Bram Vermeer

Bram Vermeer

Gestaalde dwarsdenkers

Met de inzet van kunstmatige intelligentie kun je ongefundeerde ideeën van complot- en zelfs gestaalde dwarsdenkers snel weerleggen, schrijft Bram Vermeer. ‘Een op de vijf complotdenkers was na een kleine 10 minuten chatten overtuigd van het eigen ongelijk.‘

Toen ik onlangs een klimaatscepticus tegenover me had, kon ik zijn gedetailleerde kritiek alleen met enkele algemene feiten beantwoorden. Het was een gepensioneerd hoog­leraar, getraind in kritisch denken, maar hij was afgedaald in een rabbit hole, waarin hij door steeds meer scepsis werd omringd. Het internet had hem een spervuur aan feitjes verschaft, die lieten zien hoe onzeker klimaatmodellen zijn. Pas achteraf, toen ik zijn argumenten bestudeerde, zag ik waar zijn betoog rammelde, maar dat was te laat. Op mijn mailtje kreeg ik slechts een vriendelijk bedankje.

Vaak wordt gedacht dat feiten geen zin hebben in een discussie met complotdenkers. Maar wie heeft de feiten paraat als de discussie hoog oploopt? Complotdenkers die zich hebben vastgebeten in een waanidee, laten zich niet overtuigen door algemeenheden. Ze hebben dankzij internet verrassend gedetailleerde kennis, die je niet kunt ontkrachten met goedwillende adviezen of leuke TikTok-filmpjes.

Een kwart was gaan twijfelen door de chats

Toch is 10 minuten genoeg om complotdenkers voor je te winnen. Maar dan moet je echt ingaan op hun verhaal, zo lieten Thomas Costello en collega’s van het Amerikaanse MIT zien. Zij instrueerden ChatGPT om ongefundeerde ideeën van complotdenkers te weerleggen. De kunstmatige intelligentie had daarvoor de argumenten wél paraat – voor 99,2 procent waren die correct, zo analyseerden de onderzoekers. Een op de vijf complotdenkers was na een kleine 10 minuten chatten overtuigd van het eigen ongelijk – waaronder ook gestaalde dwarsdenkers. Twee maanden later was het effect nog net zo groot. Daarnaast was een kwart gaan twijfelen door de chats.

De onderzoekers publiceerden hun resultaten in het toonaangevende wetenschappelijke tijdschrift Science. Het is hoopgevend dat mensen zich ondanks alles door argumenten laten overtuigen, schreven ze. Maar ze zagen dat ook als een gevaar. Als de kunstmatige intelligentie met kracht van argumenten een waanidee verkoopt, lukt dat waarschijnlijk net zo goed.

Delen