Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Keukentafelgesprek

Welke ontwikkelingen en uitspraken in de zorg vielen Frank van Wijck deze week op? Over de invloed van burgers op zorgkosten en het nut van een keukentafelgesprek.
Wie herinnert zich nog de uitspraak “We hebben het te weinig over het geld”? Edith Schippers zei dit twaalf en een half jaar geleden toen ze minister van VWS was. Ze bedoelde daarmee dat mensen thuis aan de keukentafel meer zouden moeten praten over wat de gezondheidszorg kost en welke invloed ze daar zelf op hebben.
Ze werd weggehoond, waar bemoeide ze zich mee. En dat was heel dom van iedereen die dat deed, want we hebben als gebruikers van de zorg natuurlijk een grote invloed op de kosten daarvan.
Mensen met mentale klachten doorverwijzen naar de ggz betekent dat zorgkosten worden gemaakt om antwoord te geven op een vraag die feitelijk geen zorgvraag is. Het is waardevol dat de Nederlandse ggz en de NVvP hierop wijzen. Veel mensen zijn beter af met ondersteuning vanuit het sociaal domein.
Precies daarom was het mentale gezondheidsnetwerk in Rotterdam-Zuid ook zo’n goed idee. Om dezelfde reden is het een goed idee dat de regio Rotterdam er nu tien mentale gezondheidsnetwerken bij krijgt. En dat daarin naast ggz-instellingen ook welzijnsorganisaties een rol spelen. Want inderdaad, veel mentale klachten vinden hun oorsprong in andere problemen zoals eenzaamheid, woonsituatie en schulden.
Het kan geen kwaad in dat gesprek ook de rol van de burger als verzekerde aan de orde te stellen
Er zijn meer voorbeelden van situaties waarin veel geld wordt uitgegeven aan zorg terwijl het ook anders kan. Hoogleraar gezondheidseconomie en dementie Marcel Canoy zet dit helder uiteen in zijn recente bijdrage in Sociale Vraagstukken, waarin hij bepleit dat in de langdurige zorg de informele zorg te allen tijde in the lead moet zijn, en de formele zorg er alleen bij moet worden gehaald als dit nodig is. Het is bijvoorbeeld niet nodig om vanuit de Wmo gefinancierde taxi’s in te zetten om mensen ergens naartoe te brengen, als een buurtgenoot dit ook kan doen. Een goed keukentafelgesprek tussen buurtgenoten levert vast meer voorbeelden op van dingen die mensen net zo goed samen kunnen oplossen.
Valt het mensen kwalijk te nemen als ze aan die keukentafel tijdens het ideeën uitwisselen een patatje nuttigen? Wie die vraag aan de orde probeert te stellen, krijgt al snel het verwijt zich te bemoeien met de persoonlijke leefsfeer van de burger. Dat is natuurlijk ook wel een beetje zo.
Maar als we nu dat toen zo vergruisde keukentafelgesprek een tweede kans geven, kan het toch echt geen kwaad in dat gesprek ook de rol van de burger als verzekerde aan de orde te stellen. Want Schippers had natuurlijk wel gewoon gelijk toen ze probeerde duidelijk te maken dat we zelf als burger/verzekerde invloed hebben op de zorgkosten. Daar mogen we het dus zeker over hebben. Want de zorg wordt alleen maar duurder als we blijven leven zoals we nu leven en zorg blijven consumeren zoals we dat nu doen.
1 reactie
Beste Marcel,
Je weet: er zijn een aantal puntjes van aandacht als het gaat om je ‘ zorgzame buurten’ :
* Het formele zorgsysteem is vaak gericht op individuele zorg en heeft weinig oog voor collectieve initiatieven zoals zorgzame buurten. Dit maakt het moeilijk om financiering, steun, en erkenning te krijgen binnen het systeem;
* Zorgzame buurten zijn vaak afhankelijk van vrijwilligers en lokale initiatieven, wat de financiering en duurzaamheid van deze projecten kan beperken; het afwimpelen op vrijwilligerswerk terwijl het onderliggende systeem niet deugt, dat lijkt mij niet erg netjes;
* Effectieve samenwerking tussen verschillende partijen (gemeenten, zorgaanbieders, vrijwilligers) is essentieel maar kan moeilijk zijn te organiseren; aan de keukentafel wordt dit niet opgelost vrees ik;
* Zorgzame buurten moeten toegankelijk zijn voor alle buurtbewoners, wat betekent dat ontmoetingsplaatsen laagdrempelig moeten zijn;
* Het huidige zorgstelsel brengt veel administratieve lasten met zich mee, wat het moeilijk maakt om informele zorginitiatieven te starten en te onderhouden;
* Er is een cultuurverandering nodig om zorgzame buurten als een waardevolle aanvulling op het formele zorgsysteem te erkennen.
Terug naar de zorgzame buurten:
* Je klaagt over ‘ tegenwerking van het systeem’ ; maar volgens mij heb je dit systeem zelf geïnitieerd en omarmd.
En vervolgens naar de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van ‘ the only show in town’ op ouderen bijvoorbeeld , in het kader van COVID:
* de oversterfte onder ouderen met langdurige zorgbehoeften (WLZ) in Nederland is veruit het grootste in Europa . De zwakke ouderen betalen de tol van corona; en die zal je dus niet meer zien aan de keukentafel, beste Marcel.
Je keukentafel mist dus belangrijke personen: diegenen die overleden zijn, mede dankzij dit stelsel.
De keukentafel naar voren schuiven als compensatie voor het falen van dit zorgstelsel; het maakt helaas geen solide indruk.
E.Kriek
31 januari 2025 / 22:57