Frank van Wijck
freelance medisch journalist
Milieu en altruïsme

Wat speelt in de zorg? Frank van Wijck schrijft op vrijdag over actuele uitspraken en ontwikkelingen.
“Als we niet rigoureus een ander pad inslaan, is de voorspelling dat vanaf 2050 jaarlijks meer mensen overlijden door antimicrobiële resistentie dan aan alle kankersoorten bij elkaar.” Ernst Kuipers zegt dit in zijn rol als lid van de Global Leaders Group on Antimicrobial Resistance van de WHO. Martijn van der Steen, raadslid bij de Raad voor Volksgezindheid & Samenleving, heeft voor dezelfde boodschap minder woorden nodig: “We kunnen niet gezond leven op een zieke planeet”.
Beiden koppelen hun stelling aan de zorg. Van der Steen ziet ‘een niet te stoppen groene golf onder zorgverleners’, maar waarschuwt ook dat dit nog niet genoeg is: “Van afbouw van het oude schadelijke systeem is nog geen sprake”. Kuipers prijst de energie en het enthousiasme van de Groene Zorg Alliantie. Maar ook hij benadrukt de noodzaak tot actie, en verwijst naar een WHO-actieplan met adviezen om te investeren in een zorgsysteem dat bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering.
We kunnen niet gezond leven op een zieke planeet
“De zorg moet zijn eigen footprint verkleinen en een duurzame werkwijze omarmen”, stelt Kuipers. Volgens Erik van Raaij (hoogleraar duurzame inkoop in de gezondheidszorg Erasmus Universiteit) kan dat ook en hoeft het niet eens duurder te zijn. Het huidige systeem van eenmalig gebruik en dan weggooien is simpelweg niet houdbaar, stelt hij. De zorg gebruikt inderdaad enorme hoeveelheden disposables waarvoor ook reusable alternatieven bestaan. Dat besef begint ook wel tot de zorg door te dringen. En Zorginstituut Nederland versterkt dit door milieu-impact te gaan meewegen bij de beoordeling of zorg wel of niet mag worden vergoed uit het basispakket van de zorgverzekering. Dit is in lijn met de afspraken die in het Integraal Zorgakkoord zijn gemaakt.
Wouter Hehenkamp, hoogleraar verduurzaming van de zorg (Universiteit van Amsterdam) gaat op basis van zijn stelling dat de klimaatcrisis ook een gezondheidscrisis is nog een stap verder. Hij wijst ook op de verantwoordelijkheid van de patiënt hierin. “Als er te kiezen valt, moeten we milieu-impact van behandelingen toevoegen aan de voorlichting”, stelt hij. Hij ziet dit als een mogelijkheid om patiënten te stimuleren om voor een duurzame behandeloptie te kiezen. Voor veel patiënten en behandelaars beslist nog niet het eerste waaraan ze bij ziekte en het kiezen uit behandelopties zullen denken.
Het geeft een opvallende invulling aan het begrip passende zorg, omdat verder wordt gekeken dan alleen naar wat passend is voor de patiënt zelf. Of mensen bij ziekte dit altruïsme kunnen opbrengen moet zich nog bewijzen. Maar de WHO benadrukt de urgentie door te stellen dat zes van de negen planetaire grenzen voor een leefbare planeet al zijn overschreden.
2 reacties
Dat je op zoek bent naar de o op je toetsenbord en je dan de serendipiteit overkomt dat je met de i tevreden bent. Niets meer aan doen, geweldige vondst!
#volksgezindheid.
“Voorlichting” lees ik liever en met enthousiasme als “overleg”, natuurlijk.
Pieter Wijnheijmer
15 augustus 2025 / 12:06Volksgezindheid, geweldig. Drie keer de tekst hardop aan jezelf voorlezen voordat je hem inlevert en dan tóch zoiets over het hoofd zien.
Frank van Wijck
15 augustus 2025 / 12:08