Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Geen stap verder
Het ministerie van VWS, de Landelijke Huisartsen Vereniging, Zorgverzekeraars Nederland en de Consumentenbond verrichtten onderzoek naar zorgmijders en trekken drie conclusies:
- Ongeveer 3 procent van de mensen ziet om financiële redenen weleens af van een bezoek aan de huisarts.
- Meer mensen halen de voorgeschreven medicijnen daadwerkelijk op (het aantal mensen dat dit niet deed daalde van 34 procent in 2008 naar 29 procent in 2014).
- Het aantal mensen dat weleens een verwijzing door de huisarts naar de medisch specialist niet opvolgde, steeg tussen 2008 en 2013 van twintig naar 27 procent.
Wat valt hieruit te leren? Teleurstellend weinig eigenlijk. We weten immers niet of mensen een bezoek aan de huisarts mijden omdat ze (ten onrechte) denken dat dit ten koste gaat van het eigen risico, of omdat ze bang zijn dat de huisarts hen doorverwijst naar zorg waarvoor ze dit wél moeten aanspreken. We leren er niet uit of mensen voorgeschreven medicatie daadwerkelijk gebruiken en of ze dit ook op correcte wijze doen. We leren er evenmin uit of die medicatie altijd terecht werd voorgeschreven. En we weten ook niet of de mensen die een verwijzing van de huisarts naar de medisch specialist niet opvolgden hiervan gezondheidsschade ondervonden.
Feitelijk zien we alleen wat verschuivingen in cijfers. Die krijgen pas waarde als we de gevolgen ervan in kaart kunnen brengen. Maar dat is lastig, want dit vergt langjarig onderzoek met twee groepen – zorgmijders en zorgafnemers – die op een aantal relevante kenmerken (gezondheid, erfelijke kenmerken, welvaart, voedingsgewoonten et cetera) met elkaar vergelijkbaar moeten zijn. En dan nog: de ene zorgafnemer reageert anders op dezelfde zorg dan de andere en dat is deels verklaarbaar maar deels ook niet, want gezondheidzorg is geen exacte wetenschap. Verwacht dus nooit concrete conclusies op dit dossier.
10 reacties
Het ligt, wat is nieuw, heel wat genuanceerder. Op Medisch Contact:
“Tegelijkertijd stelt het NIVEL dat zijn onderzoek ook beperkingen kent. Zo is onduidelijk in welke mate de meest kwetsbare groepen Nederlanders zorg mijden. Zij ontbreken in het consumentenpanel van het NIVEL. Ook kunnen de onderzoekers geen uitspraken doen over de effecten van de stijging van het eigen risico in 2014 (naar 360 euro) en 2015 (naar 375 euro) op het percentage zorgmijders. Data over het percentage mensen dat een verwijzing van de huisarts niet opvolgt, is slechts beschikbaar tot en met 2013. Voor het ophalen van geneesmiddelen zijn gegevens bekend tot en met 2014.
De LHV laat in een reactie op haar eigen website weten dat zij na publicatie van het NIVEL-onderzoek het ‘probleem van zorgmijden onveranderd groot’ blijft vinden. ‘Mensen ervaren overduidelijk financiële drempels om de zorg te vragen die ze nodig hebben’, stelt LHV-bestuurslid Paulus Lips. ‘Door zorg te mijden, lopen mensen onnodig lang rond met klachten, staan langer dan nodig langs de lijn en lopen het risico op complicaties.’
Lees ook de reacties op het artikel.
Alberts
29 oktober 2015 / 12:24Is het probleem van zorgmijden inderdaad “onveranderd groot” zoals de LHV stelt? Is zorgmijden inderdaad iets wat tot (gezondheids)problemen leidt? Gaat het inderdaad om zorg die mensen nodig hebben? De LHV gebruikt hier mijns inziens onterecht het woord “overduidelijk”. Niets is duidelijk.
Frank van Wijck
29 oktober 2015 / 12:34Geneuzel in de marge. Klein bier.
