Robert van de Graaf

Robert van de Graaf

Verslavingsarts

Het verzuimspook

Verslavingsarts Robert van de Graaf over de onzichtbare dynamiek die bijna altijd aan verzuim voorafgaat. “In de zorg begint niets met donder. Het begint met ruis.”

In de zorg begint niets met donder. Het begint met ruis. Een verschuiving zo klein dat bijna niemand hem ziet en bijna niemand hem voelt.

Een collega die de afdeling opkomt alsof de vloer iets stroever is dan gisteren. Haar jas hangt schever. Haar stem klinkt dunner. Haar glimlach haalt het net niet meer tot haar ogen. En je denkt: “Ach, een nachtje slecht geslapen. We zijn allemaal moe.”

Niets ernstigs

Maar de dagen glijden voorbij. De ruis wordt wrijving. De wrijving wordt spanning. Een blik die wegschiet. Een lach die te hard klinkt. Een pauze die verdampt voordat hij begint. Een stilte die nét te lang blijft hangen.

Niets acuuts, niets ernstigs. Niets voor in een EPD. Niets wat je zou melden of scoren als vroeg gevaarsignaal. Maar tóch klopt er iets niet.

De ruimte ertussen

En dat ‘iets’ zit zelden in één mens. Het zit in de ruimte ertussen. Tussen een mens die steeds meer geeft, een taak die steeds verder uitdijt, en een organisatie die ongemerkt verandert.

Dáár, in de schemerzone tussen mens, z’n taak en organisatie, ontstaat een onderstroom. Een onzichtbare dynamiek. Een gevoel dat je niet kunt aanwijzen, maar dat je wél ziet, hoort of voelt – als je erop let. Iedereen in de zorg kent die momenten.

‘Het groeit wanneer niemand vraagt wat er werkelijk schuurt. Tot iemand kantelt. Tot iemand valt’

Kleine verschuivingen

Op de poli, waar iemand nét iets langer naar het scherm staart, alsof de letters bewegen. In de nacht, waar de stilte zwaarder is dan de duisternis. In het verpleeghuis, waar iemand langer blijft zitten bij een bewoner dan de tijd toelaat. Op de OK, waar grapjes scherper worden dan de sfeer kan dragen.

Het is overal aanwezig en toch nergens zichtbaar. Al die kleine verschuivingen, die ruis in de dagen, die spanning in de samenwerking, die onderstroom die iedereen voelt en niemand benoemt…

Verzuimspook

Het had nooit een naam. Maar misschien – heel misschien – is deze ongrijpbare schim niets anders dan het verzuimspook.

Niet eng. Niet bovennatuurlijk. Maar precies de naam voor wat we al die tijd voelden en nooit herkenden: de onzichtbare dynamiek die bijna altijd aan verzuim voorafgaat.

Het leeft in de onderstroom van goedbedoeld doorgaan, van te veel geven, van te laat stilstaan.

Stilte

Het voedt zich met stilte. Het groeit wanneer niemand vraagt wat er werkelijk schuurt. Tot iemand kantelt. Tot iemand valt. En dan zeggen we: “Er knapte iets. Ineens.” Maar dat is nooit waar. Nooit. Wat wij ‘plotseling’ noemen, was allang zichtbaar als we hadden geweten waar we naar moesten kijken.

En zodra dat zichtbaar wordt, blijft nog één vraag over – helder, onontkoombaar: Wie bel je dan? De bedrijfsarts? Een coach? Nee. Wie bel je dan? Verzuimbusters!

Niet om spoken te aaien, maar om ze te vangen. Niet om ze te verdragen, maar om ze te verdrijven. Om ze aan te pakken, grondig en precies – vóórdat ze de volgende collega meenemen in hun val.

Delen