwerk van familie en vrienden, en vrijwilligers. Mantelzorgers, familie, vrienden en vrijwilligers zorgen voor continuïteit. Ze bieden zorg, ondersteuning, tijd en aandacht. Bijna 13 procent van de Nederlanders boven de 16 jaar is mantelzorger.

De groep die de meeste mantelzorg geeft, is ook de groep die het leeuwendeel van de (thuis)zorg voor zijn rekening neemt

Wat hier niet bij gezegd wordt, is dat de mantelzorgers vaak dezelfde personen zijn als de beroepskrachten. Vrouwen zijn veel vaker mantelzorger dan mannen. In 2023 was het percentage mensen dat mantelzorg verleende met 21,4 procent het grootst in de leeftijdscategorie 50- tot en met 59-jarigen. Gemiddeld werd er 13,2 uur mantelzorg per week gegeven. De groep die de meeste mantelzorg geeft, is ook de groep die het leeuwendeel van de (thuis)zorg voor zijn rekening neemt. 43,3 procent van de thuiszorgmedewerkers zijn vrouw en tussen de 50 en 69 jaar.

Dat geldt ook voor de vrouwen uit de voorbeelden. Ze werken alle drie in de zorg. Vrij kleine contracten, en lichamelijk zwaar werk dat niet zo heel best betaalt. Ze hebben enorm veel hart voor de patiënten en cliënten en vinden hun vak het mooiste van de wereld. En toch zitten ze alle drie met tranen in hun ogen bij hun leidinggevende. Omdat ze kraken onder de combinatie van professioneel en informeel zorg verlenen. Ze overwegen om maar te stoppen met hun werk.

Dit is een spiraal naar beneden. Om de mantelzorg te kunnen blijven verlenen, stoppen professionele krachten met hun werk, waardoor het beroep op de mantelzorg alleen maar toeneemt.

De oplossing? We trekken een blik mantelzorgers open. Dat staat op de plank naast de blikken met verpleegkundigen en verzorgenden.

Delen