Jennifer Bergkamp

Jennifer Bergkamp

Wijkverpleegkundige, adviseur en auteur

Eén werkwijze voor de hele regio

Jennifer Bergkamp zag een feestelijke aankondiging van een uniforme werkwijze voor een miljoen mensen. “Eerst moet een inwoner alles zelf geprobeerd hebben voordat een zorgverlener überhaupt in beeld mag komen.”

Laatst las ik het weer: een feestelijke aankondiging van een uniforme werkwijze voor het aan- en uittrekken van steunkousen in de hele regio Utrecht. Ballonnen erbij, strik erom, lintje doorknippen—want wie wordt er níet blij van één protocol voor een miljoen mensen?

Ik moest meteen denken aan dat echtpaar op het strand. Je kent ze wel: al iets te lang getrouwd om nog op elkaar te letten, maar te gehecht om uit elkaar te gaan. Hij vraagt haar – ietwat verbrand op de schouders – of zij zijn rug wil insmeren. Zij kijkt niet eens op vanachter haar tijdschrift en roept: “Doe eerst maar waar je zelf bij kan!”

Zelf proberen

Daar zit-ie dan. Met twee vingers op zoek naar een hoekje rug dat binnen zijn draaicirkel past. Want ja, eerst moet hij zélf maar alles proberen. Pas als hij aantoonbaar vastloopt – rood, pijnlijk en boos – mag hij opnieuw vragen. Als het niet te druk is. En als zij er nog zin in heeft. Als je het zo bekijkt, lijkt Utrecht stiekem heel veel op dat strand.

Want zo werkt die uniforme werkwijze ook. Eerst moet een inwoner alles zelf geprobeerd hebben voordat een zorgverlener überhaupt in beeld mag komen. Of het past bij iemand? Of het eerlijk is? Of een mantelzorger inmiddels op het randje van omvallen hangt? Ach, dat doet er even niet toe. Eén werkwijze voor de hele regio: het huwelijk staat vast.

En dan de arrogantie dat de regio over de inhoud van mijn vak gaat

En dan de arrogantie dat de regio over de inhoud van mijn vak gaat. De enige die over de inhoud gaat, zijn de zorgverleners zelf. Punt. Maar met elke nieuwe afspraak, elk protocol en iedere gestandaardiseerde werkwijze duwen we zorgverleners verder weg van hun vakmanschap. Je hoeft er immers niet meer over na te denken—het staat in het mapje ‘Uniforme Werkwijze – Final FINAL versie 7.3′. En alles waar je niet meer over nadenkt, verdwijnt uit beeld. Daar gaat je expertise.

Praktijkvariatie

En dan komt natuurlijk het onvermijdelijke tegenargument: de praktijkvariatie. De roep dat het allemaal te verschillend is, dat iedereen het anders doet, dat het dus uniform moet. Maar die praktijkvariatie waar men zo bang voor is? Dat is helemaal geen probleem: het is een aanname, geen onderbouwd feit.

Er is nooit bewezen dat praktijkvariatie hier leidt tot slechtere uitkomsten. Nooit aangetoond dat het iets anders is dan normale, gezonde verschillen tussen mensen, situaties en professionals. Maar toch wordt het gebracht als de ultieme rechtvaardiging om alles gelijk te trekken. Alsof het strandkoppel besluit dat iedereen voortaan zijn eigen rug moet insmeren, omdat er ergens iemand anders dat blijkbaar ook zo doet.

Iemand heeft recht op zorg, en jij staat daar als zorgverlener te zeggen: “Sorry, ik heb op dit moment geen ruimte.”

Het meest schrijnende blijft dat mensen zich niet gezien voelen. Want als jij al dagen loopt te tobben met iets wat niet lukt, je mantelzorger overbelast is, en je vervolgens te horen krijgt dat je echt eerst zelf maar moet proberen… dan wordt de frustratie groter. En met frustratie komt agressie. Want iemand heeft recht op zorg, en jij staat daar als zorgverlener te zeggen: “Sorry, ik heb op dit moment geen ruimte.”

Het voelt allemaal precies als dat echtpaar op het strand. Hij verbrandt ondertussen langzaam verder. Zij bladert onverstoord door.

Delen