Robert van de Graaf
Verslavingsarts
Hoe verander je het gedrag van dokters?
Gedragsverandering is moeilijk, hoort verslavingsarts Robert van de Graaf vaak van zorgprofessionals. Maar hún gedrag beïnvloeden, lijkt voor marketeers niet zo ingewikkeld.
We zeggen in de zorg voortdurend dat gedragsverandering moeilijk is.
Mensen veranderen niet zomaar.
Gewoontes zijn hardnekkig.
Leefstijlverandering kost tijd, motivatie, begeleiding en eindeloos geduld.
Tenminste… dat zeggen we.
Want ondertussen ligt hier thuis — en waarschijnlijk bij vrijwel alle medische gezinnen van Nederland — al maanden een fascinerend tegenbewijs op de deurmat.
Ozempic.
Wegovy.
Ozempic.
Wegovy.
Ozempic.
Wegovy.
Nog een keer Ozempic. Wegovy.
De medische vakbladen: Ozempic. Wegovy.
Nascholing: Ozempic. Wegovy.
Bijlage: Ozempic. Wegovy.
Je hoeft tegenwoordig bijna geen endocrinoloog meer te zijn om per ongeluk GLP-1-specialist te worden.
En ergens is het eigenlijk schitterend.
Want terwijl wij artsen patiënten uitleggen hoe gedrag zou werken, krijgen we ondertussen zelf een live demonstratie gedragsverandering voorgeschoteld die precies het tegenovergestelde laat zien.
Niet via een very brief advice.
Niet via motivational interviewing.
Geen cognitieve gedragstherapie.
Geen leefstijlprogramma van twaalf maanden.
Maar simpelweg via marketing.
Dokters zien zichzelf graag als rationeel.
Evidence-based. Onafhankelijk. Onaantastbaar.
Maar dokters hebben hetzelfde gedragsorgaan als hun patiënten.
Ook artsen reageren op:
- herhaling,
- zichtbaarheid,
- sociale normvorming,
- beschikbaarheid.
Wat je vaak ziet, voelt belangrijk.
Wat voortdurend terugkomt, voelt normaal.
Wat normaal wordt, ga je geloven.
Wat overal opduikt, nestelt zich vanzelf ergens tussen de hippocampus en het voorschrijfblokje.
Dat is beïnvloeden van menselijk gedrag.
De farmaceutische industrie begrijpt gedragsverandering veel beter dan de rest van de zorg.
Kijk gewoon wat er gebeurt.
Binnen een paar jaar zijn GLP-1-agonisten veranderd van relatief nichemedicatie naar cultureel fenomeen, maatschappelijk gespreksonderwerp en vaste bewoner van het medische bewustzijn.
En hoe?
Door te herhalen.
Herhalen.
En nog eens te herhalen.
Gedragsverandering is misschien helemaal niet zo moeilijk.
Als je het gedragsorgaan maar goed begrijpt.
En als zorg blijken we daar plotseling verrassend goed in.
Misschien is de meest succesvolle gedragsinterventie van dit moment wel gericht op de mensen die beroepsmatig uitleggen waarom gedragsverandering zo moeilijk is.
En ik doe er met dit blog ondertussen vrolijk nog een schepje bovenop.
Ozempic. Wegovy.
2 reacties
Wat een top column, absoluut kloppend en mooi uit het hart gegrepen.
Peter Deen
20 mei 2026 / 09:47Inderdaad, top! Alweer een onderbouwd pleidooi om ons van het aan ons toebedeelde maar vermaledijde medisch primaat te willen ontdoen. Hippocrates zal het toejuichen, onze belofte aan hem komt er beter en sterker door tot uitdrukking.
De dokter als deelnemer in het patiëntsysteem, de patiënt als professioneel partner van de professional.
We hoeven er alleen maar voor uit onze spreekkamer te stappen.
#TacitKnowledge #Placebo-studies
Pieter Wijnheijmer
25 mei 2026 / 14:18