Robert van de Graaf
Verslavingsarts
Gedrag als orgaan – de volgende concentratie in de zorg
Tijd om hoogcomplexe zorg te geven aan het gedragsorgaan, zegt verslavingsarts Robert van de Graaf: “Gedrag is een orgaan en sleept, wanneer het ontregeld raakt, het hele lichaam mee in zijn val.”
In de zorg weten we precies waar het ingewikkeld wordt.
Voor een bypass, een tumor of een hersenoperatie bouwen we teams, bundelen we kennis en concentreren we ervaring.
We noemen dat hoogcomplexe zorg – en terecht.
Maar terwijl ziekenhuizen vechten om hun operaties te behouden en verzekeraars volumes afbakenen,
voltrekt zich vrijwel ongemerkt een andere ontwikkeling.
Een nieuwe vorm van hoogcomplexe zorg dient zich aan.
Voor een orgaan dat we nooit als zelfstandig hebben erkend:
het gedragsorgaan.
Het vergeten orgaan
Het orgaan dat ons laat bewegen, kauwen, slikken, kiezen, uitstellen en volhouden.
Dat aanstuurt wat we doen – en wat we laten.
Dat, wanneer het ontregeld raakt, het hele lichaam meesleept in zijn val.
Iedereen doet zijn best – maar niemand ziet het geheel. En zeker niet de interactie tussen gedragsorgaan en de rest van het lichaam
Roken, drinken, eten, zitten, slikken, gokken, gamen, verzuimen –
gedragingen die elkaar versterken of uitlokken,
als de zijden van een Rubiks kubus.
Wie één vlak probeert te ordenen,
ziet hoe de andere verschuiven.
Dit is precies de zorg waar we het minst op zijn ingericht,
terwijl zij de meeste ziekte veroorzaakt.
En vaak zélf de ziekte is.
Ziek leefstijlgedrag:
ontstaan, onderhoudend, versterkend.
De versnipperde zorg
De patiënt met een stapeling van leefstijlproblemen, meerdere diagnosen
en een leven vol tegenwerkende omstandigheden
vindt nergens een geïntegreerde behandeling.
We knippen het gedragsorgaan in stukken:
voedingscoach, beweegcoach, psycholoog, verslavingsarts, ademcoach, slaapcoach, leefstijlcoach, beeldschermcoach, rookstopcoach, burn-outcoach, medisch coach, medicatie-afbouwcentrum –
ieder pakt een fragment van hetzelfde orgaan.
Iedereen doet zijn best.
Maar niemand overziet het geheel.
En zeker niet de wisselwerking tussen gedrag en de rest van het lichaam.
Ook de patiënt niet.
Die raakt overgeleverd aan een systeem
dat hem opdeelt in klachten, disciplines en minuten.
Een zorg die verdeelt,
terwijl gedrag juist verbindt.
Wat werkt
Toch weten we wat werkt.
Intensieve, zo nodig multidisciplinaire behandeling,
onder gedragsgeneeskundige regie
en met gezamenlijke doelen.
Het gedragsorgaan is geen bijzaak.
Het is een orgaan – levend, leerbaar, kwetsbaar.
Een delicaat orgaan dat, net als hart of brein,
kan ontregelen, herstellen en opnieuw leren functioneren –
maar alleen als het met precisie wordt behandeld.
In lichte gevallen volstaat begeleiding in de eerste lijn.
Maar bij ernstige ontregeling is hoogcomplexe gedragsgeneeskundige zorg nodig:
geconcentreerd, multidisciplinair, klinisch waar nodig.
Met artsen, psychologen, fysiotherapeuten, diëtisten en anderen –
mits gespecialiseerd in gedragsgeneeskunde.
Samenwerkend aan één behandelplan,
rond één mens
en zijn gedragsorgaan.
De volgende concentratie
We hebben centra voor hart, hersenen en longen.
Misschien is het tijd voor expertisecentra voor het gedragsorgaan.
waar we niet langer de gevolgen opereren,
maar het gedragsorgaan zelf behandelen,
met dezelfde chirurgische precisie die het verdient.
Als het gedragsorgaan het meest bepalende orgaan van onze tijd is,
dan is dit de volgende logische concentratie.