Die zorgmijdende verplicht verzekerden zijn blijkbaar onbekend met het feit dat zij zo in een gespreid bed terecht kunnen.
54% van de bedden in NL Ziekenhuizen wordt bezet. 46% leegstand.
Wat kost dat wel niet? De Minister zegt het niet te weten en ook niet te willen weten; dat zoeken de verzekeraars en ziekenhuizen maar uit.
Zinnige Zorg? Doelmatige Zorg? Wie zijn ook weer de regisseurs van de zorg in dit land?
Deze discussie en onderzoeken naar zorgmijding is klein bier in vergelijking met de verspilling door die 46% leegstand in Ziekenhuizen!
Een leeg bed is teken van Zinnige Zorg. Doelmatige Zorg ook niet en van enige regie is geen sprake; de kosten worden gewoon afgewenteld op de premie betalers; vingers kruisen en hopen dat geen enkele gek de antwoorden op Kamervragen naar aanleiding van de Begroting VWS 2016 gaat lezen.
46% kan zo een 3 miljard euro kosten. Per jaar.
Nog los van de ten onrechte gedane bouwkosten.
Laat een AAA Econoom hier eens naar kijken.
En voor de begroting VWS 2017 moet die wakkere Tweede Kamerleden eens vragen naar de doorlooptijd van de wel benutte bedden; die loopt op! En doorvragen deze keer!
ANH Jansen
29 oktober 2015 / 13:16Hoewel ik uw reacties altijd op prijs stel, vind ik het jammer dat u regelmatig niet reageert op de blog maar het reactiefomulier slechts gebruikt om een eigen koers te varen in een onderwerp dat u aan de orde wilt stellen. Die ruimte hebt u natuurlijk en het is vaak ook boeiend wat u schrijft. Maar als u in uw reactie wat meer zou aansluiten op de inhoud van de blog, schept u wel meer ruimte om de discussie steeds tot één onderwerp te beperken en dus te verdiepen. Ik ben heel benieuwd naar wat u op te merken hebt over het onderwerp zorgmijden en het onderzoek dat hiernaar nu is gedaan.
Frank van Wijck
29 oktober 2015 / 13:59De LHV heeft de situatie anders beschreven:
“Het probleem dat patiënten zorg mijden is onveranderd groot.”
” “De uitkomsten van het onderzoek sluiten goed aan bij het alarmsignaal van meer dan 1000 huisartsen in 2013 en 2014. Mensen ervaren overduidelijk financiële drempels om de zorg te vragen die ze nodig hebben.”
” In welke mate de meest kwetsbare Nederlanders, bijvoorbeeld uit achterstandswijken, zorg mijden is onduidelijk. Simpelweg omdat zij ondervertegenwoordigd zijn in dit onderzoek.”
Niet mis te verstaan.
Maar mevrouw Schippers blijft ontkennen, hiermee talloze zorgverleners neerzettend als jokkebrokken.
Ik verwacht op korte termijn een door VWS betaald vervolgonderzoek, geleid door econoom Wim Groot, met als deelnemer de NPCF, en het rapport zal geschreven door FvW.
Zo schuif je buitengewoon effectief de gesignaleerde problematiek definitief onder het tapijt.
C.Sanders
29 oktober 2015 / 15:13Nivel zegt het zelf in haar disclaimer bij haar ‘onderzoeksrapport’;
‘Naast sterke kanten, kent dit onderzoek ook beperkingen.
Die beperkingen zijn relevant voor de interpretatie van de resultaten en noemen we daarom meteen.
Bepaalde kwetsbare groepen ontbreken in vragenlijstonderzoek2. In dit onderzoek hebben we weliswaar extra mensen met lage inkomens benaderd, maar dit neemt niet weg dat de meest kwetsbare groep ontbreekt.
Dit betekent dat het in ons onderzoek gevonden percentage mensen dat huisartsenzorg mijdt, een onderschatting kan zijn.
