Mariska Koster
Hoop en wanhoop
Mariska Koster herinnert zich een patiënt die tot een kerk behoorde waar men de predestinatieleer aanhangt. Ze was stervende, maar had nog geen openbaring gehad. “Het niet-reanimerenbeleid van de internisten pakte haar misschien die laatste kans af.”
Ik hoorde op de radio een oproep om kerstverhalen in te zenden. “Verhalen over liefde en vriendschap, over hoop en wanhoop, ….” Daarop kwam een herinnering naar boven. Het was in de week voor Kerstmis en ik had – als longarts- weekenddienst.
Op de afdeling Interne Geneeskunde lag een mevrouw met een slokdarmcarcinoom. Uitgezaaid, niet meer te behandelen. Ze had, sterk vermagerd, geen dagen meer te leven, en de internisten hadden -medisch gezien volkomen terecht- een niet-reanimerenbeleid afgesproken. En daarop was mevrouw volledig in paniek geraakt. Het was zaterdag, en er was in het weekend geen geestelijke verzorging meer. Dus of u uw existentiële crisis even wilt bewaren tot maandag.
Bang
De arts-assistent belde mij of ik niet met die mevrouw wilde gaan praten. Nou, eigenlijk niet, ik ben longarts. En die mevrouw mankeerde heel veel, maar niks aan haar longen. “Ja, maar u begrijpt misschien waar ze bang voor is. Omdat u ook zoveel met palliatieve zorg doet.”
“Waar is ze dan bang voor?”
Ongemakkelijke stilte. Het heeft iets met geloof te maken, zei de arts-assistent. En nee, hij heeft daar niks mee. Hij bedoelde: ik sta daarboven.
Of u uw existentiële crisis even wilt bewaren tot maandag
Ik ging kijken. Mevrouw lag, sterk verzwakt, met grote angstogen in bed. Na een tijdje werd duidelijk dat zij bij een kerk hoorde waar men de predestinatieleer aanhangt. De ouderling had het haar nog pas duidelijk gemaakt hoe het in elkaar stak: wanneer je tot de geredden behoort, ben je dat in een openbaring te weten gekomen.
Geen openbaring gehad? Dat betekent reddeloos verloren en eeuwig branden in de hel. En anderen kunnen aan je zien of je tot de uitverkorenen behoort. Je ziet het aan het gelaat en het gewaad, en je hoort het aan de spraak. En die openbaring, die kan je nog in de laatste seconde van je leven geworden.
Die laatste seconde
“Herders zonder erbarmen”, dacht ik. Want deze mevrouw had nog geen openbaring gehad, vreesde dus de eeuwige hel en verdoemenis en het niet-reanimerenbeleid van de internisten pakte haar misschien die laatste seconde af. Daar zou ik ook wanhopig van worden. Ik heb een degelijke christelijke opvoeding gehad, dus ik probeerde rustgevend in te werken met teksten uit het Nieuwe Testament. Maar om haar weer enige hoop te bieden was meer nodig. Iemand met meer gezag dan een ouderling.
Via de huisartsenpost liet ik de huisarts van mevrouw bellen. Hopelijk kon hij de dominee van deze gemeente te pakken krijgen. De huisarts hoorde het verhaal aan, en beloofde contact op te nemen met de dominee.
Dominee
Terug op de afdeling bleek mevrouw snel achteruitgegaan te zijn. Kort daarop schreed een lange man, gekleed in een zwart driedelig kostuum de afdeling op. “Dag, dominee, ik ben blij dat u er bent, want ik denk dat mevrouw vandaag zal sterven. Ik zal u even bij haar brengen.”
In de artsenkamer ging ik zitten om het consultformulier in te vullen.
“En?”, vroeg de arts-assistent. “Beetje Seresta gegeven? Helpt altijd goed, vind ik.”
Rustig
Toen ik hem probeerde uit te leggen wat er speelde, veranderde zijn blik. Hij vond mij nu net zo geschift als die mevrouw, dat was volkomen duidelijk, maar hij durfde het niet te zeggen. Ik was de specialist, per slot van rekening, en hij was dat nog lang niet.
Ik stond op om te vertrekken. Op de gang kwam ik de verpleegkundige tegen. “Mevrouw is zojuist overleden. De dominee was erbij, ze was door zijn komst helemaal rustig geworden.”