Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Kwaliteit is geen papier
Het heeft iets lachwekkends te lezen dat er een advies- en ingenieursbureau aan te pas moet komen om te concluderen dat een kwaliteitskeurmerk geen garantie is tegen calamiteiten. En het heeft ook iets lachwekkends dat de Raad voor de Volksgezondheid & Zorg opdracht heeft gegeven tot het onderzoek dat tot deze conclusie leidde. Van sommige onderzoeken vraag je je af of ze niet bewust zijn uitgevoerd om media-aandacht te krijgen middels het winnen van de Ig Nobelprijs.
Kan een keurmerk voorkomen dat een patiënt ten val komt? Kan een keurmerk voorkomen dat een controlestap in het reinigings- en desinfectieproces van flexibele endoscopen wordt gemist en dat dus besmette scopen bij patiënten worden gebruikt? Nee natuurlijk. Patiënten vallen, procedures falen. Keurmerken kunnen nooit calamiteiten voorkomen. Alleen mensen kunnen dat.
“HKZ is passé”, kregen de medewerkers van zorgaanbieders Siza te horen in de Nieuwjaarspeech 2012. Een gewaagde stelling, maar bestuurder Rob Hoogma had goed nagedacht voordat hij de beslissing nam dat HKZ-certificering zijn organisatie niets zou opleveren. Certificering betekent alleen dat een instelling zijn kwaliteits- en veiligheidsbeleid op papier op orde heeft. Hierop vinden op gezette tijden audits plaats door de certificerende instantie, maar tussen die audits kan veel mis gaan. Als kwaliteit en veiligheid niet tussen de oren van de zorgprofessionals zitten, blijft het dweilen met de kraan open.
2 reacties
Het onderzoek lijkt alsof het gedaan is tijdens een vak kwaliteitsmanagement op de universiteit. De focus op de JCI-methode als dé oplossing is ook een rare zijstap zonder duidelijke aanleiding.
Binnen HKZ en ISO zijn er genoeg mogelijkheden om de kwaliteit te verbeteren tussen de audits door en tussen de oren van de professionals, maar dan moet het leiderschap binnen de organisatie er ook bewust achter staan en niet alleen omdat de zorgverzekeraar graag wilt dat je een certificaat hebt zodat je in aanmerking komt voor een contract.
HKZ/ISO biedt een basis voor structurering van de documentatie en voor standaardisatie, maar vereist ook een mentaliteitsverandering die helaas niet altijd volledig wordt doorgevoerd. Daarnaast zorgt de focus op risicomanagement in de update van ISO 9001 en in ISO healthcare ook voor meer bewustzijn binnen organisaties over wat voor effect hun handelingen hebben op patiëntveiligheid.
En als een audit, zowel intern als door de certificerende organisatie, goed wordt uitgevoerd dan wordt er niet alleen naar de papieren waarheid gekeken en kunnen veel van de conclusies die JCI trekt ook worden getrokken via auditing volgens ISO 19011 (interne audits) en ISO 17021 (externe audits).
Er zijn dus meerdere wegen naar Rome zowel binnen en buiten de huidige systematiek van kwaliteitscertificaten. De belangrijkste basis is de mentaliteitsverandering en niet het wel of niet hebben van een certificaat.
Petra
3 februari 2014 / 09:57Calamiteiten zijn rampen. Soms met enige moeite voorstelbaar en voorspelbaar (een kwestie van systeemfalen, zoals bij de reiniging van endoscopen). Maar af en toe betreft het echt ‘een zwarte zwaan’. Een organisatie kan hooguit trainen (‘rampenoefening’) en naar bevinden handelen.
Mijn ervaring indertijd bij de HKZ: de aandacht ligt bij certificering toch voornamelijk bij normale procedures. Met een zekere variatie. Die spelen zich af ruim binnen het bereik van de klokkurve. De overgrote meerderheid dus.
Het zijn m.i. twee verschillende zaken, maar in beide situaties is betrokkenheid van medewerkers en leiding cruciaal.
Jan Taco teGussinklo
3 februari 2014 / 20:09