Robert van de Graaf

Robert van de Graaf

Verslavingsarts

Is mijn eetgedrag niet ziek genoeg?

Verslavingsarts Robert Van de Graaf vraagt zich af: ‘Hoeveel vet moet er zichtbaar zijn voordat mijn gedrag zorg verdient?’

We worden geboren in een hyperbelonende eetomgeving. Niet natuurlijk, maar ontworpen. Vanaf onze eerste hap worden we gevormd. Door reclame. Verpakkingen. Portiegroottes. Door wat ‘normaal’ is. Door ouders die zelf al beïnvloed zijn.

De hyperbelonende eetindustrie weet precies hoe ons gedragsorgaan werkt. Zout. Vet. Suiker. Perfecte combinaties. Sterk bewerkt. Altijd beschikbaar. Altijd zichtbaar. Altijd gepromoot.

Zo ontstaat eetgedrag. Niet als vrije keuze, maar als reactie op een systeem dat ons voortdurend uitnodigt om te eten. Hap. Slik. Doorgaan.

‘Eetgedrag ontstaat als reactie op een systeem dat ons voortdurend uitnodigt om te eten’

En dat gedrag heeft gevolgen. Voor onze stofwisseling. Voor bloeddruk en cholesterol. Voor het risico op diabetes, kanker, hart- en vaatziekten. Maar ook voor ons dagelijks functioneren. Energiedips. Concentratieverlies. Stemmingsklachten. Psychosociale spanningen. Ziekteverzuim.

Eetgedrag is geen detail in de zorg. Het is een kernvariabele. Een belangrijke oorzaak van wat wij dagelijks behandelen.

We kunnen ook dit gedrag goed beïnvloeden. Met leefstijlcoaching. Met GLP1-agonisten en andere medicatie. Met bariatrische operaties. Ze dempen trek, vergroten verzadiging en herstellen regie. Het zijn behandelingen van ontregeld eetgedrag. Alleen noemen we ze geen gedragsbehandelingen. We noemen ze obesitasbehandelingen. Vetziekte-interventies.

En daarmee schuiven we het probleem naar het lichaam. Ze worden pas ingezet als iemand dik genoeg is. Alsof vet het bewijs is dat gedrag serieus genomen mag worden.

Dat ontdekte ik toen ik merkte dat mijn eigen eetgedrag ontregeld was. Ik wilde hulp. Niet vanwege complicaties. Maar omdat ik vastliep. Misschien zou een GLP1-agonist helpen? Misschien zelfs een maagverkleining? Maar blijkbaar ben ik niet dik genoeg om daarvoor in aanmerking te komen.

En toen kwam de vraag: Is mijn eetgedrag niet ziek genoeg?

In de verslavingsgeneeskunde kijken we anders. Niet naar gevolgen, maar naar gedrag. Niet naar massa, maar naar regie. Blijven doen wat je niet meer wilt.

‘Blijkbaar ben ik niet dik genoeg om voor hulp in aanmerking te komen’

Weten dat het je schaadt – en toch doorgaan. Eronder lijden. Als gedrag je functioneren ondermijnt, dan is het ontregeld. Dan is het ziek.

Maar bij eten wachten we to het zichtbaar wordt. Tot het meetbaar wordt. Tot het in vet is opgeslagen.

Bij roken wachten we niet op longkanker. Bij alcohol niet op cirrose. Bij gokken niet op faillissement. We behandelen gedrag zodra het ontspoort.

Waarom moet eetgedrag eerst voldoende vet produceren voordat het serieus wordt genomen? Niet het meetlint om de buik zou moeten tellen, maar de mate van ontregeling. Want het gaat niet om vet. Het gaat om gedrag.

Hoeveel vet moet er zichtbaar zijn voordat mijn gedrag zorg verdient?

Delen