Mariska Koster

Mariska Koster

Kop of munt

Bij de keuze voor wel of geen zware chemotherapiebehandeling lopen emoties, hoop en medische feiten door elkaar. Maar je moet wat, schrijft Mariska Koster: “En God zegene de greep.”

Ik las op LinkedIn een bericht dat me raakte, en dat ik niet meer kan terugvinden. Uit mijn hoofd ging het over het volgende.

Een vrouw vertelde dat haar echtgenoot ziek werd. Hij bleek een agressieve vorm van lymfeklierkanker te hebben, met slechte vooruitzichten. De behandelend hematoloog liet weten dat de prognose niet goed was: minder dan twintig procent kans op genezing, en de behandeling zou zwaar zijn. (Als zelfs de specialist zegt dat de behandeling zwaar is, moet je oppassen). Mevrouw had na het horen van dit alles haar twijfels: moeten we wel starten met die chemotherapie als de kansen zo slecht zijn en die behandeling zo zwaar is?

Maar haar echtgenoot reageerde heel anders. Hij zag de kansen als 50-50: ik blijf leven of ik ga dood. En met grote onverschrokkenheid stortte hij zich in de behandeling. Om na drie kuren, enorm afgevallen en sterk verzwakt, te moeten vaststellen dat het niet vol te houden was.

Hij zag de kansen als 50-50: ik blijf leven of ik ga dood. En met grote onverschrokkenheid stortte hij zich in de behandeling

Ik vond het een aangrijpend verhaal, en ik denk dat ik begrijp wat er gebeurd is. Want de drie rollen in dit gesprek ken ik uit eigen ervaring, heb ik zelf vervuld.

Technische vorm van begrip

Ik begrijp de arts, die een relatief jonge en verder gezonde patiënt tegenover zich heeft. Iemand die een kans verdient. Tegelijk heeft de arts deze kuren wel vaker voorgeschreven, en hij weet wat de bijwerkingen zijn. Dat is een technische vorm van begrip, want zien of horen vertellen dat iemand moet braken of vreselijke pijn heeft bij slikken, is iets anders dan het zelf te ervaren.

Maar de arts kan een inschatting maken van de zwaarte van een behandeling. En zal, wanneer hij de professionele overtuiging heeft dat de behandeling te zwaar is, die ook afraden. Dat is complex, want je weet dingen nooit helemaal zeker in de geneeskunde. In dit verhaal zat de dokter duidelijk op de wip: de behandeling zou zwaar zijn, maar wellicht niet te zwaar.

“Want vindt u zelf, meneer?” Want we doen aan samen beslissen.

Springen

Meneer zelf is vermoedelijk nog niet bijgekomen van de klap van de diagnose. Is nog in de war, ook als hij dat zelf niet in de gaten heeft. En dat blijkt, want hij brengt de boodschap over de kansen terug naar kop of munt. Emotioneel ontregeld door het slechte nieuws, niet kunnen geloven dat je misschien doodgaat, terwijl je je helemaal niet ziek voelt… het is zo begrijpelijk dat je onder die omstandigheden gaat springen. Omdat het over jezelf gaat en omdat je niet dood wilt.

Het is zo begrijpelijk dat je onder die omstandigheden gaat springen

Dat heeft deels te maken met leeftijd. Wanneer je net zestig bent, weet je dat de grootste helft van het leven erop zit. Maar dat voelt nog niet zo. “We zijn toch nog jong?” Ben je vijfentachtig, dan klopt het gevoel beter met de kalenderleeftijd. Maar ook op hoge leeftijd kan de paniek over een aangezegde dood toeslaan.

Mevrouw heeft iets meer afstand, en heeft daardoor beter begrepen wat ‘zware behandeling’ betekent. Maar ook zij, zo stel ik me voor, is aan verwarring ten prooi. Zij wil natuurlijk niet dat haar echtgenoot zal sterven. Maar ze wil ook niet dat hij zich door een behandeling te gronde laat richten. Daar kom je met elkaar niet uit, zeker niet onder de tijdsdruk die iedereen voelt als het gaat om starten met een behandeling tegen kanker.

Emotioneel ontregeld

We hebben het over samen beslissen. We hebben het over passende zorg. We hebben het over actieve zorgplanning. “Mevrouw, meneer, wat wilt u? Hoe ziet u uw leven, nu u ernstig ziek bent? Is deze behandeling wel de juiste? Is het niet te veel, te zwaar, of juist te weinig? Gaat de behandeling u brengen wat u verwacht, nu ik heb uitgelegd hoe de kansen liggen?”

Goede vragen, goede onderwerpen, goede gesprekken. Maar niet ieder gesprek kan op ieder moment gevoerd worden. Meer tijd nemen voor dit proces zou al helpen. Besluiten kunnen niet in redelijkheid genomen worden wanneer iemand emotioneel ontregeld is. Besluiten zijn onmogelijk als je gevoel en de feiten met elkaar botsen. Maar je moet wat, en God zegene de greep.

Delen