Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Flankerend beleid en schuivende panelen

Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck blikt terug op de week. Met deze keer: personele druk, zelfredzamen en mantelzorgers.
‘Aan waarschuwingen geen gebrek, maandagmiddag in de Tweede Kamer’, schreef NRC in het verslag van een sessie waarin deskundigen in de Tweede Kamer mochten komen uitleggen hoe beroerd de arbeidsmarkt in de zorg er voor staat. Nieuws kwamen zij de Kamerleden niet brengen. Maar het kan nooit kwaad politici af en toe met de neus op de feiten te drukken.
Iets langer geleden schreef dezelfde krant al hoezeer de zorg afhankelijk is van zzp’ers, en hoezeer de overheid in eigen voet schiet door de Belastingdienst actiever te laten handhaven op schijnzelfstandigheid. Het gevolg hiervan laat zich raden. Het kerncitaat uit dit artikel: ‘Met grote vrees kijken zorginstellingen uit naar komende zomer, als veel zorgmedewerkers op vakantie gaan. Zal het dan lukken om zonder zzp’ers de roosters rond te krijgen?’. Het voor de hand liggende antwoord: ‘Reken er maar niet op’.
Zonder zzp’ers komende zomer de roosters rondkrijgen? Reken er maar niet op
Vooral de ziekenhuizen en verpleeghuizen zullen het groeiende personeelstekort hard gaan voelen, is de verwachting. De vraag is of het tot deze twee beperkt blijft. Minister Fleur Agema en staatssecretaris Vicky Maeijer van VWS overwegen de Wlz aan te passen om de toegang tot het verpleeghuis verder te beperken.
Als dit wordt geëffectueerd, zal het een gunstig effect hebben op de personele druk in de verpleeghuizen. Minder cliënten betekent minder zorg tenslotte. Maar die ouderen zijn niet ineens weg. Als ze geen toegang meer hebben tot het verpleeghuis, blijven ze thuis wonen en zijn ze nog steeds kwetsbaar. De toegang tot het verpleeghuis verder versoberen biedt dus als op zichzelf staande maatregel geen oplossing. Het is slechts een verschuiving naar de thuiszorg en de mantelzorgers.
Het vraagt dan ook om wat de vroegere politicus Wil Albeda zo mooi flankerend beleid noemde. De Academie Patiënt en Mantelzorg van Maastricht UMC+ – bedacht om de eigen regie van patiënten en mantelzorgers te vergroten en de werkdruk en doorstroom in het ziekenhuis te verbeteren – is hiervoor een interessante optie. Het zorgt ervoor (De juiste ondersteuning op de juiste plaats: zelfzorgacademie start landelijke implementatie) dat patiënten na een ziekenhuisopname sneller naar huis kunnen en minder gebruikmaken van de thuiszorg.
De toegang tot het verpleeghuis verder versoberen biedt als op zichzelf staande maatregel geen oplossing
Vanwege het succes heeft het op initiatief van Maastricht UMC+ en het Innovatiefonds Ouderenzorg een landelijk vervolg gekregen in de Stichting Kompaz Nederland (Homepage – Stichting KOMPAZ). Het doel is helder: de maatschappelijke beweging naar meer zelfredzaamheid landelijk faciliteren. Dat die beweging noodzakelijk is om te voorkomen dat de zorg kopje onder gaat, is duidelijk.
Punt van aandacht is wel dat het programma berust op vrijwilligheid. Een patiënt komt alleen in aanmerking als de arts, verpleegkundige, instructieverpleegkundige en patiënt of mantelzorger zelf vertrouwen hebben dat het oké is, is het uitgangspunt. Tenminste, dat is het nu nog. Maar dat zijn natuurlijk schuivende panelen, om er ook nog maar een mooie taalvondst van die andere voormalige politicus, Jan Pronk, bij te halen. Het is een kwestie van tijd voordat de groep ouderen in onze samenleving voor het grootste deel bestaat uit zelfredzamen en mantelzorgers.
2 reacties
Frank, je schotelt ons weer en verhelderende schets voor. En zo gaan we door met de problemen die we zelf veroorzaken rondpompen naar de volgende problemen. De Wet tot behoud van ellende. Wat een trieste samenleving. Je verzameling ‘korte verhalen’ levert zo langzamerhand voldoende materiaal voor een cabaretprogramma.
Hans Hof
14 maart 2025 / 17:40Meer een tragische opera dan een cabaretvoorstelling vrees ik Hans. Maar je hebt natuurlijk gelijk wat het rondpompen van problemen betreft. De teneur lijkt een beetje te zijn: zolang we het er nog over hebben, hoeven we er niets aan te doen. De Kamerleden hebben natuurlijk in die sessie van afgelopen maandag niets gehoord waarover ze het niet zelf in Kamerdebatten al lang en breed hebben gehad.
Frank van Wijck
14 maart 2025 / 18:15