Voor vervolgzorg beschikten we over data tot en met 2013 (verwijzingen) en tot en met 2014 (geneesmiddelen). Meer recente data zijn nog niet beschikbaar. Het is daarmee niet bekend wat het effect van de stijging van het eigen risico na 2013 is geweest’.
–Blijkbaar is de betekenis van relevant niet bij iedereen bekend.
–Wat is relevant? Iedere onderzoeker zou zijn rapport intrekken als deze tot de ontdekking komt dat de data die zijn verzameld niet relevant zijn om de vraagstelling relevant te kunnen beantwoorden.
Het rapport is nietszeggend.
Over dit rapport verder nog wat zeggen of schrijven is dan ook alleen maar af te doen als geneuzel in de marge.
En dat heb ik dan ook als binnenkomer met gestrekt been gezegd.
Je kan het vergelijken met een onderzoek naar het plakken van lekke fietsbanden bij Citroën rijders en dan kijken bij de groep BMW en Mercedes Benz rijders.
Dan krijg je ook deze disclaimer;
‘Naast sterke kanten, kent dit onderzoek ook beperkingen.
Die beperkingen zijn relevant voor de interpretatie van de resultaten en noemen we daarom meteen.
Wat Nivel nu wel kan doen in een vervolgonderzoek is het verband onderzoeken tussen de leegstand in ziekenhuisbedden, 46% van het totaal!, en de zorgmijding; zijn de Ziekenhuizen gebouwd en ingericht op basis van 100% zorgconsumptie, maar worden zij onderbenut door zorgmijding?
En een vervolgonderzoek dient zich dan automatisch aan; is er verband tussen zorgmijding en de doorlooptijd van wel bezette bedden in NL Ziekenhuizen?
-Geen wonder dat de Minister een kamerbrief van 8 pagina’s stuurt naar de Tweede Kamer over een nietszeggend rapport dat niet relevant is en verzwijgt dat 46% van de NL ziekenhuisbedden leeg staan en dat de kosten die daarmee gemoeid zijn haar geen bal kan schelen; dat is zaak tussen verzekeraars en zorgaanbieders.
3 miljard euro per jaar wordt er zo over de balk gegooid.
Zinnige Zorg? Doelmatige Zorginkoop? Knappe regie van onze Regisseurs van de Zorg? En nog steeds worden er ziekenhuis naar oud model gebouwd!
Tja. De bobbel in het tapijt is nu ook de OESO opgevallen.
ANH Jansen
29 oktober 2015 / 15:53Jansen: Bedankt voor deze inhoudelijke reactie. Over die ziekenhuizen naar oud model die nog steeds worden gebouwd ga ik het morgen hebben.
Sanders: Dat mensen ondervertegenwoordigd zijn in een onderzoek is nog geen bewijs dat zij in de problemen zitten. Voor de duidelijkheid: ik ontken niet dat dit zo is. Ik zeg alleen dat dit rapport ons niet verder helpt om tot een antwoord te komen.
Frank van Wijck
29 oktober 2015 / 16:26Dank.
Door uw selectieve antwoord bevestigt u dat u ook vindt dat volksstammen zorgverleners jokkebrokjes zijn.
C.Sanders
29 oktober 2015 / 20:52Die conclusie laat ik geheel aan u, maar ik deel die niet.
Frank van Wijck
29 oktober 2015 / 22:38Het onderzoek van NIVEL over de relatie zorgmijden en verhoging eigen risico voor de zorgverzekering is totaal nietszeggend vanwege essentiële tekortkomingen in de samenstelling van het consumentenpanel en de wijze van bevraging middels een 15 pagina’s lange enquête met een hoog abstractieniveau.. NIVEL zegt zelf in het onderzoeksrapport dat er een ondervertegenwoordiging is van de kwetsbare groepen uit de samenleving in het panel. Dit onderzoeksrapport had niet uitgebracht moeten worden, maar de opdracht had teruggegeven moeten worden. Zie ook http://www.zorgictzorgen.nl
W.J. Jongejan
30 oktober 2015 / 12:03